Ο πράσινος κήπος που εγκαινιάστηκε επί Αλογοσκούφη το 2008, η σημερινή εικόνα εγκατάλειψης και η δωρεά 70.000 ευρώ από το Ίδρυμα Λασκαρίδη για τον εξωραϊσμό του χώρου
Μια ταράτσα με θέα στη Βουλή, την Ακρόπολη και τον Λυκαβηττό, που κάποτε φιλοξενούσε έναν καταπράσινο κήπο, σήμερα παρουσιάζει εικόνα εγκατάλειψης. Εκεί όπου το 2008 ο τότε υπουργός Οικονομίας Γιώργος Αλογοσκούφης παρουσίαζε στους δημοσιογράφους ένα από τα πρώτα εγχειρήματα πράσινης στέγης σε δημόσιο κτίριο, σήμερα κυριαρχούν ξεραμένοι θάμνοι, αραιή βλάστηση και εγκαταστάσεις που έχουν χάσει την αρχική τους όψη.
Την πρόθεση δωρεάς αποδέχθηκε ομόφωνα το Διοικητικό Συμβούλιο του Μετοχικού Ταμείου Πολιτικών Υπαλλήλων, στο οποίο ανήκει το ακίνητο. Η απόφαση δεν προσδιορίζει ακόμη τις εργασίες που θα πραγματοποιηθούν, επαναφέρει όμως στο προσκήνιο έναν κήπο που είχε παρουσιαστεί ως πρότυπο οικολογικής αναβάθμισης και στη συνέχεια αφέθηκε να μαραζώσει.
Η σημερινή εικόνα της ταράτσας
Το πράσινο που κάποτε κάλυπτε μεγάλο μέρος της οροφής έχει περιοριστεί σε διάσπαρτους χαμηλούς θάμνους, αρκετοί από τους οποίους εμφανίζονται ξεραμένοι ή έντονα ταλαιπωρημένοι. Μεγάλες επιφάνειες καλύπτονται από χαλίκι, ενώ ανάμεσα στις παλιές φυτεύσεις ξεπροβάλλουν ξερά χόρτα και γυμνά κλαδιά.
Οι πέτρινοι διάδρομοι εξακολουθούν να διασχίζουν τον χώρο, θυμίζοντας την αρχική διαμόρφωση του κήπου. Σε αρκετά σημεία, ωστόσο, οι πλάκες μοιάζουν αποκομμένες από το πράσινο που κάποτε τις περιέβαλλε. Σωλήνες ποτίσματος βρίσκονται εκτεθειμένοι πάνω στο χαλίκι, ζαρντινιέρες έχουν ανατραπεί ή φιλοξενούν ξερά φυτά, ενώ οι ξύλινες κατασκευές και τα μεταλλικά κιγκλιδώματα φέρουν εμφανή σημάδια φθοράς.
Η θέα παραμένει εντυπωσιακή. Ο κήπος, όμως, απέχει πολύ από την εικόνα που είχε παρουσιάσει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου το φθινόπωρο του 2008.
Η ημέρα που ο Αλογοσκούφης εγκαινίαζε τον κήπο και κατέρρεαν οι αγορές
Η ημερομηνία των εγκαινίων έχει τον δικό της συμβολισμό στην οικονομική ιστορία. Στις 29 Σεπτεμβρίου 2008, ο τότε υπουργός Οικονομίας Γιώργος Αλογοσκούφης, μαζί με τον υφυπουργό Γιάννη Παπαθανασίου, παρουσίαζαν στους δημοσιογράφους την πράσινη στέγη του υπουργείου.
Η επιφάνεια που είχε φυτευτεί τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς έφτανε τα 650 τετραγωνικά μέτρα, καλύπτοντας περίπου το 52% της οροφής. Το κόστος της παρέμβασης είχε ανέλθει σε περίπου 40.000 ευρώ και το έργο περιλάμβανε χαμηλή βλάστηση, αρωματικά φυτά και λουλούδια, με στόχο να μετατραπεί μια τσιμεντένια ταράτσα σε χώρο πρασίνου.
Η ημέρα εκείνη, ωστόσο, έμελλε να μείνει στην ιστορία για έναν εντελώς διαφορετικό λόγο. Την ώρα που στην Αθήνα παρουσιαζόταν ο πράσινος κήπος, η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση κορυφωνόταν. Στις ΗΠΑ, η Βουλή των Αντιπροσώπων απέρριπτε το σχέδιο διάσωσης των τραπεζών ύψους 700 δισ. δολαρίων, προκαλώντας πανικό στη Wall Street. Ο Dow Jones κατέρρευσε κατά 777,68 μονάδες, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση σε μονάδες της ιστορίας του μέχρι τότε, ενώ στην Ευρώπη κυβερνήσεις παρενέβαιναν για να διασώσουν μεγάλες τράπεζες.
