Μάθημα με τηλεκπαίδευση για 4.000 μαθητές στην Γκράβα, το μυστήριο με την οσμή αερίου και τα ερωτήματα για την ασφάλεια

Σε μία από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων ετών για τη λειτουργία του σχολικού συγκροτήματος της Γκράβας εξελίσσεται η υπόθεση της έντονης οσμής, που παραπέμπει σε φυσικό αέριο. Η σχολική κοινότητα ζητά να αποσαφηνιστεί τι συνέβη, να ελεγχθούν πλήρως οι εγκαταστάσεις και να δοθούν έγγραφες διαβεβαιώσεις πριν από την επιστροφή μαθητών και εκπαιδευτικών στις αίθουσες.

Η υπόθεση, η οποία έγινε ευρύτερα γνωστή μετά την προληπτική εκκένωση του συγκροτήματος στις 2 Οκτωβρίου, είχε προηγούμενα περιστατικά ήδη από τα μέσα Σεπτεμβρίου. Παρά τις αρχικές ανακοινώσεις ότι οι έλεγχοι δεν εντόπισαν διαρροή στο δίκτυο διανομής, η προέλευση της οσμής δεν έχει εξηγηθεί με τρόπο που να έχει καθησυχάσει τη σχολική κοινότητα. Η σημαντικότερη εξέλιξη ήρθε την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου: το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων αποφάσισε ομόφωνα την αναστολή λειτουργίας του συγκροτήματος για την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, ενώ η Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Αττικής ανακοίνωσε ότι τα μαθήματα θα πραγματοποιούνται μέσω Webex όσο διαρκεί η αναστολή της διά ζώσης εκπαίδευσης και ολοκληρώνονται οι απαραίτητοι τεχνικοί έλεγχοι.

Τα τρία περιστατικά και η προληπτική εκκένωση

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του Δήμου Αθηναίων, οι αρμόδιες υπηρεσίες ειδοποιήθηκαν για οσμή αερίου στο σχολικό συγκρότημα στις 16 Σεπτεμβρίου, στις 21 Σεπτεμβρίου και στις 2 Οκτωβρίου 2026. Και στις τρεις περιπτώσεις, σύμφωνα με τον Δήμο, πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι από την εταιρεία διανομής φυσικού αερίου Enaon EDA και την εταιρεία που έχει αναλάβει τη συντήρηση των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, σε συνεννόηση με τη Διεύθυνση Κτηριακής Υποδομής.

Ειδικά για το περιστατικό της 21ης Σεπτεμβρίου, ο Δήμος αναφέρει ότι ενημερώθηκε πως δεν διαπιστώθηκε διαρροή αερίου, αλλά εντοπίστηκε βλάβη στην πλακέτα του συναγερμού.

Η υπόθεση επανήλθε με ένταση την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Δήμου Αθηναίων, στις 09:05 οι αντιδήμαρχοι Τεχνικών Υπηρεσιών, Πάρης Χαρλαύτης, και Παιδείας, Θωμάς Γεωργιάδης, ενημερώθηκαν από τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για την έντονη οσμή στο συγκρότημα. Ακολούθησε κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών και προληπτική εκκένωση των σχολικών μονάδων. Η απομάκρυνση των μαθητών έγινε για λόγους ασφαλείας, καθώς δεν είχε αποσαφηνιστεί η αιτία της οσμής. Μετά τους ελέγχους, ο Δήμος Αθηναίων ζήτησε από την Enaon EDA την άμεση γνωστοποίηση των αποτελεσμάτων και την προληπτική διακοπή όλων των παροχών αερίου στο συγκρότημα. Η εταιρεία ενημέρωσε ότι η παροχή διακόπηκε και ότι από τους ελέγχους της δεν προέκυψε διαρροή στο δίκτυο διανομής.

Αν και ο έλεγχος δεν εντόπισε διαρροή στο δίκτυο διανομής, δεν έχει γίνει γνωστή μέχρι στιγμής ολοκληρωμένη πιστοποίηση όλων των εσωτερικών εγκαταστάσεων του σχολικού συγκροτήματος και αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο Δήμος αναφέρει ότι απαιτούνται πρόσθετοι έλεγχοι πριν από την επανασύνδεση της παροχής.

