Άννα Ροκοφύλλου: Οι φοιτητικές εστίες ανακαινίζονται και αποκτούν ασφάλεια και κανόνες

Αποφασισμένη να προχωρήσει σε ριζική αλλαγή του μοντέλου διαχείρισης των φοιτητικών εστιών εμφανίζεται η κυβέρνηση. Στο τραπέζι βρίσκεται η ίδρυση ενός ενιαίου φορέα με κεντρικό πυλώνα το Iδρυμα Νεολαίας και Διά Βίου Μάθησης (ΙΝΕΔΙΒΙΜ), που θα αναλάβει τη διαχείριση και λειτουργία των φοιτητικών εστιών, βάζοντας τέλος στο υφιστάμενο κατακερματισμένο σχήμα διαχείρισής τους. Μέχρι σήμερα, το ΙΝΕΔΙΒΙΜ έχει την οικονομική διαχείριση και την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών των εστιών, όμως, ταυτόχρονα, παραμένει στα ίδια τα πανεπιστήμια η φοιτητική μέριμνα. Ο γόρδιος δεσμός είναι προφανές ότι πρέπει να κοπεί.

Οπως δηλώνει η πρόεδρος του Ιδρύματος Αννα Ροκοφύλλου, στο «ΘΕΜΑ», «η δημιουργία του νέου φορέα με αρμοδιότητα τη φοιτητική μέριμνα στο σύνολό της αναμένεται μέχρι τις εκλογές και θα αποτελεί το προϊόν της αγαστής συνεργασίας με τους πρυτάνεις των πανεπιστημίων έχοντας, φυσικά, τη σύμφωνη γνώμη του ίδιου του πρωθυπουργού».

Παράλληλα, σε εξέλιξη είναι ένα ευρύ σχέδιο παρεμβάσεων και νέων έργων, με ναυαρχίδα την πλήρη ανακαίνιση ολόκληρου του κτιριακού συγκροτήματος της φοιτητικής εστίας του Πανεπιστημίου Αθηνών στην Πατησίων, ενός κτιρίου 10.000 τ.μ. στην καρδιά της Αθήνας, που θα φιλοξενεί έως και 280 φοιτητές.

Μέσω ΣΔΙΤ, δρομολογούνται επίσης χιλιάδες νέες κλίνες σε πανεπιστήμια της Περιφέρειας, από τη Δυτική Μακεδονία έως την Κρήτη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη βελτίωση της καθημερινότητας των φοιτητών: ανακαινισμένοι κοινόχρηστοι χώροι, νέος εξοπλισμός, αλλά και παρεμβάσεις ασφάλειας, όπως η ελεγχόμενη είσοδος στις εστίες με κάρτες, συνθέτουν το πλέγμα των παρεμβάσεων που δρομολογεί το ΙΝΕΔΙΒΙΜ και η δραστήρια πρόεδρός του Αννα Ροκοφύλλου. Ολόκληρη η συνέντευξη έχει ως εξής:

ΕΡΩΤΗΣΗ: Πού εντοπίζεται το βασικό πρόβλημα με τη φοιτητική στέγη σήμερα;

ΑΠAΝΤΗΣΗ: Ως Ιδρυμα Νεολαίας και Διά Βίου Μάθησης, κληρονομήσαμε ένα καθεστώς αναποτελεσματικό. Καθημερινά, προσπαθούμε και επιτυγχάνουμε σε ποσοστό άνω του 90%, να ικανοποιούμε τα αιτήματα των πρυτανικών αρχών ξεπερνώντας κατά πολύ τα στενά όρια της οικονομικής διαχείρισης. Αυτό μπορεί να επιτυγχάνει αποτέλεσμα σε έναν εύλογο χρόνο, ωστόσο το μοντέλο διαχείρισης είναι προφανές πως δεν είναι λειτουργικό.

Να σας δώσω ένα παράδειγμα απλό: όταν σπάσει ένα τζάμι, όταν χρειάζεται να κοπεί ένα δέντρο ή αν χαλάσει ένας λέβητας, πρέπει τα πανεπιστήμια να κάνουν το σχετικό αίτημα στο ΙΝΕΔΙΒΙΜ, γεγονός που απαιτεί χρόνο μέχρι τη διεκπεραίωσή του.
Το πρόβλημα, λοιπόν, είναι δομικό και δεν αφορά πρόσωπα ή προθέσεις. Αλλος αποφασίζει, άλλος πληρώνει, άλλος έχει την ευθύνη της λειτουργίας. Αυτό δεν μπορεί να παράγει σοβαρή πολιτική φοιτητικής μέριμνας. Το αποτέλεσμα το πληρώνουν οι φοιτητές. Αυτό είναι κάτι που, ως Πολιτεία, δεν μπορούμε να αποδεχόμαστε άλλο.

