Bloomberg: Η Ευρώπη δεν αντέχει άλλον ένα βαρύ χειμώνα, άλμα 200% στο φυσικό αέριο, άδειες αποθήκες και φόβοι για λουκέτα

Να σβήσει τους κλίβανούς του έπειτα από 182 χρόνια λειτουργίας ετοιμάζεται ένα εργοστάσιο πορσελάνης στη Γερμανία το οποίο κατάφερε να επιβιώσει τόσο από το ναζιστικό καθεστώς όσο και από τον κομμουνισμό. Στη γειτονική Πολωνία, η βιομηχανία λιπασμάτων καλεί το υπουργείο Ενέργειας να αναλάβει δράση απέναντι στο αυξανόμενο κόστος, ενώ στην Ισπανία, η κυβέρνηση, ενόψει των εκλογών της 29ης Νοεμβρίου, έχει δαπανήσει από τον Μάρτιο 12 δισ. ευρώ (13,4 δισ. δολάρια) για να περιορίσει τις επιπτώσεις από τους αυξημένους λογαριασμούς ενέργειας.

Κυβερνήσεις, βιομηχανίες και πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη βρίσκονται αντιμέτωποι με τη δεύτερη μεγάλη ενεργειακή κρίση μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια, χωρίς να έχουν ανακάμψει πλήρως από την πρώτη, το ισχυρό ενεργειακό σοκ του 2022 που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία βγήκε από εκείνη την κρίση βαθιά πληγωμένη, ενισχύοντας τους φόβους για μαζικό κλείσιμο εργοστασίων και αποβιομηχάνιση, οι οποίοι έχουν επανέλθει δριμύτεροι σήμερα. Με περισσότερους από τους μισούς Ευρωπαίους πολίτες να καλούνται στις κάλπες τους επόμενους 12 μήνες, οι πολιτικές συνέπειες απειλούν να είναι εξίσου έντονες.

Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 200% από τον Φεβρουάριο, ξεπερνώντας τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα στα τέλη Οκτωβρίου, στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας τετραετίας. Στα πρατήρια καυσίμων, οι τιμές του ντίζελ έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ, ενώ οι τιμές της κηροζίνης έχουν σχεδόν διπλασιαστεί. Ανοδικά κινούνται και οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, με τη Γερμανία να έχει ήδη ξεπεράσει τα μέσα επίπεδα τιμών που καταγράφονται στην αρχή του χειμώνα, ακόμη και σε σύγκριση με το 2022.

Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ο λογαριασμός των ενεργειακών εισαγωγών της Ευρώπης έχει αυξηθεί κατά περισσότερα από 127 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές κυβερνήσεις προσπαθούν να διαχειριστούν ήδη τεράστια δημόσια χρέη.

Μεταξύ των κλάδων που θα πληγούν περισσότερο βρίσκονται εκείνοι με υψηλή κατανάλωση ενέργειας και μεγάλες μεταφορικές ανάγκες, από τις κατασκευές και τα λιπάσματα έως τη χημική βιομηχανία, τη γεωργία και τις αερομεταφορές. Και καθώς οι ψηφοφόροι δυσκολεύονται να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους και να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ των αυτοκινήτων τους, η ενέργεια αναμένεται να αποτελέσει μείζον πολιτικό ζήτημα ενόψει των εκλογών.

«Ύστερα από πέντε χρόνια σε αυτή την κατάσταση, έχουμε κάπως κουραστεί να μιλάμε για το πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα, αλλά πρόκειται πραγματικά για ένα τεράστιο ζήτημα», δήλωσε ο Νικολάι Ρομανόφσκι, ανώτερο στέλεχος ενεργειακής διαχείρισης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χημικής Βιομηχανίας (CEFIC), του φορέα εκπροσώπησης του μεγαλύτερου βιομηχανικού καταναλωτή ενέργειας στην Ευρώπη. «Δεν είμαι βέβαιος ότι η αντίδραση που βλέπουμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο ανταποκρίνεται πραγματικά στη σοβαρότητα της κρίσης που αντιμετωπίζουμε».