Η διακοπή του φυσικού αερίου και οι έλεγχοι που εκκρεμούν

Μετά το περιστατικό της 2ας Οκτωβρίου, η παροχή φυσικού αερίου διακόπηκε προληπτικά. Ωστόσο, η οσμή εξακολούθησε να απασχολεί τη σχολική κοινότητα, με αποτέλεσμα να ενταθούν οι αντιδράσεις για το κατά πόσο είχαν ολοκληρωθεί οι αναγκαίοι έλεγχοι.
Στην ανακοίνωση της 5ης Οκτωβρίου, οι αρμόδιοι αντιδήμαρχοι του Δήμου Αθηναίων ανέφεραν ότι για την επανασύνδεση της εγκατάστασης απαιτείται έλεγχος αντοχής και στεγανότητας των σωληνώσεων από τον μετρητή έως το λεβητοστάσιο, καθώς και η έκδοση και υποβολή του προβλεπόμενου πιστοποιητικού ελέγχου. Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, οι συγκεκριμένοι έλεγχοι είχαν ήδη ξεκινήσει και αναμενόταν να ολοκληρωθούν μέσα στις επόμενες δέκα ημέρες.

Η διαδικασία αυτή αφορά στην τεχνική επαλήθευση της κατάστασης της εσωτερικής εγκατάστασης. Δεν αποτελεί, ωστόσο, από μόνη της απάντηση στο ερώτημα από πού προήλθε η οσμή που προκάλεσε την εκκένωση, ούτε υποκαθιστά την ανάγκη να γνωστοποιηθούν τα αποτελέσματα των ελέγχων. Η διακοπή της παροχής, άλλωστε, δεν έβαλε τέλος στην ανησυχία. Γονείς και εκπαιδευτικοί ανέφεραν ότι η οσμή εξακολουθούσε να γίνεται αντιληπτή σε σημεία του συγκροτήματος, ακόμη και μετά τη διακοπή του αερίου. Οι αναφορές αυτές αποτέλεσαν πρόσθετο λόγο για να ζητηθούν νέοι και ευρύτεροι έλεγχοι.

Η επιστολή Δούκα στο υπουργείο Παιδείας και το αίτημα για ελέγχους

Στις 6 Οκτωβρίου, ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας απηύθυνε επιστολή προς την υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη, ζητώντας να συμμετάσχουν στη διερεύνηση της υπόθεσης και οι αρμόδιοι μηχανισμοί του Υπουργείου, καθώς και η ΚΤΥΠ ΑΕ. Στην επιστολή του, ο δήμαρχος ανέφερε ότι ο Δήμος είχε ζητήσει από τις εταιρείες Enaon EDA και ICON GROUP να διενεργήσουν εκ νέου εξαντλητικούς ελέγχους, ενώ η παροχή αερίου είχε διακοπεί όσο διαρκούσε η διαδικασία. Παρά το γεγονός ότι οι πρώτοι έλεγχοι δεν είχαν δείξει πρόβλημα, ο κ. Δούκας υποστήριξε ότι είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθεί αντίστοιχος έλεγχος από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και την ΚΤΥΠ, προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια μαθητών και εκπαιδευτικών.
Σε κάθε περίπτωση, υπενθυμίζεται, ότι αρμοδιότητα για τα σχολικά κτήρια έχουν μόνο οι δήμοι. Επομένως, και για τη Γκράβα, την ευθύνη για την πλήρη τεχνική αποτίμηση των εγκαταστάσεων ενός τόσο μεγάλου σχολικού συγκροτήματος και ποιος θα βεβαιώσει εγγράφως ότι οι χώροι μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια, δεν την έχει το υπουργείο Παιδείας, το οποίο επελήφθη εξαρχής και προχώρησε σε όλες τις προβλεπόμενες διαδικασίες που του αντιστοιχούν.
Στο μεταξύ, όμως, η εκπαιδευτική διοίκηση προχώρησε σε απόφαση αναστολής της διά ζώσης λειτουργίας, με στόχο να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι στις εγκαταστάσεις.

Η διαβεβαίωση περί ασφάλειας και τα νέα ερωτήματα

Τις προηγούμενες ημέρες, οι Δήμοι Αθηναίων και Γαλατσίου είχαν ανακοινώσει ότι από τους ελέγχους που είχαν πραγματοποιηθεί δεν προέκυψε διαρροή φυσικού αερίου και ότι η παροχή παρέμενε κλειστή.

