Μελέτη χτυπάει καμπανάκι για το ΝΑΤΟ: Η Συμμαχία αγοράζει μαχητικά, αλλά μπορεί να μην έχει καύσιμα σε πιθανό πόλεμο

Αντιμέτωπες με σοβαρές ελλείψεις αεροπορικών καυσίμων θα μπορούσαν να βρεθούν οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ σε έναν πιθανό μελλοντικό πόλεμο, καθώς η ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης μακριά από τα ορυκτά καύσιμα και η συνεχής συρρίκνωση της δυναμικότητας των διυλιστηρίων δημιουργούν επικίνδυνες αδυναμίες, σύμφωνα με νέα μελέτη.

Η έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του ΝΑΤΟ, δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο και παρουσιάζεται από το Politico, διαπιστώνει ότι, εάν κατά την επόμενη δεκαετία ξεσπάσει μια μεγάλη σύγκρουση στην οποία θα εμπλακούν τα ευρωπαϊκά κράτη - μέλη της Συμμαχίας με ενισχύσεις από τη Βόρεια Αμερική, οι ανάγκες των συμμαχικών αεροσκαφών σε καύσιμα ενδέχεται να ξεπεράσουν κατά πολύ τις διαθέσιμες ποσότητες.

Οι προειδοποιήσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο, στη διάρκεια της οποίας οι επιχειρήσεις υβριδικού πολέμου και οι εκστρατείες δολιοφθοράς της Ρωσίας έχουν αναζωπυρώσει την ανησυχία για το ενδεχόμενο άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης με τη Μόσχα. Ωστόσο, την ώρα που δισεκατομμύρια ευρώ από τους αμυντικούς προϋπολογισμούς των ευρωπαϊκών χωρών δαπανώνται για αεροσκάφη, άρματα μάχης, πυραύλους και μη επανδρωμένα συστήματα, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι οι περιορισμένες προμήθειες καυσίμων θα μπορούσαν τελικά να υπονομεύσουν οποιαδήποτε μελλοντική προσπάθεια άμυνας.

«Από την άποψη της στρατιωτικής ετοιμότητας, η πρόσβαση στα καύσιμα έχει τεράστια σημασία», δήλωσε ανώτατος στρατιωτικός αξιωματούχος του ΝΑΤΟ. «Το ΝΑΤΟ χρειάζεται αξιόπιστο ενεργειακό εφοδιασμό για να μπορεί να αποτρέπει και να αμύνεται. Και ορισμένες φορές, αυτές οι ανάγκες συλλογικής άμυνας σημαίνουν ότι πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στις ένοπλες δυνάμεις».

Η πράσινη μετάβαση και το κλείσιμο των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων

Οι ερευνητές του ΝΑΤΟ αποδίδουν εν μέρει τις προβλεπόμενες ελλείψεις καυσίμων στις πολιτικές απανθρακοποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των συμμαχικών χωρών, οι οποίες έχουν δημιουργήσει οικονομικά κίνητρα για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και έχουν επιταχύνει το κλείσιμο διυλιστηρίων πετρελαίου, από τα οποία εξαρτώνται οι ένοπλες δυνάμεις για τη δημιουργία αποθεμάτων.

Ως αποτέλεσμα, η ευρωπαϊκή πλευρά του ΝΑΤΟ παρουσιάζει ήδη ελλείψεις σε ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα, σύμφωνα με τη μελέτη. «Η έκθεση έχει κυκλοφορήσει σε αρκετά υψηλό επίπεδο εντός του ΝΑΤΟ και σε ολόκληρη τη Συμμαχία», δήλωσε εκπρόσωπος του Κέντρου Αριστείας Ενεργειακής Ασφάλειας του ΝΑΤΟ, το οποίο εκπόνησε την έρευνα. «Ο επείγων χαρακτήρας αυτής της έκθεσης και των μοντέλων που περιλαμβάνει οφείλεται αναμφίβολα στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον».

Στοιχεία της FuelsEurope και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι περίπου το ένα τέταρτο των διυλιστηρίων πετρελαίου της ευρωπαϊκής ηπείρου έχει κλείσει από το 2009, με αποτέλεσμα να χαθεί παραγωγική δυναμικότητα εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Πλέον, η Ευρώπη διαθέτει περίπου 70 διυλιστήρια σε λειτουργία, τα οποία μπορούν να καλύπτουν τις εγχώριες ανάγκες σε αεροπορικά καύσιμα.

Το τι μπορεί να κάνει το ΝΑΤΟ για να αυξήσει τη δυναμικότητα των διυλιστηρίων αποτελεί «ένα καλό ερώτημα» που παραμένει αναπάντητο, σύμφωνα με ανώτατο Ευρωπαίο αξιωματούχο ασφαλείας, ο οποίος διευκρίνισε πάντως ότι αυτό «δεν αποτελεί λόγο για να εγκαταλείψουμε την πράσινη μετάβαση».

