Ακτινογραφία των βραβείων του 67ου Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: Queer ιστορίες, εφηβικές αναζητήσεις και κοινωνικός αποκλεισμός στους μεγάλους νικητές

Επτά ελληνικές ταινίες απέσπασαν 22 βραβεία και διακρίσεις - Οι επιτροπές επιβράβευσαν ταινίες για τη διαφορετικότητα, την προσωπική ταυτότητα και τις κοινωνικές συγκρούσεις, ενώ το κοινό έδειξε ιδιαίτερη προτίμηση στις λογοτεχνικές μεταφορές

Το 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης έριξε αυλαία την Κυριακή 15 Νοεμβρίου, σε μια χρονιά με ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς ήταν η πρώτη διοργάνωση χωρίς την Ελίζ Ζαλαντό, η οποία αποχαιρέτησε τον θεσμό έπειτα από δέκα χρόνια στη γενική διεύθυνσή του, αφήνοντας το δικό της αποτύπωμα στην πορεία και τη διεθνή του παρουσία.

Μέσα σε αυτό το κλίμα αλλαγής, ένα πράγμα παρέμεινε αναλλοίωτο: Η αγάπη για το Φεστιβάλ και η αφοσίωση των ανθρώπων που βρίσκονται πίσω από αυτό. Με τον καλλιτεχνικό διευθυντή Ορέστη Ανδρεαδάκη να συνεχίζει το έργο του και με την πολύτιμη συμβολή των εργαζομένων, των συνεργατών και των εκατοντάδων εθελοντών, που κάθε χρόνο δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό, η συλλογική προσπάθεια αποτέλεσε και φέτος τη δύναμη πίσω από τη διοργάνωση.

Όσο για τα βραβεία, οι φετινοί νικητές ανέδειξαν τις θεματικές που απασχολούν το σύγχρονο ανεξάρτητο σινεμά, με τις queer αφηγήσεις, τις ιστορίες ενηλικίωσης, τη μετανάστευση, τον πόλεμο και την κοινωνική περιθωριοποίηση να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Οι νικητές του 67ου Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης


Η ελληνική παρουσία ήταν ιδιαίτερα ισχυρή. Με τη Ζακλίν Λέντζου ανάμεσα στους μεγάλους νικητές και επτά ελληνικές ταινίες να συγκεντρώνουν συνολικά 22 βραβεία και διακρίσεις, ο εγχώριος κινηματογράφος επιβεβαίωσε τη δυναμική του. Το ενδιαφέρον, όμως, δεν βρίσκεται μόνο στους νικητές, αλλά κυρίως στις θεματικές των ταινιών που βραβεύτηκαν.

Η σκηνοθέτρια Ζακλίν Λέντζου

Δύο από τους τρεις Χρυσούς Αλέξανδρους κατέληξαν σε ταινίες που μας μεταφέρουν στον κόσμο της εφηβείας, εκεί όπου οι πρώτες μεγάλες αναζητήσεις συναντούν τις δυσκολίες της πραγματικής ζωής.

Η «Μια μέρα στη ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα» της Ζακλίν Λέντζου, που απέσπασε τον Χρυσό Αλέξανδρο του Διεθνούς Διαγωνιστικού, μιλά για την πρόωρη απώλεια, την ανάγκη να αγαπηθεί κανείς και τους δεσμούς που δεν χάνονται ακόμη και μετά τον θάνατο. Με μια ιδιαίτερη κινηματογραφική γλώσσα, που κινείται ανάμεσα στο πραγματικό και το υπερβατικό, η Λέντζου προσεγγίζει με τρυφερότητα έναν κόσμο γεμάτο αντιφάσεις, φόβους και επιθυμίες.

Στη «Ντούα» της Μπλέρτα Μπασόλι, που κέρδισε τον Χρυσό Αλέξανδρο του Meet the Neighbors+, η εφηβεία αποκτά μια ακόμη πιο σκληρή διάσταση. Ένα 13χρονο κορίτσι προσπαθεί να καταλάβει τον εαυτό του στην Πρίστινα των τελών της δεκαετίας του 1990, την ώρα που ο πόλεμος πλησιάζει. Οι προσωπικές αγωνίες της ηρωίδας συνυπάρχουν με την αβεβαιότητα μιας ολόκληρης κοινωνίας που βρίσκεται στα πρόθυρα της σύγκρουσης.

Ξεχωριστή θέση στις φετινές διακρίσεις είχε και ο «Τιτανικός Ωκεανός» της Κωνσταντίνας Κοτζαμάνη. Μέσα από έναν σκοτεινό, σχεδόν ονειρικό κόσμο, η ταινία εξερευνά την εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στην παιδικότητα και την ενηλικίωση, ξεχωρίζοντας για την ιδιαίτερη αισθητική της και τη δύναμη των εικόνων της.

H σκηνοθέτρια Κωνσταντίνα Κοτζαμάνη


Οι queer ιστορίες και η διαφορετικότητα

Από τις θεματικές που ξεχώρισαν ήταν και εκείνη της σεξουαλικής ταυτότητας, της επιθυμίας και των ανθρώπινων σχέσεων πέρα από τις καθιερωμένες κοινωνικές νόρμες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η «Σάρκα και βενζίνη» του Πιερ Λε Γκαλ, μια ιστορία αγάπης ανάμεσα σε δύο οδηγούς φορτηγών, που απέσπασε βραβείο σεναρίου, διπλή διάκριση ανδρικής ερμηνείας και ειδική μνεία Mermaid. Πίσω από τη φαινομενικά σκληρή καθημερινότητα των δύο ανδρών, η ταινία ανακαλύπτει την τρυφερότητα, τη μοναξιά και την ανάγκη για ανθρώπινη επαφή. Το ενδιαφέρον είναι ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο στη σχέση τους δεν παρουσιάζεται ως η κοινωνική προκατάληψη, αλλά οι απαιτήσεις μιας δουλειάς που αφήνει ελάχιστο χώρο για προσωπική ζωή.