Στις 6 Οκτωβρίου, η Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Αττικής είχε επίσης διατυπώσει διαβεβαίωση ότι το σχολικό συγκρότημα ήταν ασφαλές. Ωστόσο, η μεταγενέστερη απόφαση αναστολής της διά ζώσης λειτουργίας, προκειμένου να πραγματοποιηθούν νέοι τεχνικοί έλεγχοι, δείχνει ότι η διαδικασία διερεύνησης δεν είχε ολοκληρωθεί.

Αυτό, σύμφωνα με εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στο σχολείο, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπήρχε διαπιστωμένος κίνδυνος σε όλες τις σχολικές μονάδες αλλά ότι η διοικητική διαβεβαίωση περί ασφάλειας και η ολοκλήρωση της τεχνικής διαδικασίας είναι δύο διαφορετικά ζητήματα, τα οποία πρέπει να τεκμηριώνονται με σαφήνεια.

Η νέα κινητοποίηση

Από τις αρχές Οκτωβρίου, γονείς, μαθητές και εκπαιδευτικοί οργανώνουν κινητοποιήσεις, ζητώντας να δοθούν συγκεκριμένες απαντήσεις για την αιτία της οσμής και την ασφάλεια του συγκροτήματος.

Την Τρίτη 6 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση στο θεατράκι της Γκράβας και συνέντευξη Τύπου, με συμμετοχή εκπροσώπων ενώσεων γονέων, μαθητών και εκπαιδευτικών. Οι συμμετέχοντες ζήτησαν ενδελεχή έλεγχο του δικτύου φυσικού αερίου, κοινοποίηση του πορίσματος της Πυροσβεστικής και έγγραφες διαβεβαιώσεις για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων.

Την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου, οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν με πορεία από το σχολικό συγκρότημα προς το Δημαρχείο Γαλατσίου. Στη συγκέντρωση συμμετείχαν εκπρόσωποι της Ένωσης Συλλόγων Γονέων Γαλατσίου, της Ένωσης Συλλόγων Γονέων της 5ης Δημοτικής Κοινότητας Αθήνας, σύλλογοι γονέων, μαθητές και εκπαιδευτικοί.

Από τη συνάντηση εκπροσώπων της σχολικής κοινότητας με τον δήμαρχο Γαλατσίου, γίνεται γνωστό ότι ο τελευταίος φέρεται να επιβεβαίωσε ότι είχε εντοπιστεί μικρή διαρροή κάτω από το 1ο ΕΠΑΛ Γαλατσίου, γεγονός που διαφοροποιείται από την αρχική εικόνα που είχε διαμορφωθεί από τις ανακοινώσεις ότι οι έλεγχοι δεν εντόπισαν διαρροή. Ωστόσο, μέχρι το βράδυ της 8ης Οκτωβρίου δεν είχε γνωστοποιηθεί κάποιο πλήρες τεχνικό πόρισμα που να αποσαφηνίζει τη θέση, την έκταση, τον χρόνο και τις συνθήκες του φερόμενου περιστατικού, καθώς και τη σχέση του με την οσμή που αναφέρθηκε σε άλλα σημεία του συγκροτήματος. Οι γονείς επιμένουν ότι δεν αρκεί να ανακοινώνεται πως δεν εντοπίστηκε διαρροή σε έναν έλεγχο. Ζητούν πλήρη εικόνα της εγκατάστασης, επίσημα έγγραφα και σαφείς απαντήσεις για την αιτία της οσμής.

Τι αποφασίστηκε στις 8 Οκτωβρίου

Το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων ενέκρινε ομόφωνα την αναστολή λειτουργίας του σχολικού συγκροτήματος για την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, έως ότου ολοκληρωθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι. Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας κάλεσε τις αρμόδιες εταιρείες, το Υπουργείο και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας να επισπεύσουν τις διαδικασίες και να παραδώσουν τα σχετικά πορίσματα έως την Κυριακή. Παράλληλα, με απόφαση του αναπληρωτή Περιφερειακού Διευθυντή Εκπαίδευσης Αττικής, η διά ζώσης λειτουργία των σχολικών μονάδων αναστέλλεται προκειμένου να πραγματοποιηθούν εργασίες συντήρησης και τεχνικού ελέγχου, με ιδιαίτερη αναφορά στον λέβητα και στο δίκτυο φυσικού αερίου.