Καθησυχαστικές μετεωρολογικές προβλέψεις για πιο ήπιο χειμώνα

Μια πιο καθησυχαστική εξέλιξη για τους καταναλωτές ενέργειας είναι ότι τα μετεωρολογικά μοντέλα προβλέπουν έναν γενικά ήπιο χειμώνα, με την επίδραση ενός δυνητικά ισχυρότατου φαινομένου Ελ Νίνιο. Ωστόσο, παραμένει ο κίνδυνος έντονων ψυχρών εισβολών. Η βρετανική ιδιωτική εταιρεία μετεωρολογικών προβλέψεων MetDesk επισημαίνει ότι η πρόωρη διαταραχή της πολικής δίνης, της ζώνης ανέμων σε μεγάλα υψόμετρα που σχηματίζεται το φθινόπωρο και συγκρατεί τον αρκτικό αέρα κοντά στον Βόρειο Πόλο, θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ακόμη κύμα ψύχους στη βόρεια Ευρώπη τον Δεκέμβριο. Παράλληλα, τα καιρικά μοτίβα για το υπόλοιπο του χειμώνα υποδεικνύουν αυξημένη πιθανότητα ψυχρών περιόδων.

Οι ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας είναι επίσης ευάλωτες σε κύματα ψύχους στην Ασία, τα οποία θα μπορούσαν να εντείνουν τον ανταγωνισμό για φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και να οδηγήσουν τις τιμές ακόμη υψηλότερα.

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ έχουν υπερτριπλασιάσει από τον Ιούνιο τη δημοσιονομική τους παρέμβαση για την αντιμετώπιση της κρίσης, με τα μέτρα να προσεγγίζουν συνολικά τα 35 δισ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία του think tank Bruegel που κοινοποιήθηκαν στο Bloomberg. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της στήριξης φαίνεται να μην είναι επαρκώς στοχευμένο και μάλιστα ενθαρρύνει την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, ενδεχομένως επιδεινώνοντας το πρόβλημα κατά τους χειμερινούς μήνες. Η Ισπανία αντιπροσωπεύει το ένα τρίτο των δαπανών. Ο δημοσιονομικός αντίκτυπος του πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου που σχεδιάζει η Ιταλία από το επόμενο έτος δεν έχει ακόμη συνυπολογιστεί.

Η πλήρης απαγόρευση εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου από τη Ρωσία τίθεται σε ισχύ μόλις την 1η Ιανουαρίου, γεγονός που καταδεικνύει πόσο δύσκολο έχει αποδειχθεί για την Ευρωπαϊκή Ένωση να απεξαρτηθεί από τη συγκεκριμένη αγορά, η οποία αποτελούσε κάποτε τον μεγαλύτερο προμηθευτή φυσικού αερίου της. Παρά τις προσπάθειες επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η συνεχιζόμενη ευαλωτότητα της ΕΕ απέναντι στις διεθνείς αγορές ενέργειας αποκαλύφθηκε με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο από τον πόλεμο στο Ιράν και τον ουσιαστικό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, μιας κρίσιμης αρτηρίας για τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.

Ακόμη και αν ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τερματιζόταν σύντομα, μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες και τις πιο αισιόδοξες αναφορές για τις ειρηνευτικές συνομιλίες με την Τεχεράνη, οι ενεργειακές μεταφορές δύσκολα θα επέστρεφαν αμέσως στην κανονικότητα.

Σενάρια κρίσης

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οι θεσμοί επιχειρούν πλέον να επεξεργαστούν επειγόντως σενάρια κρίσης για τις συνθήκες που ενδέχεται να επικρατήσουν τον φετινό χειμώνα. Τα αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, περίπου 15 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον πρόσφατο μέσο όρο τους και πολύ χαμηλότερα από τον στόχο της ΕΕ για πληρότητα 90%. Ένα από τα σενάρια, που εκπονήθηκε από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου, προβλέπει ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να ολοκληρώσει τον χειμώνα με τις αποθήκες της γεμάτες μόλις κατά 10%, εφόσον οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες από τις αναμενόμενες και οι διεθνείς αγορές LNG παραμείνουν υπό πίεση. Ακόμη και αυτό το σενάριο θα απαιτούσε μια επώδυνη μείωση της ενεργειακής ζήτησης κατά 15%. Η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, θα μπορούσε να δει τα αποθέματά της να εξαντλούνται έως τον Μάρτιο.