Το βραβείο Mermaid απονεμήθηκε στους «Ελέφαντες στην ομίχλη» του Αμπινάς Μπίκραμ Σαχ, μια ταινία που προσεγγίζει την ταυτότητα και τη διαφορετικότητα μέσα από έναν ιδιαίτερο οπτικό κόσμο, όπου η πνευματικότητα και η κοινοτική ζωή συνυπάρχουν.

Η πολιτική μέσα από τις ζωές των ανθρώπων

Ο πόλεμος, η μετανάστευση και οι κοινωνικές ανισότητες δεν απουσίασαν από τις επιλογές των επιτροπών. Αντίθετα, αρκετοί δημιουργοί επέλεξαν να προσεγγίσουν μεγάλα πολιτικά ζητήματα μέσα από τις εμπειρίες απλών ανθρώπων.

Το «Φυτεύω το χέρι μου στον κήπο», που απέσπασε τον Χρυσό Αλέξανδρο του Film Forward, γεννήθηκε από τις πραγματικές δυσκολίες των δημιουργών του, Μπόρις Χάτζιγια και Χόντα Ταχερί, να εξασφαλίσουν άδειες διαμονής στη Γερμανία. Με χιούμορ αλλά και κριτική ματιά, η ταινία στρέφεται προς τη μεταναστευτική γραφειοκρατία και τις αντιφάσεις της ευρωπαϊκής κοινωνίας.

Ακόμη πιο άμεση είναι η πολιτική διάσταση στο «Χρονικό μιας πολιορκίας» του Αμπντάλαχ Αλ-Κατίμπ, που κέρδισε το βραβείο σκηνοθεσίας στο Meet the Neighbors+. Εμπνευσμένη από πραγματικές ιστορίες Παλαιστινίων, η ταινία δεν περιορίζεται στην απεικόνιση του πολέμου, αλλά εστιάζει στους ανθρώπους που προσπαθούν να διατηρήσουν την καθημερινότητά τους μέσα στον φόβο και την καταστροφή.

Ξεχωριστή θέση είχε και το ζήτημα της αναπηρίας. Το «Stand Up» του Μάρι Σάντερς, που απέσπασε το Βραβείο Προσβασιμότητας και το βραβείο «Ανθρώπινες Αξίες», προσεγγίζει με χιούμορ και χωρίς μελοδραματισμούς τις κοινωνικές αντιλήψεις γύρω από την αναπηρία, θέτοντας ένα ουσιαστικό ερώτημα: Γιατί πρέπει ο άνθρωπος να προσαρμόζεται σε έναν κόσμο που δεν έχει σχεδιαστεί για όλους;

Ο σκηνοθέτης Μάρι Σάντερς


Τι επέλεξε το κοινό

Αν οι κριτικές επιτροπές έδειξαν ιδιαίτερη προτίμηση σε κοινωνικά και πολιτικά θέματα, οι θεατές ακολούθησαν σε αρκετές περιπτώσεις διαφορετική διαδρομή, δίνοντας την ψήφο τους σε ταινίες με ισχυρές λογοτεχνικές ρίζες και γνώριμες πολιτισμικές αναφορές.

Στο Meet the Neighbors+, το κοινό επέλεξε το «Ξανασταυρώνεται» του Θοδωρή Παπαδουλάκη, τη μεταφορά του έργου του Νίκου Καζαντζάκη, αντί της «Ντούα» που είχε αναδείξει η κριτική επιτροπή. Μια επιλογή που δείχνει ότι η ελληνική λογοτεχνία εξακολουθεί να έχει τη δύναμη να συναντά το σημερινό κινηματογραφικό κοινό.

Ανάλογη ήταν η ανταπόκριση στο «Δέντρο του Ιούδα» του Χρήστου Χουλιάρα, βασισμένο στο βιβλίο του Μιχάλη Μακρόπουλου, που κέρδισε το Βραβείο Κοινού στο Film Forward. Η ταινία απέσπασε παράλληλα σημαντικές διακρίσεις από τους κριτικούς, αποδεικνύοντας ότι η καλλιτεχνική αναγνώριση και η αγάπη των θεατών μπορούν να συναντηθούν.

Ο σκηνοθέτης Χρήστος Χουλιάρας


Οι επιτροπές και το κοινό μπορεί να μην συμφώνησαν πάντα, όμως αυτό είναι και το ενδιαφέρον του φεστιβάλ. Άλλες ταινίες τόλμησαν να προκαλέσουν, άλλες συγκίνησαν με την απλότητά τους και άλλες μας έφεραν αντιμέτωπους με πραγματικότητες που ίσως δεν γνωρίζαμε. Εξάλλου αυτό που μένει πάντα από τη Θεσσαλονίκη είναι οι ιστορίες που μας ακολουθούν και οι συζητήσεις που συνεχίζονται για καιρό έξω από τις αίθουσες.
Ακολουθήστε το protothema.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο Protothema.gr