Η νέα μελέτη συμπίπτει επίσης με πρωτοβουλία των Βρυξελλών για την ενίσχυση της διυλιστικής δυναμικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει μειωθεί κατά 10% τα τελευταία 20 χρόνια.

Η εξέλιξη αυτή έχει επιπτώσεις και στην άμυνα, όπως είχε προειδοποιήσει δημόσια τον περασμένο μήνα ο Ευρωπαίος επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν.

Το σενάριο ενεργοποίησης του Άρθρου 5 και οι ελλείψεις μετά το 2035

Η μελέτη αποτυπώνει τα ανεξάρτητα συμπεράσματα του Κέντρου Αριστείας του ΝΑΤΟ και όχι την επίσημη πολιτική της Συμμαχίας. Ωστόσο, το Κέντρο αποτελεί βασικό ερευνητικό φορέα στον τομέα της ενεργειακής ασφάλειας. Με έδρα το Βίλνιους της Λιθουανίας, παρέχει στρατηγικά και επιχειρησιακά δεδομένα στα κράτη-μέλη.

«Το σύστημα φτάνει στα όριά του στο σενάριο που έχουμε μοντελοποιήσει, δηλαδή μιας σύγκρουσης πλήρους κλίμακας στην ευρωπαϊκή επικράτεια του ΝΑΤΟ, η οποία ενεργοποιείται από το Άρθρο 5 και συνοδεύεται από σημαντική ανάπτυξη δυνάμεων από τη Βόρεια Αμερική», αναφέρουν οι ερευνητές. «Στο εύλογο δυσμενέστερο σενάριο, από τα μέσα της δεκαετίας του 2030 και μετά, κανένα επίπεδο περιορισμών στην πολιτική κατανάλωση δεν μπορεί να εξισορροπήσει το σύστημα χωρίς πρόσθετη παρέμβαση», προσθέτουν.

Το Άρθρο 5 αποτελεί τη θεμελιώδη ρήτρα συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ και ορίζει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός κράτους-μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη μελέτη, ακόμη και αν κατά την επόμενη δεκαετία επιτασσόταν το σύνολο των διαθέσιμων αεροπορικών καυσίμων που προορίζονται για πολιτική χρήση, οι ποσότητες δεν θα επαρκούσαν. «Από το 2035, ακόμη και η πλήρης επίταξη των προμηθειών για πολιτική χρήση θα άφηνε ακάλυπτη ζήτηση 4,7 εκατομμυρίων τόνων αεροπορικών καυσίμων», γράφουν οι ερευνητές, επισημαίνοντας ότι το έλλειμμα θα μπορούσε να φτάσει «έως και τα 50 εκατομμύρια τόνους έως το 2050».

Οι πέντε παρεμβάσεις που προτείνουν οι ερευνητές

Παρά τις ανησυχητικές προβλέψεις, οι συντάκτες της μελέτης υποστηρίζουν ότι η κρίση μπορεί να αποφευχθεί, υπό την προϋπόθεση ότι το ΝΑΤΟ θα προχωρήσει άμεσα σε αλλαγές.

Συγκεκριμένα, εισηγούνται στις κυβερνήσεις των συμμαχικών χωρών να διατηρήσουν την υφιστάμενη δυναμικότητα διύλισης πετρελαίου, να αυξήσουν τα στρατηγικά αποθέματα καυσίμων, να επιταχύνουν την παραγωγή εναλλακτικών αεροπορικών καυσίμων, να διαφοροποιήσουν τις πηγές εισαγωγών και να αξιοποιούν με τη μεγαλύτερη δυνατή αποδοτικότητα τα καύσιμα που καταναλώνουν οι ένοπλες δυνάμεις.

«Το θετικό στοιχείο της ενεργειακής μετάβασης, από την οπτική της ασφάλειας εφοδιασμού των ενόπλων δυνάμεων με καύσιμα, είναι ότι η ανάπτυξη εναλλακτικών καυσίμων στην Ευρώπη δημιουργεί αυτό που αποκαλούμε πρόσθετη προσφορά», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κέντρου Αριστείας, εκφράζοντας παράλληλα τη στήριξή του στις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποκτήσει ενεργειακή αυτονομία.

«Πρόκειται, δηλαδή, για μια νέα μορφή προσφοράς στην αγορά, η οποία μπορεί να παράγεται εγχώρια και, επομένως, να περιορίσει την εξάρτηση από τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού αργού πετρελαίου», όπως εξήγησε.

Ρούτε: Ανησυχία στο ΝΑΤΟ για την έλλειψη διυλιστηρίων σε περίπτωση πολέμου με τη Ρωσία

Τις ανησυχίες που αποτυπώνονται στην έκθεση συμμερίστηκε και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο οποίος, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, παραδέχθηκε ότι η Συμμαχία προβληματίζεται για την έλλειψη επαρκούς αριθμού διυλιστηρίων σε περίπτωση πολέμου με τη Ρωσία.