Εάν το σενάριο αυτό επιβεβαιωθεί, η ανάγκη αναπλήρωσης των ιστορικά χαμηλών αποθεμάτων το επόμενο καλοκαίρι θα μπορούσε να παρατείνει τη στενότητα στην αγορά μέχρι και το επόμενο έτος, προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA).

«Είναι απολύτως σαφές ότι εισερχόμαστε σε μια επικίνδυνη περίοδο», δήλωσε στις 29 Οκτωβρίου ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, αναφερόμενος στις προοπτικές της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου. «Ζούμε σε έναν κόσμο κρίσεων».

Τα συμβόλαια φυσικού αερίου για το καλοκαίρι του 2027 διαπραγματεύονται ήδη σε υψηλότερα επίπεδα από εκείνα του επόμενου χειμώνα, στοιχείο που αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία για την ισορροπία προσφοράς και ζήτησης στην Ευρώπη και περιπλέκει περαιτέρω τις προσπάθειες αποθήκευσης για το επόμενο έτος. Αυτό αυξάνει την πίεση προς τις εθνικές κυβερνήσεις να στηρίξουν τη δημιουργία αποθεμάτων.

Ένας ακόμη παράγοντας που συγκεντρώνει ολοένα μεγαλύτερη προσοχή είναι η φυσική ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών και το ενδεχόμενο η κρίση να καταστήσει την Ευρώπη ακόμη πιο ευάλωτη σε υβριδικές επιθέσεις τον χειμώνα. Ένα τέτοιο περιστατικό θα μπορούσε να αποτελέσει προάγγελο μιας γενικευμένης κρίσης εφοδιασμού, σύμφωνα με την Αν-Σοφί Κορμπό, ερευνήτρια του Κέντρου Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής στο Παρίσι. Η ίδια επισήμανε ιδιαίτερα τους κινδύνους για τον εφοδιασμό μέσω των νορβηγικών αγωγών, οι οποίοι αποτελούν ζωτικής σημασίας πηγή ενέργειας για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και τις βιομηχανίες, καλύπτοντας περίπου το ένα τρίτο των συνολικών εισαγωγών.

«Η μεγαλύτερη ανησυχία μου είναι μια πιθανή ρωσική υβριδική επίθεση εναντίον ενεργειακών υποδομών», δήλωσε. «Τα πράγματα μπορούν πάντοτε να γίνουν πολύ χειρότερα».

«Αφήνουμε χώρο στους λαϊκιστές να κερδίσουν τις εκλογές»

Οι πολιτικές συνέπειες της σημερινής ενεργειακής κρίσης έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές και ενδέχεται να αποδειχθούν σοβαρότερες από εκείνες της προηγούμενης. Διαδηλωτές έχουν κατέβει στους δρόμους από το Βερολίνο μέχρι το Μιλάνο και το Παρίσι, διαμαρτυρόμενοι για το κόστος ζωής, στο οποίο η ενέργεια αποτελεί καθοριστικό παράγοντα.

Στη Γαλλία, η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας επιδεινώνει μια ευρύτερη πολιτική, δημοσιονομική και κοινωνική κρίση ενόψει των προεδρικών εκλογών του Απριλίου. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η κυβέρνηση δαπάνησε περίπου 70 δισ. ευρώ σε ακαθάριστη βάση, σύμφωνα με το γαλλικό Ελεγκτικό Συνέδριο, για τη στήριξη επιχειρήσεων και νοικοκυριών και την επιδότηση της βενζίνης. Οι δαπάνες αυτές συνέβαλαν στον περιορισμό των κοινωνικών αναταραχών, αλλά επιβάρυναν σημαντικά τα δημόσια οικονομικά, διογκώνοντας ένα δημοσιονομικό έλλειμμα το οποίο η κυβέρνηση εξακολουθεί να δυσκολεύεται να περιορίσει.

Αντιμέτωπη με πιέσεις από επενδυτές που πωλούν κρατικά ομόλογα, η κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν έχει αυτή τη φορά αλλάξει τακτική, κατευθύνοντας την οικονομική βοήθεια σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο. Τα αρχικά μέτρα για την αντιμετώπιση των συνεπειών της σύγκρουσης στο Ιράν αφορούσαν κυρίως τους περισσότερο εκτεθειμένους κλάδους και ανέρχονταν μόλις σε 70 εκατ. ευρώ, αν και οι δαπάνες έχουν έκτοτε αυξηθεί.