Τα μαθήματα προβλέπεται να συνεχιστούν μέσω Webex, σύμφωνα με το ωρολόγιο πρόγραμμα κάθε σχολικής μονάδας, για όσο διάστημα ισχύει η αναστολή της διά ζώσης λειτουργίας. Η απόφαση αφορά στις σχολικές μονάδες Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που στεγάζονται στο συγκρότημα. Η επιστροφή στην κανονική λειτουργία συνδέεται με την ολοκλήρωση των ελέγχων και τη διαπίστωση ότι μπορούν να επαναλειτουργήσουν με ασφάλεια οι σχολικές εγκαταστάσεις.

Το σχολικό συγκρότημα της Γκράβας: Μια μικρή σχολική πόλη

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της κλίμακας του συγκροτήματος. Η Γκράβα δεν είναι ένα μεμονωμένο σχολικό κτήριο, αλλά ένα εκτεταμένο σύνολο σχολικών μονάδων και εκπαιδευτικών εγκαταστάσεων που εξυπηρετεί περιοχές της Αθήνας και του Γαλατσίου.
Στο συγκρότημα λειτουργούν νηπιαγωγεία, δημοτικά σχολεία, γυμνάσια, γενικά λύκεια, επαγγελματικά λύκεια και δομές επαγγελματικής κατάρτισης. Στους χώρους του υπάρχουν επίσης αθλητικές και πολιτιστικές εγκαταστάσεις.

Το συγκρότημα περιλαμβάνει 18 σχολικές μονάδες και μία Σχολή Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ), ενώ ο συνολικός πληθυσμός του υπολογίζεται σε περίπου 4.000 μαθητές και μαθήτριες και περίπου 400 εκπαιδευτικούς και μέλη του βοηθητικού προσωπικού

Η ιστορία της Γκράβας

Η ιστορία του συγκροτήματος συνδέεται με τις μεγάλες ανάγκες σχολικής στέγασης που αντιμετώπιζαν η Αθήνα και το Γαλάτσι κατά τη μεταπολεμική περίοδο, όταν οι πληθυσμοί των περιοχών αυξάνονταν και τα διαθέσιμα σχολικά κτίρια δεν επαρκούσαν. Ο αρχικός σχεδιασμός ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Το αρχιτεκτονικό σχέδιο προέκυψε από δημόσιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό το 1970, με στόχο να δημιουργηθεί ένα μεγάλο οργανωμένο σχολικό σύνολο, ικανό να στεγάσει διαφορετικές βαθμίδες εκπαίδευσης στον ίδιο χώρο.

Η μελέτη εφαρμογής εκπονήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1970, ενώ η κατασκευή ξεκίνησε το 1973 και ολοκληρώθηκε σταδιακά προς το τέλος της δεκαετίας. Το συγκρότημα τέθηκε σε λειτουργία σε μια περίοδο κατά την οποία υπήρχε μεγάλη ανάγκη να μεταφερθούν σχολικές μονάδες από μικρά και συχνά ακατάλληλα κτίρια σε πιο οργανωμένες εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές για το έργο, οι αρχιτέκτονες Κώστας Παπαϊωάννου, Κώστας Φινές και Νίκος Χατζηθεοδώρου συμμετείχαν στον σχεδιασμό του συγκροτήματος, το οποίο αναπτύχθηκε με βάση τις αρχές της εποχής για τη λειτουργική οργάνωση μεγάλου αριθμού μαθητών. Το συγκρότημα σχεδιάστηκε με επιμέρους κτιριακές ενότητες, αυλές, αίθρια και στεγασμένους διαδρόμους, ώστε να διευκολύνεται η κίνηση των μαθητών και να υπάρχει σαφής οργάνωση των εκπαιδευτικών χώρων. Η ιδέα ήταν να συνυπάρχουν διαφορετικές βαθμίδες εκπαίδευσης σε μια ενιαία σχολική «πόλη».

Οι ανάγκες, ωστόσο, αυξήθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Σε περιόδους μεγάλης πίεσης, ο αριθμός των μαθητών που εξυπηρετούσε η Γκράβα είχε φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα, με αναφορές για περίπου 14.000 μαθητές σε καθεστώς διπλής βάρδιας. Η μαζική χρήση του χώρου και οι διαδοχικές κτιριακές παρεμβάσεις άλλαξαν σταδιακά την αρχική λειτουργική του φυσιογνωμία.

