Μια άγνωστη μέχρι σήμερα αμερικανική
πυρηνική βόμβα, με την ονομασία B94, εμφανίζεται σε έγγραφο της
Επιτροπής Πιστώσεων της Γερουσίας των
ΗΠΑ, προκαλώντας ερωτήματα για τις δυνατότητες και την αποστολή της. Πρόκειται για την πρώτη νέα ονομασία πυρηνικής βόμβας που προορίζεται για ρίψη από αεροσκάφος εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
Το έγγραφο προβλέπει χρηματοδότηση 77,108 εκατομμυρίων δολαρίων για το οικονομικό έτος 2027, χωρίς να παρέχει πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ή τον επιχειρησιακό προορισμό του όπλου. Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, ενδέχεται να πρόκειται για ένα νέο πυρηνικό σύστημα σχεδιασμένο να καταστρέφει ιδιαίτερα οχυρωμένες υπόγειες εγκαταστάσεις, όπως εκείνες που διαθέτει το
Ιράν. Ωστόσο, οι αμερικανικές αρχές δεν έχουν επιβεβαιώσει μια τέτοια σύνδεση.
Η αποκάλυψη στο έγγραφο των 179 σελίδων
Η ύπαρξη του προγράμματος ήρθε στο φως μέσα από την εξέταση του σχεδίου προϋπολογισμού των ΗΠΑ για το οικονομικό έτος 2027. Όπως αποκάλυψε στις 16 Νοεμβρίου ο εξειδικευμένος ιστότοπος The War Zone (TWZ), η νέα ονομασία περιλαμβάνεται στην επεξηγηματική έκθεση της Επιτροπής Πιστώσεων της Γερουσίας για το νομοσχέδιο χρηματοδότησης των τομέων Ενέργειας και Υδάτινων Πόρων.
Η Επιτροπή εισηγείται την κατανομή 77.108.000 δολαρίων, με το σύνολο του ποσού να αποτελεί νέα χρηματοδότηση, καθώς στην αντίστοιχη στήλη για το 2026 δεν καταγράφεται καμία πίστωση.
Το κονδύλι εντάσσεται στις δραστηριότητες της Εθνικής Υπηρεσίας Πυρηνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (NNSA) και συγκεκριμένα στην κατηγορία διαχείρισης και εκσυγχρονισμού του πυρηνικού οπλοστασίου. Στην ίδια ενότητα περιλαμβάνονται προγράμματα όπως τα W80-4, W87-1, W93 και B61-13.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί ότι στην έκθεση των 179 σελίδων δεν υπάρχει καμία επεξηγηματική αναφορά στο νέο όπλο, πέρα από τη συγκεκριμένη γραμμή του πίνακα χρηματοδότησης. Δεν παρέχονται στοιχεία για την ισχύ, τις τεχνικές προδιαγραφές, τον επιχειρησιακό προορισμό ή το χρονοδιάγραμμα ανάπτυξής του.
Το ενδεχόμενο πυρηνικού όπλου για την καταστροφή υπόγειων εγκαταστάσεων
Σύμφωνα με το The War Zone, το μοναδικό γνωστό πρόγραμμα που φαίνεται να ανταποκρίνεται στη γενική περιγραφή της νέας βόμβας είναι το
Nuclear Deterrent System-Air-delivered (NDS-A), ένα υπό ανάπτυξη πυρηνικό σύστημα αεροπορικής ρίψης.
Εκτιμάται ότι αφορά τη δημιουργία ενός πυρηνικού όπλου διείσδυσης στο έδαφος, σχεδιασμένου να πλήττει ιδιαίτερα ανθεκτικούς και βαθιά θαμμένους στόχους.
Τέτοιου είδους όπλα, γνωστά ως «bunker busters», προορίζονται για την καταστροφή εγκαταστάσεων που προστατεύονται από μεγάλα στρώματα εδάφους, βράχων ή οπλισμένου σκυροδέματος και είναι δύσκολο να πληγούν με συμβατικά πυρομαχικά.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα η ιρανική υπόγεια εγκατάσταση Pickaxe Mountain, η οποία έχει συνδεθεί με τις ανησυχίες για τη δυνατότητα της Τεχεράνης να προστατεύει κρίσιμες υποδομές σε μεγάλο βάθος.
Η συζήτηση αποκτά πρόσθετη σημασία μετά τις δηλώσεις Ιρανών αξιωματούχων μέσα στον Νοέμβριο, σύμφωνα με τις οποίες θα αποτελούσε «θαύμα» να μη χρησιμοποιήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες πυρηνικό όπλο εναντίον της συγκεκριμένης εγκατάστασης.
