Ερευνητής αμφισβητεί τα μυστικά της μακροζωίας της Ικαρίας: «Δηλώνονταν 9.000 άτομα ως 100 ετών ενώ είχαν πεθάνει»

Η Ικαρία, η Οκινάουα και οι περίφημες Blue Zones έχουν μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε παγκόσμια σύμβολα μακροζωίας. Πρόκειται για περιοχές που παρουσιάζονται ως τόποι όπου οι άνθρωποι ζουν περισσότερο από οπουδήποτε αλλού, διατηρούν καλύτερη υγεία σε προχωρημένη ηλικία και φαίνεται να κατέχουν ένα μυστικό που ο υπόλοιπος κόσμος προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει.

Γύρω από αυτές τις περιοχές έχουν γραφτεί βιβλία, έχουν γυριστεί ντοκιμαντέρ, έχουν αναπτυχθεί ολόκληρες βιομηχανίες διατροφής και ευεξίας, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο έχουν προσπαθήσει να υιοθετήσουν στοιχεία από τον τρόπο ζωής τους.

Όπως μεταδίδει ο Guardian, ένα νέο βιβλίο, ωστόσο, έρχεται να αμφισβητήσει ευθέως πολλά από όσα θεωρούνται σήμερα δεδομένα γύρω από τη μακροζωία.

Στο βιβλίο «Morbid: Debunking Modern Longevity Science», ο ερευνητής του Institute of Population Ageing του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Saul Justin Newman, υποστηρίζει ότι αρκετές από τις πιο γνωστές ιστορίες ακραίας μακροβιότητας ενδέχεται να μην οφείλονται σε κάποιο μοναδικό μυστικό ζωής, αλλά σε πολύ πιο πεζούς παράγοντες όπως λανθασμένες καταγραφές ηλικιών, προβληματικά ληξιαρχεία, ελλιπή δημόσια μητρώα, οικογενειακές απάτες και ανθρώπους που είχαν πεθάνει αλλά εξακολουθούσαν να εμφανίζονται ως ζωντανοί στα επίσημα αρχεία.

Ο ερευνητής δεν περιορίζεται στην κριτική απέναντι στις βιομηχανίες αντιγήρανσης ή στα διάφορα συμπληρώματα που υπόσχονται μεγαλύτερη ζωή. Αντίθετα, στρέφεται στην ίδια τη βάση πάνω στην οποία στηρίχθηκαν αρκετές θεωρίες για τους υπεραιωνόβιους ανθρώπους και τις περίφημες Blue Zones.

Το βασικό ερώτημα που θέτει είναι απλό: αν οι ηλικίες πολλών ανθρώπων που παρουσιάζονται ως υπεραιωνόβιοι δεν είναι απολύτως αξιόπιστες, πόσο ασφαλή μπορούν να θεωρηθούν τα συμπεράσματα που βασίστηκαν πάνω σε αυτές;

Η αναφορά στην Ικαρία και οι αμφιβολίες για τις Blue Zones

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο ερευνητής αναφέρεται και στην Ελλάδα. Όπως σημειώνει, το 2012, κατά τη διαδικασία εκκαθάρισης των δημόσιων μητρώων, εντοπίστηκαν περισσότερες από 9.000 περιπτώσεις ανθρώπων που εμφανίζονταν ως άνω των 100 ετών ενώ στην πραγματικότητα είχαν πεθάνει.

Σε αρκετές περιπτώσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, συγγενείς συνέχιζαν να λαμβάνουν συντάξεις στο όνομά τους.

Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η Ικαρία αποτελεί μία από τις πιο γνωστές Blue Zones παγκοσμίως.

Μαζί με την Οκινάουα στην Ιαπωνία, τη Σαρδηνία, τη Λόμα Λίντα στην Καλιφόρνια και άλλες περιοχές, η Ικαρία έχει αναδειχθεί σε διεθνές πρότυπο μακροζωίας και έχει συνδεθεί με συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες, κοινωνικές δομές και τρόπους ζωής.

Ο όρος Blue Zones έγινε παγκόσμιο φαινόμενο μέσα από το έργο του Αμερικανού συγγραφέα Dan Buettner, ο οποίος ανέπτυξε γύρω από αυτόν βιβλία, ντοκιμαντέρ και συμβουλές ευζωίας. Ο Newman, ωστόσο, αντιμετωπίζει με έντονο σκεπτικισμό αυτό το οικοδόμημα.

Κατά την άποψή του, όταν τα θεμελιώδη δεδομένα γύρω από την ηλικία των ανθρώπων δεν είναι απολύτως ακριβή, τότε και τα περίφημα «μυστικά της μακροζωίας» που προκύπτουν από αυτά τα στοιχεία γίνονται πολύ λιγότερο βέβαια.

