Κυπριακό: Στη Λευκωσία η Ολγκίν για νέο γύρο επαφών με Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν

Στη Λευκωσία βρίσκεται από χθες το βράδυ η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, η οποία ξεκινά σήμερα νέο κύκλο επαφών, επιχειρώντας να διαπιστώσει αν υπάρχει περιθώριο για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, οι οποίες παραμένουν σε αδιέξοδο από το 2017.

Η Κολομβιανή διπλωμάτης θα συναντηθεί σήμερα το μεσημέρι, με τον Πρόεδρο της Κύπρου Νίκο Χριστοδουλίδη, ενώ τη Δευτέρα θα έχει χωριστή συνάντηση με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν.

Ο τελευταίος βρίσκεται στην Άγκυρα, όπου μετέβη για τη Σύνοδο του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών, γεγονός που μετέθεσε τη συνάντησή του με την απεσταλμένη του ΟΗΕ για την ερχόμενη εβδομάδα.

Η σημαντικότερη συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τις 9 Νοεμβρίου, όταν η κ. Ολγκίν θα καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τους δύο ηγέτες, προκειμένου να εξεταστεί αν μπορούν να συμφωνήσουν σε συγκεκριμένα βήματα που θα επιτρέψουν στον Αντόνιο Γκουτέρες να προχωρήσει στη σύγκληση νέας διευρυμένης διάσκεψης για το Κυπριακό.

Αισιοδοξία στις δηλώσεις, εκκρεμότητες στην πράξη

Η επιστροφή της Ολγκίν πραγματοποιείται μετά από τρεις διαδοχικές συναντήσεις Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν μέσα στον Οκτώβριο, κατά τις οποίες συζητήθηκαν τόσο τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης όσο και ζητήματα που αφορούν τον τρόπο επανέναρξης των συνομιλιών.

Στην τελευταία συνάντησή τους, την περασμένη Τρίτη, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν να αποφύγουν δημόσιες τοποθετήσεις επί συγκεκριμένων ζητημάτων, μέχρι να συνεχιστούν οι συζητήσεις παρουσία της Ολγκίν.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε τη συζήτηση «πολύ καλή και εποικοδομητική», εξηγώντας ότι αποφασίστηκε να μην εκδοθεί κοινό ανακοινωθέν, ώστε να μη διαταραχθεί η προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Ωστόσο, παρά το θετικό κλίμα που περιγράφεται μετά τις συναντήσεις, δεν έχει ανακοινωθεί συμφωνία για τα σημαντικότερα ζητήματα που εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο πλευρές.

Η ίδια η Μαρία Άνχελα Ολγκίν, σε συνέντευξή της στην εφημερίδα «Αλήθεια» στις 26 Οκτωβρίου, εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτική, επισημαίνοντας ότι οι συναντήσεις των δύο ηγετών δεν έχουν οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο ούτε για τη διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης ούτε για τη μεθοδολογία των μελλοντικών διαπραγματεύσεων.

Η προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ υποστήριξε ότι οι δύο πλευρές γνωρίζουν τα συμφέροντά τους και αντιλαμβάνονται πώς θα μπορούσαν να βρεθούν συμβιβασμοί, αλλά δεν διακρίνει ακόμη την αναγκαία πολιτική βούληση για την αντιμετώπιση των δύσκολων ζητημάτων.

Οδοφράγματα και Αμμόχωστος

Ένα από τα βασικά ζητήματα που θα απασχολήσουν τις επαφές της Ολγκίν είναι η διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης μεταξύ ελεύθερων και κατεχόμενων περιοχών.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης έχει υποβάλει εναλλακτικές προτάσεις, επιδιώκοντας συμφωνία που θα διευκολύνει τις καθημερινές μετακινήσεις των πολιτών. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στη διάνοιξη διόδου στην περιοχή Πυροΐου και Αθηένου, ενώ στις συζητήσεις περιλαμβάνεται και η περιοχή της Μιας Μηλιάς.