Η Γκράβα απέκτησε, έτσι, ιδιαίτερη θέση στην εκπαιδευτική και κοινωνική ιστορία της Αθήνας. Για πολλές γενιές μαθητών, αποτέλεσε σημείο αναφοράς της σχολικής ζωής στα Άνω Πατήσια και στο Γαλάτσι. Παράλληλα, συνδέθηκε με μαθητικές κινητοποιήσεις, πολιτιστικές δραστηριότητες και τη νεανική κουλτούρα διαφορετικών δεκαετιών.

Τα ανωτέρω εξηγούν, γιατί το συγκρότημα δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα σύνολο κτιρίων, αλλά ως μια σημαντική εκπαιδευτική υποδομή για ολόκληρη την περιοχή. Και ακριβώς αυτή η μεγάλη κλίμακα, είναι που καθιστά ακόμη πιο σημαντική τη συστηματική συντήρηση και τον έλεγχο των κοινών εγκαταστάσεων.

Η ενεργειακή αναβάθμιση και το ζήτημα των κοινών εγκαταστάσεων

Το θέμα της συντήρησης των εγκαταστάσεων του συγκροτήματος επανέρχεται στο προσκήνιο με αφορμή την έντονη οσμή αερίου. Σύμφωνα με τον Δήμο Αθηναίων, από τις 4 Ιουνίου 2026 είχε αποσταλεί επιστολή προς την ΚΤΥΠ ΑΕ με αίτημα την ενεργειακή αυτονόμηση των σχολικών μονάδων και την εγκατάσταση διακριτών συστημάτων ψύξης και θέρμανσης ανά σχολείο. Το αίτημα επαναλήφθηκε με νέα επιστολή στις 5 Οκτωβρίου.

Το ζήτημα θεωρείται ουσιαστικής σημασίας για ένα συγκρότημα που περιλαμβάνει πολλές διαφορετικές σχολικές μονάδες καθώς οι κρίσιμες εγκαταστάσεις εξυπηρετούν περισσότερα από ένα σχολεία, πράγμα που σημαίνει ότι ένα τεχνικό πρόβλημα μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία ολόκληρου του συνόλου.

Η ενεργειακή αναβάθμιση, ωστόσο, δεν ταυτίζεται με την πιστοποίηση ασφάλειας των υφιστάμενων εγκαταστάσεων, η οποία απαιτεί συγκεκριμένους ελέγχους, τεχνική τεκμηρίωση και τα προβλεπόμενα πιστοποιητικά.

Τι ζητούν οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί

Το βασικό αίτημα της σχολικής κοινότητας είναι να μην επιστρέψουν οι μαθητές στις αίθουσες μόνο με βάση προφορικές διαβεβαιώσεις, αλλά αφού ολοκληρωθούν οι έλεγχοι και δοθούν σαφείς, έγγραφες απαντήσεις.

Στις κινητοποιήσεις τέθηκαν, μεταξύ άλλων, τα εξής αιτήματα:

- Να πραγματοποιηθούν πλήρεις τεχνικοί έλεγχοι στις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου και στα συναφή συστήματα.
- Να γνωστοποιηθούν τα αποτελέσματα των ελέγχων και το πόρισμα της Πυροσβεστικής.
- Να αποσαφηνιστεί η αιτία της οσμής, ιδίως μετά τις επαναλαμβανόμενες αναφορές.
- Να δοθούν έγγραφες διαβεβαιώσεις από τους αρμόδιους φορείς για την ασφαλή λειτουργία του συγκροτήματος.
- Να ελεγχθούν τα συστήματα ανίχνευσης και συναγερμού και να υπάρχει σαφής ενημέρωση για τα σχέδια εκκένωσης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Η αναστολή της διά ζώσης λειτουργίας και η προσωρινή μετάβαση στην τηλεκπαίδευση δίνουν χρόνο για την ολοκλήρωση των ελέγχων, αλλά δεν αποτελούν από μόνες τους λύση, οπότε σύσσωμη η εκπαιδευτική κοινότητα αλλά και οι οικογένειες των μαθητών και μαθητριών δηλώνουν αποφασισμένοι να μην σταματήσουν τις κινητοποιήσεις εάν δεν ικανοποιηθούν άμεσα τα αιτήματά τους.