Η δεύτερη ζωή του ΟΑΚΑ: 23.000 τ.μ. πάνελ, 7.500 βίδες, 58 αισθητήρες και μόνιμο check-up

Επειτα από τρία χρόνια, εκατοντάδες εντυπωσιακές «βόλτες» εναεριτών σε ύψος που ξεπερνά αυτό της Ακρόπολης, μελέτες επί χάρτου και του πεδίου, εργασίες με τα πιο σύγχρονα υλικά, το Ολυμπιακό Στάδιο είναι πανέτοιμο να φιλοξενήσει, με όλη του την αίγλη, αθλητικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Το... περιβόητο στέγαστρο Καλατράβα, το οποίο είχε να συντηρηθεί από την ημερομηνία ανέγερσής του, λίγο πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, αποκαταστάθηκε και αναβαθμίστηκε.

Σήμερα, λένε οι ειδικοί, το στέγαστρο Καλατράβα, ένα από τα πιο περίπλοκα τεχνικά έργα που έχουν γίνει στην Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες, είναι καλύτερο κι από καινούριο. Για παράδειγμα, τα νέα διάφανα πολυκαρβονικά φύλλα που τοποθετήθηκαν έχουν διάρκεια ζωής 30 χρόνια.

Οπως αποκαλύπτει σήμερα το «ΘΕΜΑ», οι εργασίες για την αποκατάσταση των όποιων ζητημάτων στατικότητας θα μπορούσαν να υπάρξουν ολοκληρώθηκαν και απομένουν λίγες μόνο ημέρες για να γίνει η επίσημη παράδοσή του.

Πρόκειται για ένα τιτάνιο έργο, το οποίο, μεταξύ άλλων, περιλάμβανε το σφίξιμο 7.500 βιδών, την αντικατάσταση πάνελ συνολικής έκτασης 23.000 τ.μ., ηλεκτροσυγκολλήσεις και βαψίματα μήκους 1.800 χιλιομέτρων, με τους τεχνικούς να απαιτείται να αιωρηθούν σε ύψος 80 μέτρων.

Οnline έλεγχος

Το όλο ζήτημα είχε ξεκινήσει το 2023, όταν, έπειτα από τεχνικούς ελέγχους, διαπιστώθηκε ότι τα δύο μεγάλα στέγαστρα (Κεντρικού Σταδίου και Ποδηλατοδρομίου) δεν πληρούσαν τα απαιτούμενα επίπεδα στατικής επάρκειας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ανασταλούν οι δραστηριότητες στους συγκεκριμένους χώρους.

Το πρόβλημα αφορούσε, κυρίως, τη μεταλλική κατασκευή του στεγάστρου, τη μακροχρόνια διάβρωση και την ανάγκη συντήρησης των επιμέρους στοιχείων ώστε τα στέγαστρα να ανταποκρίνονται στα απαιτούμενα κανονιστικά επίπεδα.

Για τον σκοπό αυτό δημοπρατήθηκαν τρία έργα, δύο εκ των οποίων είναι σήμερα 100% ολοκληρωμένα και το τρίτο είναι σε πλήρη εξέλιξη, με το ποσοστό υλοποίησης να ξεπερνά το 85%. Αυτή τη στιγμή η στατική αποκατάσταση των στεγάστρων έχει ολοκληρωθεί και συνεχίζονται οι εργασίες αναβάθμισής τους.

Σήμερα, στο κομμάτι που έχει ολοκληρωθεί κατά 100% έγιναν η καθαίρεση των πολυκαρβονικών φύλλων και η αποκατάσταση αποφλοιώσεων σκυροδέματος του Κεντρικού Ολυμπιακού Σταδίου. Αν και το βασικό, όπως σημειώνουν τεχνικοί επιστήμονες, ήταν να συντηρηθεί η μεταλλική κατασκευή, τίποτα δεν ήταν ή είναι τόσο απλό όσο φαίνεται, με δεδομένο ότι το έργο έχει κολοσσιαίες διαστάσεις.

Τα δύο ατσάλινα τόξα του στεγάστρου έχουν ύψος 80 μέτρα, μήκος 304 μέτρα έκαστο και συνολικό βάρος 9.000 τόνους. Ολη η στέγη έχει έκταση 25.000 τ.μ. και καλύπτεται από χιλιάδες διάφανα πάνελ, έκτασης 1Χ5 μέτρα έκαστο. Αυτά είχαν αποκολληθεί, είχαν χαλάσει (θολώσει) και σε ορισμένες περιπτώσεις κινδύνευαν να φύγουν με τον αέρα και να πέσουν.