Πάντως, δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση ότι το νέο πρόγραμμα ταυτίζεται με το NDS-A, ούτε ότι έχει σχεδιαστεί ειδικά για επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Ο ειδικός στα πυρηνικά όπλα Τζέφρι Λιούις εκτίμησε ότι «η ονομασία παραπέμπει σε ένα εξειδικευμένο πυρηνικό όπλο διείσδυσης στο έδαφος».
Από την πλευρά της, η NNSA έχει αναφέρει ότι το σχετικό πρόγραμμα προχωρά με ιδιαίτερα εντατικούς ρυθμούς, χρησιμοποιώντας τη διατύπωση «moving aggressively», χωρίς ωστόσο να αποσαφηνίζει τη σχέση του με τη νέα βόμβα.
Τι σημαίνει η νέα ονομασία στο αμερικανικό πυρηνικό οπλοστάσιο
Στο αμερικανικό σύστημα ταξινόμησης πυρηνικών όπλων, τα γράμματα που προηγούνται του αριθμού υποδηλώνουν τον τρόπο μεταφοράς και χρήσης τους.
Η ένδειξη «W» χαρακτηρίζει μια πυρηνική κεφαλή που μπορεί να τοποθετηθεί σε πύραυλο, τορπίλη ή βλήμα πυροβολικού. Αντίθετα, η ένδειξη «B» αφορά βόμβα που μεταφέρεται και απελευθερώνεται από αεροσκάφος.
Όταν οι ΗΠΑ αναβαθμίζουν ένα ήδη υπάρχον πυρηνικό όπλο, διατηρούν τον αρχικό αριθμό και προσθέτουν μια νέα αριθμητική κατάληξη.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της οικογένειας βομβών B61, η οποία περιλαμβάνει διαφορετικές εκδόσεις, από τις B61-3 και B61-4 έως τις νεότερες B61-12 και B61-13. Παρά τις σημαντικές τεχνολογικές αλλαγές, οι συγκεκριμένες βόμβες εξακολουθούν να ανήκουν στην ίδια οικογένεια, χωρίς να αποκτούν εντελώς νέα ονομασία.
Επομένως, η απόδοση ενός νέου αριθμού υποδηλώνει ότι οι αμερικανικές αρχές αντιμετωπίζουν το συγκεκριμένο πρόγραμμα ως διαφορετικό οπλικό σύστημα και όχι απλώς ως αναβάθμιση παλαιότερου μοντέλου.
Η πρώτη νέα πυρηνική βόμβα από το 1991
Η τελευταία φορά που οι ΗΠΑ είχαν αποδώσει εντελώς νέα ονομασία σε πυρηνική βόμβα ήταν με το πρόγραμμα B90.
Επρόκειτο για πυρηνική βόμβα που προοριζόταν για υποβρύχιους και άλλους στόχους, η ανάπτυξη της οποίας ακυρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 1991, στο πλαίσιο των περιορισμών των πυρηνικών εξοπλισμών που ακολούθησαν το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Έκτοτε, η αμερικανική πυρηνική στρατηγική έχει βασιστεί σε μεγάλο βαθμό στον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων συστημάτων, αντί στη δημιουργία εντελώς νέων οικογενειών βομβών.
Η πιο πρόσφατη νέα ονομασία πυρηνικού όπλου οποιασδήποτε κατηγορίας, πριν από τη σημερινή αποκάλυψη, ήταν η W93, μια πυρηνική κεφαλή που βρίσκεται υπό ανάπτυξη για τους βαλλιστικούς πυραύλους Trident II, οι οποίοι εκτοξεύονται από υποβρύχια.
Πώς εντοπίστηκε η αναφορά στο άγνωστο όπλο
Τη σχετική εγγραφή εντόπισε αρχικά η Ελιάνα Τζονς, από την Ομοσπονδία Αμερικανών Επιστημόνων (Federation of American Scientists), εξετάζοντας τα στοιχεία του αμερικανικού προϋπολογισμού.
Στη συνέχεια, ο Τζέφρι Λιούις, από το Κέντρο Διεθνούς Ασφάλειας και Συνεργασίας του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, ανέδειξε δημοσίως την ύπαρξή της.
Μέχρι τις 16 Νοεμβρίου, καμία επίσημη διαδικτυακή πηγή της αμερικανικής κυβέρνησης δεν περιλάμβανε αναφορά στην B94.
Η αναζήτηση στον ειδησεογραφικό ιστότοπο της NNSA, στις επίσημες πληροφορίες για το πυρηνικό οπλοστάσιο και στα έγγραφα σχεδιασμού για τη διατήρηση και τον εκσυγχρονισμό του δεν απέδωσε κάποιο αποτέλεσμα.
Έτσι, η μοναδική γνωστή επίσημη καταγραφή παραμένει η αναφορά στο έγγραφο της Επιτροπής Πιστώσεων της Γερουσίας, χωρίς περισσότερες διευκρινίσεις για το πρόγραμμα που βρίσκεται πίσω από αυτήν.