«Για πρώτη φορά, όταν βρίσκεται αντιμέτωπο με κρίσεις και εξωτερικούς κραδασμούς, το κράτος απαντά μειώνοντας τις δαπάνες αντί να τις αυξάνει», δήλωσε ο υπουργός Προϋπολογισμού Νταβίντ Αμιέλ στους βουλευτές της Επιτροπής Οικονομικών της Εθνοσυνέλευσης στις 4 Νοεμβρίου. «Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή, διότι στο γεωπολιτικό περιβάλλον στο οποίο βρισκόμαστε, η μία κρίση διαδέχεται την άλλη».

Η προσέγγιση αυτή αποδεικνύεται αντιδημοφιλής στη Γαλλία και έχει δώσει στους υποψηφίους των πολιτικών άκρων ένα νέο πεδίο επίθεσης. Η ηγέτιδα της ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν, του Εθνικού Συναγερμού, η οποία προηγείται με μεγάλη διαφορά στις δημοσκοπήσεις για τις προθέσεις ψήφου στον πρώτο γύρο, έχει προτείνει δραστική μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα και σε άλλες μορφές ενέργειας, με ετήσιο κόστος σχεδόν 11 δισ. ευρώ, σύμφωνα με το κόμμα της. Από την άλλη πλευρά, ο υποψήφιος της ριζοσπαστικής Αριστεράς, Ζαν-Λικ Μελανσόν, έχει δεσμευτεί να επιβάλει ανώτατα όρια στις τιμές και στα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων πετρελαίου.

Η νυν κυβέρνηση έχει απορρίψει και τις δύο προσεγγίσεις, θεωρώντας ότι είτε είναι υπερβολικά δαπανηρές είτε δημιουργούν κινδύνους για τον εφοδιασμό. Αντί γι' αυτές, σε μια προσπάθεια να κατευνάσει τις διαδηλώσεις, έχει αποδεσμεύσει ποσότητες ντίζελ από τα στρατηγικά αποθέματα και έχει ανακοινώσει μέτρα που δεν επιβαρύνουν άμεσα τα δημόσια οικονομικά.

Η Ιταλία βρίσκεται επίσης στην πρώτη γραμμή της κρίσης, καθώς εισάγει περίπου τα τρία τέταρτα της συνολικής ενέργειας που καταναλώνει. Είναι μία από τις χώρες που πλήττονται περισσότερο από τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, με το Κατάρ να παρατείνει μέχρι το τέλος του έτους την κατάσταση ανωτέρας βίας στις παραδόσεις προς την Edison SpA, εξέλιξη που έχει ήδη στερήσει από την ιταλική εταιρεία ενέργειας 35 φορτία μέσα στη χρονιά. Περίπου το 60% των εισαγωγών ντίζελ της Ιταλίας προέρχεται επίσης από την περιοχή. Ο πληθωρισμός στην Ιταλία εκτινάχθηκε στο 5,6% τον Οκτώβριο, λόγω της αύξησης των ενεργειακών τιμών.

Επί πέντε ημέρες τον περασμένο μήνα, οδηγοί φορτηγών που διαμαρτύρονταν για το υψηλό κόστος καυσίμων απέκλεισαν κεντρικούς δρόμους εισόδου και εξόδου από τη Νάπολη, καθώς και την περιοχή γύρω από το λιμάνι της Μεσσήνης στη Σικελία, το οποίο συνδέει το νησί με την ηπειρωτική Ιταλία. Η τοπική επιχειρηματική ένωση Confcommercio Sicily υπολόγισε ότι οι επιπτώσεις μόνο για τη Σικελία, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις οδικές μεταφορές, έφτασαν περίπου τα 50 εκατ. ευρώ μέσα σε πέντε ημέρες.

Περίπου το 70% των φορτηγών στην Ευρώπη ανήκει σε στόλους με λιγότερα από 10 οχήματα, συχνά οικογενειακών επιχειρήσεων που δυσκολεύονται να απορροφήσουν τις αυξήσεις στις τιμές του ντίζελ λόγω των ήδη περιορισμένων περιθωρίων κέρδους, σύμφωνα με τον Πάτρικ Σούστερ, επικεφαλής εμπορικών δραστηριοτήτων στον τομέα οδικών μεταφορών της Kuehne + Nagel International AG. Το κόστος καυσίμων έχει ήδη αυξηθεί περίπου κατά 20% από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ενώ οι χρεώσεις για τη μεταφορά εμπορευμάτων έχουν ανέβει περίπου 15%, προκαλώντας πληθωριστικές πιέσεις στο σύνολο της οικονομίας. «Για μια εφοδιαστική αλυσίδα που υπάρχει εδώ και 100 χρόνια, δεν υπάρχει εύκολη λύση την οποία μπορείς να εφαρμόσεις από τη μια ημέρα στην άλλη», πρόσθεσε.