Και προσωπικά, όμως, με ενδιαφέρει ιδιαίτερα οι φοιτητές που διαβιούν στις εστίες να είναι ασφαλείς, μέσα σε ένα καλό περιβάλλον, να σιτίζονται σωστά. Αλλωστε, για τον λόγο αυτό επισκέπτομαι όλες τις εστίες και παρακολουθώ από κοντά τις συνθήκες, φροντίζω να αλληλεπιδρώ με τους φοιτητές καταγράφοντας τις ανάγκες τους - έχουν το κινητό μου, με καλούν απευθείας.

Επιπλέον, το προσωπικό δεν επαρκεί. Από τα 350 άτομα που υπήρχαν αρχικά στον οργανισμό, σήμερα είναι μόλις 45 σε εμάς, ενώ και όσοι εργάζονται στις εστίες δεν ανήκουν στο προσωπικό του ΙΝΕΔΙΒΙΜ. Ενα παράδειγμα της δυστοκίας του υφιστάμενου συστήματος: οι διοικητικοί που παρακολουθούν τους διαγωνισμούς, τους οποίους προκηρύσσουμε εμείς, ανήκουν στα πανεπιστήμια.

EΡ.: Ποια είναι η λύση που προτείνετε;

ΑΠ.: Εμείς ως ΙΝΕΔΙΒΙΜ έχουμε καταλήξει ότι η μόνη λύση είναι η κατάργηση του ισχύοντος σχήματος διαχείρισης των φοιτητικών εστιών -το οποίο είναι καταφανώς προβληματικό- και η ανάληψη της πλήρους αρμοδιότητας μέσα από τη δημιουργία ενός νέου, ισχυρού Ιδρύματος, το οποίο θα αναλάβει τη φοιτητική μέριμνα per se. Προτίθεται, δηλαδή, να αναλάβει αποκλειστικά τη διοίκηση, οικονομική διαχείριση, συντήρηση, φύλαξη, καθαριότητα, τεχνική υποστήριξη, ανακαίνιση και ανάπτυξη εστιών, καθώς και την εφαρμογή ενιαίων κανόνων στέγασης για το σύνολο των δικαιούχων φοιτητών. Υπενθυμίζεται, ότι σήμερα το ΙΝΕΔΙΒΙΜ έχει κάτω από την ομπρέλα του περίπου το 85% των εστιών, ενώ τα περισσότερα από τα υπόλοιπα πανεπιστήμια θέλουν το ίδιο. Η λογική είναι απλή και δίκαιη: όποιος αποφασίζει να έχει και την ευθύνη και να λογοδοτεί. Μόνο έτσι τελειώνει ο φαύλος κύκλος των επικαλύψεων και της μετάθεσης ευθυνών.

EΡ.: Πώς διαμορφώνεται σήμερα ο χάρτης των φοιτητικών εστιών; Ποια τα δυνατά τους σημεία, ποιες οι αδυναμίες τους;

ΑΠ: Το ΙΝΕΔΙΒΙΜ καλύπτει ήδη τη συντριπτική πλειονότητα των φοιτητικών εστιών της χώρας, με πάνω από 7.500 κλίνες. Σε συνθήκες αυξημένης στεγαστικής πίεσης, δεν διστάσαμε να προχωρήσουμε σε λύσεις έκτακτης ανάγκης, όπως η μίσθωση ξενοδοχειακών μονάδων, ώστε να μη μένει κανένας φοιτητής χωρίς στέγη. Ετσι, με πολύ αγώνα τα τελευταία χρόνια το ΙΝΕΔΙΒΙΜ μισθώνει δωμάτια σε συνεργαζόμενες ξενοδοχειακές μονάδες: φιλοξενούνται 310 φοιτητές σε 155 δίκλινα δωμάτια σε Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Φλώρινα και Διδυμότειχο μέσα από το πρόγραμμα, ύψους περίπου 2 εκατ. ευρώ. Με αυτό όχι μόνο στηρίζουμε τους φοιτητές, αλλά και τα περιφερειακά πανεπιστήμια, τα οποία δεν αδειάζουν από φοιτητές, που κάνουν όλοι αιτήσεις μετεγγραφής. Τέλος, είναι θετικό ότι βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη προμήθειες εξοπλισμού, τεχνικές παρεμβάσεις και σχεδιασμός ενεργειακής αναβάθμισης των εστιών, που υπάγονται στο ΙΝΕΔΙΒΙΜ. Αυτό αποδεικνύει κάτι απλό: όταν υπάρχει κεντρικός σχεδιασμός, υπάρχουν και λύσεις.