Η κριτική του επεκτείνεται και στη σύγχρονη βιομηχανία της αντιγήρανσης, η οποία έχει εξελιχθεί σε αγορά δισεκατομμυρίων. Στο βιβλίο γίνεται αναφορά και στον Bryan Johnson, τον Αμερικανό επιχειρηματία που έχει γίνει γνωστός για τα ακραία προγράμματα αντιγήρανσης που ακολουθεί.

Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η τεράστια εμπορική επιτυχία αυτών των πρακτικών βασίζεται σε έναν από τους αρχαιότερους ανθρώπινους φόβους: τον φόβο της γήρανσης και της φθοράς.

Η ιδέα ότι υπάρχει κάποιο κρυφό μυστικό, μια συγκεκριμένη δίαιτα, ένα συμπλήρωμα, μια θεραπεία ή ένας ιδιαίτερος τόπος που μπορεί να προσφέρει σχεδόν «παράταση ζωής», αποτελεί μια εξαιρετικά ελκυστική υπόσχεση για εκατομμύρια ανθρώπους.

Ο Newman δεν υποστηρίζει ότι η διατροφή, η σωματική άσκηση, η κοινωνική συνοχή ή το περιβάλλον δεν επηρεάζουν την υγεία και το προσδόκιμο ζωής. Αντιθέτως, αναγνωρίζει ότι αυτοί οι παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο.

Η ένστασή του αφορά το σημείο όπου οι παρατηρήσεις αυτές μετατρέπονται, όπως υποστηρίζει, σε παγκόσμιους μύθους, εμπορικά προϊόντα και υποσχέσεις σχεδόν αθανασίας.

Οι υπεραιωνόβιοι, τα λάθη στα αρχεία και οι νεκροί που συνέχιζαν να εισπράττουν συντάξεις

Στο επίκεντρο της έρευνας του Newman βρίσκονται κυρίως οι άνθρωποι που φέρονται να έχουν ξεπεράσει τα 110 χρόνια ζωής.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει, σε αρκετές περιπτώσεις εμφανίζονται σοβαρές ασυνέπειες όταν εξετάζονται πιο προσεκτικά τα στοιχεία. Διαφορετικές ημερομηνίες γέννησης, αντικρουόμενα έγγραφα, ελλιπείς καταγραφές και οικογενειακές αφηγήσεις που δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν πλήρως συνθέτουν μια εικόνα πολύ πιο περίπλοκη από αυτή που συχνά παρουσιάζεται.

Ένα από τα παραδείγματα που αναφέρει είναι εκείνο του Jiroemon Kimura, ο οποίος πέθανε στην Ιαπωνία το 2013 και είχε αναγνωριστεί ως ο γηραιότερος άνδρας στον κόσμο, με ηλικία 116 ετών και 54 ημερών. Παρότι η ηλικία του θεωρήθηκε επίσημα επιβεβαιωμένη, ο Newman υποστηρίζει ότι υπάρχουν αντιφάσεις και προβληματικά δημογραφικά στοιχεία που αξίζουν περαιτέρω διερεύνηση.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Sogen Kato στην Ιαπωνία.

Το 2010 ο Kato εμφανιζόταν στα επίσημα αρχεία ως 111 ετών. Όταν όμως οι αρχές επιχείρησαν να τον εντοπίσουν, βρήκαν τη σορό του μουμιοποιημένη μέσα στο σπίτι της οικογένειάς του. Είχε πεθάνει δεκαετίες νωρίτερα, ενώ συγγενείς του συνέχιζαν να εισπράττουν τη σύνταξή του.

Μετά την αποκάλυψη της υπόθεσης ξεκίνησαν εκτεταμένοι έλεγχοι σε ανθρώπους που εμφανίζονταν στα μητρώα ως υπερήλικες. Οι έρευνες αποκάλυψαν ότι αρκετοί από αυτούς ήταν είτε νεκροί είτε αγνοούμενοι εδώ και χρόνια.

Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με τον Newman, δείχνει ότι πίσω από ορισμένα εντυπωσιακά στατιστικά στοιχεία μακροζωίας ενδέχεται να κρύβονται προβλήματα καταγραφής και όχι απαραίτητα κάποια μοναδική συνταγή ζωής.

Το τελικό συμπέρασμα του βιβλίου είναι σαφές: η επιστήμη της μακροζωίας πρέπει να στηρίζεται σε αξιόπιστα δεδομένα και όχι σε εντυπωσιακές αφηγήσεις.

Όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας, πίσω από αρκετές ιστορίες ανθρώπων που παρουσιάστηκαν ως σύμβολα εξαιρετικής μακροβιότητας ίσως να μην κρυβόταν κάποιο μοναδικό μυστικό ζωής, αλλά λανθασμένες καταγραφές, ελλιπή ληξιαρχεία, καθυστερημένες διαγραφές και περιπτώσεις οικογενειακής απάτης.