Βάσεις 2026: Οι νέες ισορροπίες στα ΑΕΙ, πώς διαμορφώνεται ο «χάρτης» της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης - Δείτε πίνακες

Μετά την ολοκλήρωση των Πανελλαδικών Εξετάσεων 2026, η φετινή εικόνα των 454 πανεπιστημιακών τμημάτων, όπως διαμορφώνεται από τις βάσεις εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, αναδεικνύεται ένας «χάρτης» που μεταβάλλεται.

Ενισχύεται η δυναμική των Σχολών, που συνδέονται με την Τεχνολογία, την Υγεία και τις νέες επιστημονικές εφαρμογές ενώ μεγαλύτερες πιέσεις φαίνεται πως αντιμετωπίζουν Τμήματα με πιο περιορισμένη επαγγελματική απορρόφηση.

Η συνολική αποτίμηση

Οι μεγάλοι «κερδισμένοι» των φετινών Πανελλαδικών, είναι τα τμήματα Πληροφορικής, Μηχανικών, αλλά και αρκετές Πολυτεχνικές σχολές, καθώς παραμένουν ψηλά στις προτιμήσεις. Όπως προκύπτει, η εποχή των «σίγουρων επαγγελμάτων» τελειώνει. Αν για δεκαετίες η επιλογή σχολής βασιζόταν στον απλό κανόνα: «Μπες σε μια σχολή υψηλού κύρους και θα βρεις τον δρόμο σου», σήμερα η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Οι υποψήφιοι γνωρίζουν ότι ένα πτυχίο δεν αποτελεί αυτόματη εγγύηση εργασίας, οι κλάδοι αλλάζουν γρήγορα ενώ οι δεξιότητες έχουν μεγαλύτερη σημασία από ποτέ. Για το λόγο αυτό, στρέφονται σε σχολές, που θεωρούν ότι τους προσφέρουν ευελιξία.

Η ψηφιακή οικονομία, η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια και η πράσινη ανάπτυξη, που δημιουργούν νέες επαγγελματικές προοπτικές, συνδέονται με τη συγκεκριμένη τάση, η οποία αντιπροσωπεύει το ενδιαφέρον των υποψηφίων προς σχολές, που θεωρούνται ότι προσφέρουν περισσότερες διεξόδους σε μια μεταβαλλόμενη οικονομία.

Παράλληλα, οι Ιατρικές σχολές εξακολουθούν να αποτελούν το ‘ρετιρέ’ των Πανελλαδικών, επιβεβαιώνοντας και τις εκτιμήσεις πριν από την ανακοίνωση για άνοδο στις υψηλόβαθμες σχολές υγείας.

Το ερώτημα που κυριαρχεί συνολικά, φαίνεται πως είναι: «Ποια σχολή μπορεί να μου δώσει περισσότερες επιλογές σε έναν κόσμο που αλλάζει;». Έρχεται να εξηγήσει, γιατί ορισμένα τμήματα με σχετικά πρόσφατη παρουσία στον ακαδημαϊκό χάρτη παρουσιάζουν μεγαλύτερη δυναμική από παραδοσιακά τμήματα με δεκαετίες ιστορίας.

Με βάση αυτό το δεδομένο, ξεχωρίζει η Πληροφορική, που από «ειδικότητα» έγινε βασική επιλογή. Η τεχνητή νοημοσύνη, τα δεδομένα, η ανάπτυξη λογισμικού, ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχουν αλλάξει άρδην την εικόνα. Οι υποψήφιοι βλέπουν πλέον την Πληροφορική ως έναν χώρο με διεθνείς ευκαιρίες, δυνατότητα εργασίας από απόσταση, υψηλή ζήτηση και σύνδεση με πολλούς διαφορετικούς κλάδους.

Οι πολυτεχνικές σχολές εξακολουθούν να αποτελούν ισχυρή επιλογή. Ωστόσο, η νέα γενιά μηχανικών δεν ταυτίζεται πλέον μόνο με τις κλασικές ειδικότητες. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν πλέον πεδία, όπως η ενέργεια, το περιβάλλον, οι αυτοματισμοί, η ρομποτική, τα ψηφιακά συστήματα. Ειδικότερα, ο μηχανικός είναι πλέον δημιουργός ενεργειακών λύσεων, ειδικός σε αυτοματισμούς, σχεδιαστής ψηφιακών συστημάτων, επιστήμονας της πράσινης μετάβασης. Αυτή η αλλαγή εξηγεί τη διατήρηση της ισχυρής ζήτησης. Η εικόνα που προκύπτει είναι, ότι οι νέοι αναζητούν σχολές, με την προοπτική διεπιστημονικότητας, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να κινηθούν ανάμεσα σε διαφορετικούς κλάδους.