Οι αποκλεισμοί στην Ιταλία έληξαν όταν η κυβέρνηση διέθεσε περισσότερα από 100 εκατ. ευρώ για φορολογικές ελαφρύνσεις στο ντίζελ και περίπου 70 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της γεωργίας και της αλιείας. Ωστόσο, όπως και σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, η εφαρμογή τέτοιων μέτρων ενέχει τον κίνδυνο περαιτέρω αύξησης του ήδη τεράστιου δημόσιου χρέους. Η κυβέρνηση της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι διαπραγματεύεται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την επιβολή πλαφόν στις τιμές του φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται για την ηλεκτροπαραγωγή, προκειμένου να περιορίσει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.

Παράλληλα, αρχίζουν να εμφανίζονται τριβές μεταξύ κρατών. Τον περασμένο μήνα, καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου εκτοξεύονταν, η Ιταλία ήρθε σε αντιπαράθεση με τη Γερμανία, υποστηρίζοντας ότι η αποτυχία του Βερολίνου να γεμίσει επαρκώς τις αποθήκες φυσικού αερίου πριν από τον χειμώνα προκαλούσε αγορές πανικού στην αγορά άμεσης παράδοσης, αυξάνοντας το κόστος για όλους.

Η Ευρώπη δεν κάνει αρκετά για να προστατεύσει τους πολίτες και τις βιομηχανίες από την αύξηση του κόστους, σύμφωνα με τον υφυπουργό Ενέργειας της Πολωνίας, Βόιτσεχ Βρόχνα. Και η δική του χώρα οδεύει προς εκλογές το επόμενο έτος. Το ένα πέμπτο των δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού για το τρέχον οικονομικό έτος έχει κατευθυνθεί στην άμυνα, εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία, στα ανατολικά σύνορά της, αφήνοντας ελάχιστα δημοσιονομικά περιθώρια για την αντιμετώπιση του ενεργειακού σοκ.

Αμέσως μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ΕΕ είχε προχωρήσει ταχύτατα στην υιοθέτηση σειράς έκτακτων νομοθετικών μέτρων για τον περιορισμό των επιπτώσεων στις αγορές ενέργειας και στους καταναλωτές. Αυτή τη φορά, αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επικεντρωθεί στις παρεμβάσεις που μπορούν να υλοποιηθούν σε εθνικό επίπεδο, μεταφέροντας την ευθύνη στις κυβερνήσεις των κρατών-μελών.

Ο Βρόχνα ανέφερε ότι η βιομηχανία λιπασμάτων έχει εκφράσει ιδιαίτερα έντονες ανησυχίες για τις αυξήσεις των τιμών και τις αλυσιδωτές επιπτώσεις στο κόστος των τροφίμων και στην επισιτιστική ασφάλεια. Η νορβηγική χημική εταιρεία Yara International ASA, η οποία διαθέτει 21 εργοστάσια στην Ευρώπη, προειδοποίησε κατά την παρουσίαση των οικονομικών αποτελεσμάτων της τον περασμένο μήνα ότι, εάν οι τιμές του φυσικού αερίου παραμείνουν υψηλές, το ενεργειακό κόστος της θα αυξηθεί κατά 450 εκατ. δολάρια σε ετήσια βάση την περίοδο Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου. Παράλληλα, επεκτείνει την παραγωγική της δυναμικότητα σε άλλες περιοχές του κόσμου, συμπεριλαμβανομένου του Τέξας, ώστε να μειώσει την εξάρτησή της από τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου.

«Η κατάσταση είναι πολύ πιο δύσκολη και σοβαρή απ' ό,τι πριν από χρόνια», δήλωσε ο Βρόχνα και συμπλήρωσε: «Αφήνουμε χώρο στους λαϊκιστές να κερδίσουν τις εκλογές».