Το οικολογικό εγχείρημα των 40.000 ευρώ
Η δημιουργία του κήπου είχε παρουσιαστεί ως πιλοτική παρέμβαση για την εξοικονόμηση ενέργειας και τη βελτίωση του μικροκλίματος στο κέντρο της Αθήνας. Σύμφωνα με την αξιολόγηση που είχε πραγματοποιήσει το Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Θερμοδυναμικής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, η φύτευση είχε ήδη οδηγήσει σε εκτιμώμενη μείωση των ετήσιων αναγκών του κτιρίου για ψύξη κατά 6% και για θέρμανση κατά 2%.
Οι εκτιμήσεις προέβλεπαν μεγαλύτερη εξοικονόμηση όσο θα αναπτυσσόταν η βλάστηση. Η πράσινη στέγη θα λειτουργούσε ως φυσική προστασία από την έντονη ηλιακή ακτινοβολία, περιορίζοντας τη θερμότητα που απορροφούσε η οροφή τους καλοκαιρινούς μήνες.
Το υπουργείο είχε παρουσιάσει τότε την παρέμβαση ως παράδειγμα που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν και άλλες δημόσιες υπηρεσίες. Η πράσινη ταράτσα αποτέλεσε ένα από τα πρώτα αντίστοιχα εγχειρήματα σε κεντρικό δημόσιο κτίριο της Αθήνας.
Η συνέχεια, ωστόσο, ήταν διαφορετική. Με την πάροδο των χρόνων και ιδιαίτερα στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, ο κήπος έχασε σταδιακά την αρχική του εικόνα. Οι φυτεύσεις περιορίστηκαν, η βλάστηση αραίωσε και ο χώρος κατέληξε στην κατάσταση που αποτυπώνεται στις σημερινές φωτογραφίες.
Από το αρχοντικό του Κορομηλά στο υπουργείο Οικονομικών
Η ιστορία της ταράτσας είναι μόνο ένα μικρό κεφάλαιο στην ιστορία του ίδιου του κτιρίου. Το σημερινό πολυώροφο συγκρότημα, που καταλαμβάνει το οικοδομικό τετράγωνο ανάμεσα στις οδούς Ερμού, Νίκης και Μητροπόλεως, κατασκευάστηκε την περίοδο 1970-1973. Στη θέση του βρισκόταν παλαιότερα το αρχοντικό του Ανδρέα Κορομηλά, ενός από τους πρωτοπόρους της ελληνικής τυπογραφίας και των εκδόσεων.
Το παλιό μέγαρο είχε ανεγερθεί το 1850, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Παναγή Κάλκου, όταν η πλατεία Συντάγματος άρχιζε να διαμορφώνεται ως κεντρικό σημείο της νέας πρωτεύουσας.
Στο ισόγειό του λειτούργησε από το 1855 το καφενείο της Ανατολής, που αργότερα έγινε γνωστό ως καφενείο Ζαβορίτη και «Χάι Λάιφ», ένα από τα στέκια της παλιάς αθηναϊκής κοινωνίας. Το κτίριο κατεδαφίστηκε τη δεκαετία του 1960 και στη θέση του ανεγέρθηκε το σημερινό συγκρότημα.
Τα σχέδια του νέου κτιρίου εκπόνησαν οι αρχιτέκτονες Γιάννης Κανετάκης, Δημήτρης Κατζουράκης και Γρηγόρης Τσαμπέρης. Χαρακτηριστικά του είναι η επένδυση με λευκό μάρμαρο και το εσωτερικό αίθριο που επιτρέπει στο φυσικό φως να φτάνει σε περισσότερους χώρους.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 το Δημόσιο χρησιμοποιεί το κτίριο για τη στέγαση του τότε υπουργείου Συντονισμού και στη συνέχεια των υπουργείων που ανέλαβαν τις αρμοδιότητες της οικονομικής πολιτικής. Ιδιοκτήτης του ακινήτου είναι το Μετοχικό Ταμείο Πολιτικών Υπαλλήλων.
Η δωρεά των 70.000 ευρώ και το επόμενο κεφάλαιο
Η νέα απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΜΤΠΥ ανοίγει πλέον τον δρόμο για τον εξωραϊσμό της ταράτσας του κτιρίου.
Το Ταμείο αποφάσισε ομόφωνα να αποδεχθεί την πρόθεση δωρεάς ύψους 70.000 ευρώ από το Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζει στην απόφασή του τις επιμέρους εργασίες.
Το επόμενο βήμα είναι πλέον η επιλογή της μορφής που θα αποκτήσει η ταράτσα. Το ερώτημα είναι αν θα επιστρέψει ο καταπράσινος κήπος που είχε δημιουργηθεί πριν από 18 χρόνια ή αν το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα επιλέξει μια νέα, διαφορετική διαμόρφωση για έναν από τους πιο προνομιακούς χώρους στο κέντρο της Αθήνας.
Πηγή φωτογραφιών «πριν»: Urban Nature Atlas Φωτογραφίες «μετά»: Πρώτο Θέμα