Παρά τις επανειλημμένες επαφές και τις παρεμβάσεις των Ηνωμένων Εθνών, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν για τον αριθμό, τη θέση και τις διευθετήσεις λειτουργίας των νέων διελεύσεων.

Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η πρόταση του Κύπριου Προέδρου για επιστροφή της περίκλειστης περιοχής των Βαρωσίων υπό διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών και λειτουργία του λιμανιού της Αμμοχώστου υπό ευρωπαϊκή εποπτεία, με δυνατότητα εμπορικών συναλλαγών προς όφελος των Τουρκοκυπρίων.

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν έχει απορρίψει τη συγκεκριμένη πρόταση, υποστηρίζοντας ότι δεν ανταποκρίνεται στην τουρκοκυπριακή επιδίωξη για εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού απευθείας εμπορίου.

Περιορισμένα αποτελέσματα έχουν καταγραφεί σε άλλους τομείς συνεργασίας. Στις 20 Οκτωβρίου οι δύο ηγέτες συμφώνησαν να προωθήσουν πρωτοβουλίες για το περιβάλλον και την ανταλλαγή αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς.
Την Τρίτη είχαν επίσης κοινές συναντήσεις με τις δικοινοτικές Τεχνικές Επιτροπές Νεολαίας και Πολιτιστικής Κληρονομιάς και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών.

Οι διαφωνίες για τις διαπραγματεύσεις

Πέρα από τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, η αποστολή της Ολγκίν αφορά κυρίως τη διαμόρφωση των προϋποθέσεων για επιστροφή σε ουσιαστικές συνομιλίες.

Η Λευκωσία υποστηρίζει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά το 2017, στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας και με στόχο τη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα.

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν έχει θέσει τέσσερις βασικές απαιτήσεις για τη διαδικασία. Ζητά να θεωρείται δεδομένη η πολιτική ισότητα, να υπάρξει σαφές χρονοδιάγραμμα, να διατηρηθούν οι προηγούμενες συγκλίσεις και να υπάρξουν διαβεβαιώσεις ότι ενδεχόμενη νέα αποτυχία δεν θα οδηγήσει απλώς σε επιστροφή στο σημερινό καθεστώς.

Οι διαφορετικές προσεγγίσεις στη μεθοδολογία αποτελούν ένα από τα ζητήματα που καλείται να διαχειριστεί η απεσταλμένη του ΟΗΕ, καθώς ο Γενικός Γραμματέας επιδιώκει να προηγηθεί επαρκής προετοιμασία πριν συγκαλέσει νέα διευρυμένη συνάντηση.

Το χρονικό περιθώριο του Γκουτέρες

Οι επαφές πραγματοποιούνται ενώ η δεύτερη θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου.

Ο Γενικός Γραμματέας έχει εκφράσει την πρόθεσή του να συγκαλέσει νέα συνάντηση σε διευρυμένη σύνθεση, εφόσον υπάρξει η απαραίτητη προετοιμασία, χωρίς ωστόσο να έχει ορίσει ημερομηνία.

Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν επιδιώκει να διαπιστώσει κατά πόσο οι δύο ηγέτες μπορούν να καταλήξουν σε συγκεκριμένες συμφωνίες, οι οποίες θα δημιουργήσουν τις συνθήκες για το επόμενο βήμα.

Η συνάντηση της 9ης Νοεμβρίου αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα αποτελέσει την πρώτη κοινή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των επαφών που θα πραγματοποιήσει η απεσταλμένη κατά την παραμονή της στην Κύπρο.

Το ζητούμενο για τα Ηνωμένα Έθνη είναι να διαπιστωθεί εάν η κινητικότητα των τελευταίων εβδομάδων μπορεί να μετατραπεί σε συγκεκριμένες αποφάσεις, ώστε να υπάρξει προοπτική επανέναρξης των διαπραγματεύσεων πριν από την ολοκλήρωση της θητείας Γκουτέρες.