Το έργο της καθαίρεσής τους μαζί με αυτό της αποκατάστασης αποφλοιώσεων του σκυροδέματος και αντικατάστασης των ανεμοθωράκων ολοκληρώθηκε κατά 100%, ενώ στο δεύτερο έργο (το οποίο έχει ολοκληρωθεί κατά 85%) στο Κεντρικό Στάδιο έχουν ολοκληρωθεί οι βασικές εργασίες.

Αυτό σημαίνει ότι τέλειωσε με επιτυχία η μελέτη στατικής επάρκειας του στεγάστρου και ότι έγιναν έλεγχοι με μη καταστροφικές μεθόδους. Ακολούθησαν η αμμοβολή/υδροβολή και ειδική έκπλυση των μεταλλικών κατασκευών, καθώς και οι συσφίξεις των κοχλιών.

Επρεπε να σφιχτούν περίπου 7.500 βίδες διαφόρων μεγεθών και συνολικού βάρους 500 τόνων (!), ενώ έγιναν διατρήσεις για την αποκατάσταση κατασκευαστικών ατελειών. Επίσης, αντικαταστάθηκαν 7 αναρτήρες, αλλά και περάστηκε με αντισκωριακή προστασία και τελική βαφή το μεγαλύτερο μέρος του τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά, ενώ έγινε υγρομόνωση οροφής και αγκυρώσεων.

Tο Ποδηλατοδρόμιο

Στο ίδιο έργο, σε εξέλιξη και λίγο πριν από την ολοκλήρωση βρίσκονται η αντικατάσταση των πολυκαρβονικών πάνελ του στεγάστρου, επιφάνειας περίπου 23.000 τ.μ., με διάρκεια ζωής 30 χρόνια, η καθαίρεση του spidernet, η καθαίρεση και επανατοποθέτηση προσβάσεων, καθώς και η διαρκής πια παρακολούθηση με ειδικά όργανα.

Τώρα, στο Ποδηλατοδρόμιο, 100% ολοκληρωμένες είναι οι βασικές εργασίες της Μελέτης Στατικής Επάρκειας και οι έλεγχοι με μη καταστροφικές μεθόδους, η αμμοβολή/υδροβολή ειδική έκπλυση μεταλλικών κατασκευών, η αντισκωριακή προστασία και τελική βαφή (εσωτερικά και εξωτερικά), υγρομόνωση οροφής, υγρομόνωση αγκυρώσεων.

Οι ενισχύσεις και αποκατάσταση κατασκευαστικών ατελειών, η αντικατάσταση δύο αναρτήρων, η αντικατάσταση PTFE εφεδράνων και η αντικατάσταση πολυκαρβονικών πάνελ στις εισόδους. Και εδώ, φυσικά, θα υπάρχει διαρκής ενόργανη παρακολούθηση.

Τι είναι όμως η παρακολούθηση του στεγάστρου Καλατράβα με ειδικά όργανα; Πλέον είναι εγκατεστημένο σύστημα 58 επιταχυνσιογράφων με online παρακολούθηση των δυναμικών χαρακτηριστικών και των δυνάμεων έντασης των αναρτήρων των στεγάστρων του Κεντρικού Σταδίου και του Ποδηλατοδρομίου.

Ηταν σημαντική η δημιουργία μαθηματικού ψηφιακού προσομοιώματος στο οποίο να λαμβάνονται υπ’ όψιν οι τοπικές συνθήκες των κόμβων και των συνδέσεων ώστε να καθοριστούν αξιόπιστα και πιο ρεαλιστικά τα όρια της στατικής επάρκειας. Με τον τρόπο αυτό βελτιστοποιούνται οι στρατηγικές των επεμβάσεων προς αποφυγή σπατάλης πόρων και είναι πληρέστερες η εικόνα και η διαχείρισή τους και τώρα, αλλά και σε βάθος χρόνου.