EΡ.: Πόσες νέες φοιτητικές εστίες κατασκευάζονται σήμερα και πού; Πόσες ανακαινίζονται; Ποια η δυναμική τους και ποιος ο χρονικός ορίζοντας παράδοσής τους;

ΑΠ.: Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες υπάρχει εθνικός σχεδιασμός φοιτητικής στέγης. Με έργα ΣΔΙΤ δημιουργούνται χιλιάδες νέες κλίνες σε όλη τη χώρα, ενώ ταυτόχρονα προχωρούν μεγάλες ανακαινίσεις υφιστάμενων εστιών. Οπως σας είπα ήδη, έχω οργώσει κυριολεκτικά την Ελλάδα από άκρη σε άκρη, επισκεπτόμενη όλες τις φοιτητικές εστίες από Κρήτη μέχρι Ξάνθη. Εχοντας διαπιστώσει λοιπόν από κοντά τις υφιστάμενες αδυναμίες, δρομολογήσαμε ένα ευρύ πρόγραμμα δημιουργίας νέων φοιτητικών εστιών και αναβάθμισης υφιστάμενων υποδομών.

Το εμβληματικό μας έργο, για το οποίο είμαι υπερήφανη πρέπει να σας πω, είναι η ριζική ανακαίνιση της Φοιτητικής Εστίας Αθηνών (ΦΕΑ), δυναμικότητας 278 κλινών, που προχωρά με ορίζοντα υλοποίησης έως το 2030. Δεν μένουμε εκεί, όμως. Ηδη βρίσκονται σε εξέλιξη έργα μέσω ΣΔΙΤ για φοιτητικές κατοικίες, με στόχο συνολική δυναμικότητα 8.500 κλινών πανελλαδικά. Επιπλέον, υπάρχει οργανωμένο πρόγραμμα ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης 12 φοιτητικών εστιών, με τους πόρους που θα διατεθούν από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο να ξεπερνούν τα 220 εκατ. ευρώ συνολικά.

Εκτός των άλλων, προσωπική μου επιδίωξη είναι να ανακαινίζονται όλοι οι κοινόχρηστοι χώροι στις εστίες, ώστε να γίνονται πιο ευχάριστοι για τους φοιτητές. Φροντίζουμε να καλλωπίζονται, να τοποθετούνται τηλεοράσεις, να προστίθενται βιβλία και παιχνίδια, να μετατρέπονται σε χώρους κοινωνικοποίησης των φοιτητών. Αυτό ξεκίνησε από μια εστία στη Θεσσαλονίκη, όταν είδα έναν χώρο σε πραγματικά άσχημη κατάσταση. Οι φοιτητές ενθουσιάστηκαν από το αποτέλεσμα! Τώρα θέλω να τους φτιάξουμε και μια κουζίνα.

Κάτι αντίστοιχο ξεκινήσαμε στην Αθήνα, στη ΦΕΠΑ, τη φοιτητική εστία του ΕΚΠΑ στου Ζωγράφου, στην Ούλωφ Πάλμε, που τελούσε υπό κατάληψη - αδειάσαμε τους 32 χώρους από τους καταληψίες, που ήταν το πιο δύσκολο εγχείρημα. Καθένας από τους έξι ορόφους του κτιρίου έχει 4 κοινόχρηστους χώρους. Τους ανακαινίσαμε και με την υποστήριξη της HELLENiQ ENERGY φτιάξαμε 24 εντευκτήρια! Ολη αυτή η προσπάθεια, όμως, πρέπει να συνοδεύεται από φύλαξη. Διαφορετικά, το να εκκενώνεται η κατάληψη, να ανακαινίζεται ο χώρος και να μην υπάρχει ελεγχόμενη είσοδος, δεν έχει νόημα. Η πλειοψηφία των οικογενειών και των ίδιων των φοιτητών θέλει το σύστημα ελεγχόμενης εισόδου.

EΡ.: Πώς τοποθετείστε απέναντι στους ισχυρισμούς ότι οι προϋπολογισμοί των ανακαινίσεων αφενός είναι υπερβολικοί, αφετέρου υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ την ίδια την κατασκευή ενός νέου κτιρίου;

