Από το χάος του GTA στην πραγματική ζωή: Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν το βιντεοπαιχνίδι για να κάνουν τους δρόμους ασφαλέστερους

Στο Grand Theft Auto (GTA), οι παίκτες κλέβουν αυτοκίνητα, παραβιάζουν τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, εμπλέκονται σε καταδιώξεις με την αστυνομία και προκαλούν τροχαία ατυχήματα. Η επικίνδυνη οδήγηση, οι συγκρούσεις και η καταστροφή αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι ενός από τα πιο δημοφιλή βιντεοπαιχνίδια στον κόσμο. Κι όμως, αυτό ακριβώς το παιχνίδι χρησιμοποιούν πλέον επιστήμονες για να αναζητήσουν τρόπους να κάνουν τους πραγματικούς δρόμους ασφαλέστερους.

Ερευνητικές ομάδες σε διάφορες χώρες αξιοποιούν το GTA V για να δοκιμάσουν τεχνολογίες που θα μπορούσαν να αποτρέψουν τροχαία ατυχήματα, να μελετήσουν τις αντιδράσεις των οδηγών και των ποδηλατών σε επικίνδυνες καταστάσεις και να εκπαιδεύσουν αυτοκίνητα χωρίς οδηγό.

Η ειρωνεία είναι ότι η ελευθερία που προσφέρει το παιχνίδι στους παίκτες να προκαλούν χάος στους δρόμους αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματά του για τους επιστήμονες. Μέσα στον εικονικό κόσμο μπορούν να δημιουργήσουν καταστάσεις που θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνες, ακόμη και αδύνατο να αναπαραχθούν με ασφάλεια στην πραγματικότητα.

«Θέλαμε έναν τρόπο να δοκιμάσουμε φορετές συσκευές και άλλες νέες ψηφιακές τεχνολογίες για την οδική ασφάλεια, σε καταστάσεις που θα ήταν υπερβολικά επικίνδυνες για να αναπαραχθούν σε πραγματικό δρόμο», εξηγεί στο BBC η Μιλένα Γέγκερ, ερευνήτρια μηχανικής και πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών του Όσναμπρικ, στη Γερμανία.

Το GTA V προσφέρει ένα έτοιμο περιβάλλον προσομοίωσης, με ρεαλιστικούς κανόνες φυσικής, διαφορετικές καιρικές συνθήκες, δρόμους και κυκλοφοριακά σενάρια.

Ο Πάβλο Μπαζιλίνσκι, ερευνητής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Αϊντχόφεν στην Ολλανδία, επισημαίνει ότι ένα βιντεοπαιχνίδι με προϋπολογισμό ανάπτυξης από 200 εκατ. έως 1 δισ. ευρώ μπορεί να προσφέρει δυνατότητες που ξεπερνούν εκείνες ενός συνηθισμένου συστήματος προσομοίωσης.

Από το χάος του GTA στην προστασία των ποδηλατών

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εφαρμογές του παιχνιδιού αφορά την προστασία των ποδηλατών από επικίνδυνα οχήματα.

Η Γέγκερ και οι συνεργάτες της ανέπτυξαν δύο συσκευές που προειδοποιούν για κινδύνους στον δρόμο. Η πρώτη τοποθετείται στο τιμόνι ενός ποδηλάτου και δονείται με αυξανόμενη ένταση όσο πλησιάζει κάποιο όχημα από πίσω.

Η δεύτερη είναι ένα ειδικό γιλέκο που δονείται και προσφέρει στον ποδηλάτη κάτι σαν «έκτη αίσθηση», προειδοποιώντας τον για την παρουσία οχημάτων που πλησιάζουν.

Για να δοκιμάσουν τις συσκευές χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μια τροποποιημένη έκδοση του GTA V, η οποία τους επέτρεπε να ελέγχουν τις κυκλοφοριακές συνθήκες.

«Επειδή το GTA V δεν υποχρεώνει τους παίκτες να τηρούν τους κανόνες κυκλοφορίας, μπορεί κανείς να αναπαραστήσει σκόπιμα σχεδόν οποιαδήποτε κυκλοφοριακή κατάσταση», εξηγεί ο Γιούλιους Σένινγκ, καθηγητής μηχανικής και πληροφορικής που ηγήθηκε της έρευνας.

Στο εργαστήριο, οι ερευνητές τοποθέτησαν ένα πραγματικό ποδήλατο μπροστά από μια οθόνη που πρόβαλλε τους δρόμους του Λος Σάντος, της φανταστικής πόλης του GTA V.

Οι εθελοντές έκαναν εικονικά ποδήλατο, ενώ μεγάλα φορτηγά περνούσαν δίπλα τους. Μια δεύτερη οθόνη πίσω τους επέτρεπε να ελέγχουν τι συνέβαινε όταν γύριζαν το κεφάλι τους.

Και οι δύο συσκευές αποδείχθηκαν αποτελεσματικές στην προειδοποίηση για οχήματα που πλησίαζαν, αν και δεν έχουν ακόμη εξελιχθεί σε εμπορικά προϊόντα.