Αν και το αρχικό κόστος του έργου συντήρησης ξεπερνούσε τα 100 εκατ. ευρώ, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ) παρενέβη και το έριξε στα 80 εκατ. «Μικρό», το χαρακτηρίζουν οι ειδικοί, οι οποίοι επισημαίνουν ότι όταν η τεχνική εταιρεία Bung παρέδωσε πλήρως το έργο του στεγάστρου, το 2009, πρότεινε διορθώσεις σε σημεία, όπως κοχλίες προέντασης, σε ορατή σκουριά, ελέγχους συρματόσχοινων εδράνων, καθώς και δύο φορές ετησίως να γίνεται μια υποτυπώδης συντήρηση και κάθε 5-10 χρόνια να γίνονται οι κλασικοί έλεγχοι για τις συγκολλήσεις.

Μόνο για την ετήσια συντήρηση του στεγάστρου (το οποίο κατά τον «αθάνατο» Ζακ Ρογκ κόστισε 255 εκατ. ευρώ, αλλά ξεπέρασε τα 376 εκατ., σύμφωνα με στοιχεία που είχαν κατατεθεί στη Βουλή το 2004) απαιτούνταν 20 εκατ. ευρώ, περισσότερα από τον συνολικό προϋπολογισμό συντήρησης ολόκληρου του ΟΑΚΑ (δεν υπερέβαινε τα 16 εκατ. ευρώ) τα χρόνια της κρίσης.

Επενδύσεις 1 δισ. ευρώ

Οπως πληροφορείται το «ΘΕΜΑ», οι παρεμβάσεις στα εμβληματικά στέγαστρα του Κεντρικού Ολυμπιακού Σταδίου και του Ποδηλατοδρομίου αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού για το ΟΑΚΑ και συνολικά για τις αθλητικές υποδομές της χώρας. Σήμερα στο ΟΑΚΑ βρίσκεται σε εξέλιξη το μεγαλύτερο και πιο εκτεταμένο τεχνικό πρόγραμμα που έχει υλοποιηθεί σε αθλητική εγκατάσταση της χώρας μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004.

Οι παρεμβάσεις αφορούν την ασφάλεια, τη λειτουργικότητα, την ενεργειακή αναβάθμιση και τη συνολική προστασία των ολυμπιακών εγκαταστάσεων, με στόχο ένα ΟΑΚΑ σύγχρονο και ασφαλές για τις εθνικές ομάδες, τις ομοσπονδίες και τους αθλητές, αλλά και ικανό να φιλοξενεί μεγάλες αθλητικές, πολιτιστικές και κοινωνικές διοργανώσεις.

Μετά την ολοκλήρωση των έργων, το ΟΑΚΑ περνά σε ένα σταθερό μοντέλο προληπτικής συντήρησης και παρακολούθησης. Η τεχνολογία και τα σύγχρονα εργαλεία ελέγχου επιτρέπουν να εντοπίζονται έγκαιρα οι ανάγκες και να προστατεύεται η επένδυση στον χρόνο.

Η χρηματοδότηση και η υλοποίηση του μεγάλου τεχνικού προγράμματος στηρίζονται σε ένα πλέγμα χρηματοδοτικών εργαλείων και συνεργασιών: στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, σε πόρους του αρμόδιου υπουργείου Αθλητισμού, σε συνεργασίες με την Περιφέρεια Αττικής, σε συνέργειες με φορείς του ιδιωτικού τομέα, όπως η LAMDA Development, αλλά και σε σημαντικούς ίδιους πόρους του ΟΑΚΑ.

Στην υλοποίηση αυτού του ιδιαίτερα σύνθετου προγράμματος καθοριστική είναι η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων θεσμικών και τεχνικών φορέων, των υπηρεσιών του υπουργείου, του ΤΑΙΠΕΔ και του ΤΕΕ, καθώς και των ανθρώπων του ίδιου του ΟΑΚΑ.

Η διοίκηση, η πρόεδρος Ιωάννα Μπάτσου και τα μέλη της, καθώς και η Γενική Διεύθυνση του ΟΑΚΑ υπό τον Κωνσταντίνο Χαλιορή, έχουν κομβικό ρόλο στην καθημερινή υλοποίηση του σχεδιασμού, συντονίζοντας τις παρεμβάσεις και τη λειτουργία του συγκροτήματος στη διάρκεια αυτής της μεγάλης αλλαγής. Το ΟΑΚΑ γίνεται έτσι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας ευρύτερης πολιτικής για τις αθλητικές υποδομές της χώρας.