ΑΠ.: Ας είμαστε σοβαροί. Εδώ γράφτηκε ότι η Φοιτητική Εστία Αθηνών «θα στοιχίσει... 80.000 ευρώ το κρεβάτι κάθε φοιτητή», κάτι που είναι προφανώς ανυπόστατο. Κάθε έργο ανακαίνισης πρέπει να κρίνεται με βάση τα τεχνικά του δεδομένα, το εύρος των παρεμβάσεων, τις απαιτήσεις ασφάλειας, προσβασιμότητας και ενεργειακής αναβάθμισης και τις πραγματικές ανάγκες αποκατάστασης του εκάστοτε κτίριου. Ας δούμε τη Φοιτητική Εστία Αθηνών -ένα εμβληματικό κτήριο όπου ήταν η παλιά ΑΣΟΕΕ στην Πατησίων- η ολική ανακαίνιση της οποίας ξεκινά άμεσα. Αρχικά, ο διαγωνισμός προέβλεπε 15 εκατ. ευρώ για τις εργασίες. Επειδή, όμως, για εμάς προτεραιότητα είναι η ασφάλεια των φοιτητών, και καθώς πρόκειται για ένα κτίριο του 1965 έπρεπε να υπάρξει στατική μελέτη. Ηταν δυνατόν να παραδώσουμε ένα κτίριο για τους φοιτητές χωρίς στατική επάρκεια; Δεν παίζω με την ασφάλεια των φοιτητών! Επομένως, στο αρχικό ποσό των 15 εκατ. ευρώ, προστέθηκαν 3 εκατ. για τη στατική μελέτη, όπως και για τις σχετικές ενισχύσεις στο κτήριο, που θα απαιτούνταν. Μιλάμε για έναν τεράστιο κτίριο συνολικού εμβαδού 10.000 τ.μ. που έχει κοινόχρηστους χώρους, δύο υπόγεια, πισίνα τεραστίων διαστάσεων... Αν κάνετε, λοιπόν, τον λογαριασμό, θα δείτε ότι τα χρήματα για τη ριζική ανακαίνιση μιας τέτοιας εστίας και το τελικό αποτέλεσμα δεν μπορεί να γίνεται αντικείμενο μιας μίζερης εσωστρεφούς κριτικής. Η ασφάλεια και η αξιοπρέπεια δεν είναι πολυτέλεια. Είναι υποχρέωση του κράτους.

EΡ.: Υπάρχει κάποια μέριμνα από το ΙΝΕΔΙΒΙΜ σχετικά με την ασφάλεια των φοιτητών στις εστίες;

ΑΠ.: Ηδη στη Φοιτητική Εστία Πανεπιστημίου Αθηνών (ΦΕΠΑ), με τη συνεργασία του πρύτανη Γεράσιμου Σιάσου ξεκινήσαμε τη διαδικασία ελεγχόμενης εισόδου με κάρτες. Ενα αυτονόητο μέτρο που αγκαλιάστηκε από τη συντριπτική πλειονότητα των φοιτητών, ενώ -δεν σας κρύβω- ακόμη και υψηλόβαθμοι πολιτικοί και πολιτειακοί αξιωματούχοι ενθουσιάστηκαν, για να μην σας πω ότι δεν το πίστευαν κιόλας.

Η ελεγχόμενη είσοδος προγραμματίζεται να εφαρμοστεί το επόμενο διάστημα και στις Φοιτιτικές Εστίες Θεσσαλονίκης και Ιωαννίνων, ενώ δρομολογείται σταδιακά για το σύνολο των εστιών που υπάγονται στη διαχειριστική ευθύνη του ΙΝΕΔΙΒΙΜ.

Η ελεγχόμενη είσοδος με κάρτες, η φύλαξη και η αποκατάσταση χώρων που τελούσαν υπό κατάληψη δεν είναι ιδεολογική επιλογή, είναι στοιχειώδης υποχρέωση προς τους φοιτητές και τις οικογένειές τους. Οι φοιτητικές εστίες είναι χώροι φιλοξενίας και προστασίας, όχι χώροι ανομίας.

EΡ.: Υπάρχει χρηματικό αντίτιμο στις εστίες για τους φοιτητές; Τι ισχύει για τους καταληψίες;

ΑΠ.: Προφανώς και δεν υπάρχει. Μια από τις πρώτες αποφάσεις που πήραμε ως Δ.Σ. του ΙΝΕΔΙΒΙΜ (αρ.11715/692/28-03-24) ήταν να καταργήσουμε κάθε χρηματικό αντίτιμο για τη διαμονή των φοιτητών στις εστίες, των οποίων το Ιδρυμα ασκεί την οικονομική διαχείριση. Αντίληψή μας είναι ότι η φοιτητική στέγη είναι κοινωνικό δικαίωμα, όχι εμπόρευμα, αλλά και ότι οι εστίες ανήκουν στους δικαιούχους φοιτητές και μόνο σε αυτούς. Για όσους προχωρούν σε αυθαίρετη ή εξωθεσμική κατάληψη χώρων γίνονται ήδη ενέργειες απομάκρυνσής τους και ανάκτησης των χώρων για τους πραγματικούς δικαιούχους.