Άλλη ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε το παιχνίδι για να καταγράψει πού κοιτούν οι ποδηλάτες όταν αντιμετωπίζουν έναν ξαφνικό κίνδυνο.

Με ειδική τεχνολογία παρακολούθησης των ματιών, οι επιστήμονες μελέτησαν τις αντιδράσεις εθελοντών όταν ένα αυτοκίνητο έβγαινε από θέση στάθμευσης, όταν άνοιγε ξαφνικά μια πόρτα οχήματος ή όταν πλησίαζαν σε πολυσύχναστη διασταύρωση.

Στόχος είναι τα δεδομένα αυτά να αξιοποιηθούν στον μελλοντικό σχεδιασμό των δρόμων και των συστημάτων μετακίνησης, ώστε να μειωθούν τα τροχαία ατυχήματα, οι τραυματισμοί και οι θάνατοι.

Το παιχνίδι της παρανομίας εκπαιδεύει αυτοκίνητα να αποφεύγουν τα ατυχήματα

Η πιο διαδεδομένη επιστημονική χρήση του GTA αφορά την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης για αυτοκίνητα χωρίς οδηγό.

Στο Κορεατικό Προηγμένο Ινστιτούτο Επιστήμης και Τεχνολογίας (KAIST), στη Νότια Κορέα, ερευνητές χρησιμοποίησαν το GTA V για να δημιουργήσουν μια μεγάλη βάση δεδομένων με εικονικά τροχαία ατυχήματα και επικίνδυνες καταστάσεις.

Στη συνέχεια, αξιοποίησαν αυτά τα δεδομένα για να εκπαιδεύσουν αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης να αναγνωρίζουν επικίνδυνα οχήματα και να μαθαίνουν πώς να τα αποφεύγουν.

Με άλλα λόγια, οι συγκρούσεις που στο GTA αποτελούν μέρος της διασκέδασης μετατρέπονται σε παραδείγματα προς αποφυγή για τα αυτοκίνητα του μέλλοντος.

Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν περιορίζονται στην εκπαίδευση των οχημάτων ώστε να αποφεύγουν εμπόδια. Προσπαθούν επίσης να αντιμετωπίσουν πολύ πιο σύνθετα προβλήματα.

Για παράδειγμα, τι πρέπει να κάνει ένα αυτόνομο αυτοκίνητο όταν όλες οι διαθέσιμες επιλογές μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμούς ή θανάτους;

Αν μια μοτοσικλέτα με δύο επιβάτες βρεθεί ξαφνικά μπροστά του, πρέπει το αυτοκίνητο να ανέβει στο πεζοδρόμιο, διακινδυνεύοντας να παρασύρει μια ηλικιωμένη γυναίκα, ή να συγκρουστεί με τη μοτοσικλέτα;

Ερευνητές του Πανεπιστημίου Ανατολικού Μίσιγκαν στις ΗΠΑ χρησιμοποίησαν το GTA V για να δοκιμάσουν έναν αλγόριθμο που επιχειρεί να λαμβάνει αποφάσεις σε τέτοιου είδους ηθικά διλήμματα.

Το σύστημα δοκιμάστηκε σε εννέα διαφορετικά επικίνδυνα σενάρια και, σύμφωνα με τα αποτελέσματα, μείωσε κατά περίπου 24% την πιθανή απώλεια ανθρώπινων ζωών στις προσομοιώσεις.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία έχει ήδη μειώσει τα πραγματικά τροχαία ατυχήματα. Τα αποτελέσματα προέρχονται από εικονικές δοκιμές, ενώ η ανάπτυξη τέτοιων συστημάτων εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις για τα ηθικά όρια της τεχνητής νοημοσύνης.

Με την κυκλοφορία του GTA VI να έχει προγραμματιστεί για τις 19 Νοεμβρίου 2026, οι επιστήμονες περιμένουν να δουν ποιες νέες δυνατότητες θα μπορούσε να προσφέρει ο επόμενος τίτλος της σειράς. Για να χρησιμοποιήσουν όμως το παιχνίδι στις έρευνές τους, θα χρειαστούν την άδεια της Rockstar Games.

«Οι δυνατότητές του ως ερευνητικού εργαλείου παραμένουν τεράστιες», επισημαίνει ο Ρομέν Ντελγκράνζ, ο οποίος είχε αξιοποιήσει το GTA για έρευνα σχετικά με τον τρόπο που οι άνθρωποι προσανατολίζονται στον χώρο.

Έτσι, ένα βιντεοπαιχνίδι που έχει συνδέσει την επιτυχία του με την παρανομία, τις καταδιώξεις και την καταστροφή χρησιμοποιείται από επιστήμονες για τον ακριβώς αντίθετο σκοπό: να αναπτύξουν τεχνολογίες που θα μπορούσαν να αποτρέψουν συγκρούσεις και να σώσουν ανθρώπινες ζωές στους πραγματικούς δρόμους.