Μιλώντας στο «ΘΕΜΑ», ο αναπληρωτής υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Γιάννης Βρούτσης επισημαίνει ότι «το ΟΑΚΑ αλλάζει. Και μαζί του αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τις αθλητικές υποδομές της χώρας.

Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη δρομολόγησε μια μεγάλη επένδυση στο ΟΑΚΑ. Δεν αντιμετωπίζουμε μόνο τις ανάγκες τού σήμερα. Δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε το Ολυμπιακό Συγκρότημα να είναι ασφαλές, σύγχρονο και λειτουργικό και τις επόμενες δεκαετίες.

Για πρώτη φορά η Ελλάδα είναι ένα μεγάλο αθλητικό εργοτάξιο, με περισσότερα από 858 έργα σε όλη τη χώρα και συνολικές επενδύσεις που προσεγγίζουν το 1 δισ. ευρώ. Η επένδυση στο ΟΑΚΑ εντάσσεται σε αυτόν τον ευρύτερο σχεδιασμό για την αναβάθμιση και τη μακροχρόνια προστασία των αθλητικών υποδομών.

Ο στόχος μας είναι να αναβαθμίσουμε και να συντηρήσουμε τις αθλητικές μας εγκαταστάσεις, κάνοντάς τις πόλο έλξης για όλους τους πολίτες, την άθλησή τους, την καθημερινότητά τους, την ψυχαγωγία τους.

Πρόκειται για μια ευρύτερη πολιτική στο σύνολο των αθλητικών υποδομών σε όλη την Ελλάδα. Το ΟΑΚΑ δείχνει τον δρόμο για τις αθλητικές υποδομές του μέλλοντος που θα υπηρετούν τον αθλητή και την κοινωνία».

Τεχνική πρόκληση

Το στέγαστρο του Ολυμπιακού Σταδίου από το οποίο εκτοξεύτηκαν τα πυροτεχνήματα στις τελετές έναρξης και λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας σχεδιάστηκε από τον διάσημο ανά τον κόσμο Ισπανό αρχιτέκτονα Σαντιάγο Καλατράβα.

Επρόκειτο για ένα τιτάνιο, εξαιρετικά δύσκολο τεχνικά έργο του... συνήθως «εξωγήινα υπερβολικού» στις απαιτήσεις αρχιτέκτονα, αφού μόνο για να τοποθετηθούν οι δύο θόλοι, βάρους 9.000 τόνων, έπρεπε να μεταφερθούν και να μετακινηθούν στις τελικές τους θέσεις με δύο γιγαντιαίους γερανούς που έπρεπε να συντονιστούν με ακρίβεια.

Το τεράστιο έργο του στεγάστρου Καλατράβα αποτελούσε μια αρχιτεκτονική πρόκληση και παρελήφθη προσωρινά το 2004 για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, με τη συντήρησή του να την αναλαμβάνει λίγο αργότερα με βραχύβια σύμβαση η Hochtief. Ακόμα και στην «προσωρινή παράδοση» του έργου, το γραφείο του Ισπανού αρχιτέκτονα είχε τόσα πολλά σχέδια που οι συνεργάτες του τα μετέφεραν σε περισσότερες από 20 χάρτινες κούτες!

Σε αυτές υπήρχε και ο λεπτομερέστατος οδηγός συντήρησης κάποιων χιλιάδων σελίδων και παραδόθηκε ως manual, το οποίο υπάρχει στα αρχεία του Ολυμπιακού Σταδίου, του ΥΠΕΧΩΔΕ, του υπουργείου Αθλητισμού, αλλά και της ελεγκτικής εταιρείας, ενώ είναι και δημόσια προσβάσιμο (σε βιβλιοθήκες για αρχιτέκτονες).

Δεν είναι μόνο εντυπωσιακό στην όψη, αλλά και μια τεχνική πρόκληση για κάθε μηχανικό και αρχιτέκτονα. Το στέγαστρο Καλατράβα του Ολυμπιακού Σταδίου φτιάχτηκε έτσι ώστε να αντέχει και τα πιο ακραία φαινόμενα της φύσης. Σύμφωνα με τις προδιαγραφές κατασκευής του, μπορεί να αντέξει θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 70 βαθμούς Κελσίου, σεισμούς άνω των 7 Ρίχτερ (υπάρχει πρόβλεψη για σεισμική επιτάχυνση 24 g!) και ανέμους τουλάχιστον 120 χλμ./ώρα.