Επιπλέον, επισημαίνεται, ότι η τεχνητή νοημοσύνη παίζει καθοριστικό παράγοντα στις επιλογές των υποψηφίων, καθώς όποιο επάγγελμα κι αν ακολουθήσει κανείς σήμερα, η τεχνολογία θα είναι μέρος του.

Οι Σχολές Υγείας παραμένουν στον πυρήνα των υψηλών επιλογών. Σήμερα, όμως, ενισχύεται το ενδιαφέρον για τμήματα που συνδέονται με βιοεπιστήμες, νέες τεχνολογίες υγείας, αποκατάσταση, όπως και ειδικότητες που σχετίζονται με τη γήρανση του πληθυσμού.

Την ίδια στιγμή, οι ανθρωπιστικές σπουδές βρίσκονται σε αναζήτηση νέας ισορροπίας. Οι Νομικές, οι Ψυχολογίες και οι δημοφιλείς κοινωνικές επιστήμες παραμένουν περιζήτητες. Ωστόσο, η παραδοσιακή αντίληψη ότι συγκεκριμένα πτυχία αποτελούν «σίγουρο δρόμο» φαίνεται να υποχωρεί, καθώς οι νέοι συνυπολογίζουν πλέον περισσότερο την
επαγγελματική προοπτική και τη δυνατότητα σύνδεσης των σπουδών με νέες ειδικότητες. Αναζητούν πλέον περισσότερο διεπιστημονικές γνώσεις, συνδυασμό ανθρωπιστικών και ψηφιακών δεξιοτήτων, νέες επαγγελματικές διεξόδους. Διόλου τυχαίο ότι η νέα γενιά δικηγόρων, εκτός από το δικαστήριο, ‘βλέπει’ το ευρωπαϊκό δίκαιο, την τεχνολογία, την προστασία δεδομένων, το επιχειρηματικό περιβάλλον.

Σε κάθε περίπτωση, το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο «ποια σχολή ανέβηκε ή έπεσε», αλλά ποιο είναι το μήνυμα των βάσεων για την Ελλάδα του αύριο. Για τους υποψηφίους, δεν αρκεί πλέον ένα πτυχίο ‘με κύρος’ αλλά πρέπει να έχει και προοπτική.

Οι «εκπλήξεις» των βάσεων

Μία ακόμη ενδιαφέρουσα πτυχή των αποτελεσμάτων – εκτός των σχολών με τις υψηλότερες βάσεις – είναι τα τμήματα, που κατάφεραν να αλλάξουν εικόνα. Σχολές, που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν «δευτερεύουσες επιλογές», σήμερα κερδίζουν έδαφος επειδή απέκτησαν νέο γνωστικό αντικείμενο, συνδέθηκαν με σύγχρονες ειδικότητες, βελτίωσαν την εικόνα τους στην αγορά εργασίας ή απέκτησαν μεγαλύτερη εξωστρέφεια.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν τα τμήματα που συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Η γεωγραφική απόσταση και το κόστος σπουδών μακριά από το σπίτι, καθώς και η αβεβαιότητα για την επαγγελματική αποκατάσταση, όπως και η υπερπληθώρα ομοειδών τμημάτων, λειτουργούν μάλλον αποτρεπτικά ως προς την επιλογή τους.

Μάλιστα, η συζήτηση για τη βιωσιμότητα ορισμένων τμημάτων επανέρχεται, με την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής να αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που επηρεάζει τον αριθμό των εισακτέων. Έχοντας ήδη συμπληρώσει 5 χρόνια παρουσίας, η ΕΒΕ αποτελεί πλέον μόνιμο στοιχείο των Πανελλαδικών. Για τους υποστηρικτές της προστατεύει το επίπεδο σπουδών, περιορίζοντας ακραίες περιπτώσεις εισαγωγής, ενώ για τους επικριτές της, επιβαρύνει τη λειτουργία μικρών τμημάτων, αφήνει πολλές κενές θέσεις και ενισχύει τις ανισότητες μεταξύ κέντρου και περιφέρειας.

Τους πίνακες διαμόρφωσε ο κ.Γιάννης Ζαμπέλης, Καθηγητής Μαθηματικών, εκπαιδευτικός αναλυτής.