«Το τελευταίο καρφί στο φέρετρο» – Ο κίνδυνος νέας αποβιομηχάνισης

Η απαγόρευση εισαγωγών LNG από τη Ρωσία από την 1η Ιανουαρίου θα αναγκάσει την Ευρώπη να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές για να καλύψει το έλλειμμα που θα δημιουργηθεί, το οποίο αντιστοιχεί περίπου στο 15% των προμηθειών της ΕΕ. Σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg, πρόκειται για ποσότητα ισοδύναμη με ένα φορτίο LNG κάθε δύο ημέρες. Οι ευρωπαϊκές χώρες θα χρειαστεί να εξασφαλίσουν προμήθειες από τις διεθνείς αγορές, καταβάλλοντας σημαντικά υψηλότερες τιμές.

Σε συνάντηση αξιωματούχων ενέργειας της ΕΕ στις αρχές Οκτωβρίου, οι χώρες συζήτησαν τις ανησυχίες τους για τον εφοδιασμό μετά την εφαρμογή της απαγόρευσης, σύμφωνα με υπόμνημα που περιήλθε στην κατοχή του Bloomberg. Ωστόσο, ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, επέμεινε πρόσφατα ότι δεν πρόκειται να υπάρξει υπαναχώρηση από την προθεσμία της 1ης Ιανουαρίου. «Η απαγόρευση παραμένει σε ισχύ», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου τον περασμένο μήνα.

Η μείωση των ενεργειακών εισαγωγών από τη Ρωσία έχει αντισταθμιστεί από την αύξηση των προμηθειών από τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που προκαλεί ανησυχία σε ορισμένους ότι η Ευρώπη απλώς μεταφέρει την εξάρτησή της σε έναν σύμμαχο, για την αξιοπιστία του οποίου τίθενται πλέον ερωτήματα. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε απειλήσει νωρίτερα φέτος με απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ, θέτοντας σε κίνδυνο το ήμισυ των ευρωπαϊκών εισαγωγών.

Η απειλή αυτή οδήγησε τις ευρωπαϊκές χώρες να δεσμευτούν για την αποδέσμευση έκτακτων αποθεμάτων, περιορίζοντας μέρος της αύξησης των τιμών. Τα στοιχεία κατανάλωσης στην Ευρώπη παραμένουν επίσης υποτονικά, ένδειξη ότι η αγορά ισορροπεί εν μέρει λόγω της μείωσης της ζήτησης. Τα διυλιστήρια σε όλο τον κόσμο παράγουν όσο περισσότερα καύσιμα μπορούν για να επωφεληθούν από την αύξηση των περιθωρίων κέρδους, προσθέτοντας έτσι επιπλέον ποσότητες στην αγορά. Συνολικά, οι παράγοντες αυτοί έχουν συμβάλει στην εκτόνωση ορισμένων πιέσεων στην αγορά ντίζελ, χωρίς όμως να έχει παρέλθει ο κίνδυνος, δεδομένων των απειλών για τον εφοδιασμό από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία, αλλά και της πιθανότητας χαμηλότερων θερμοκρασιών τους επόμενους μήνες.

Μια συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θεωρείται καθοριστική για οποιαδήποτε αποκλιμάκωση της κρίσης, ωστόσο, σύμφωνα με τον Σούστερ της Kuehne + Nagel, οποιαδήποτε αλλαγή στη ναυσιπλοΐα στα Στενά θα χρειαστεί έως και έξι μήνες για να αποτυπωθεί στις τιμές του ντίζελ στην Ευρώπη.

«Ανησυχώ πάρα πολύ που, τόσο καιρό μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής στην Ουκρανία, εξακολουθούμε απλώς να αλλάζουμε την πηγή της εξάρτησής μας», δήλωσε στους δημοσιογράφους τον Οκτώβριο η υπουργός Ενέργειας της Σουηδίας, Έμπα Μπους. «Δεδομένης της εμπλοκής των ΗΠΑ γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, έχει αποδειχθεί ότι αυτή η αλλαγή είναι, το λιγότερο, προβληματική».

Ένας συνδυασμός δραστικής μείωσης της βιομηχανικής ζήτησης ενέργειας και της βοήθειας της «μητέρας φύσης» επέτρεψε στην Ευρώπη να ξεπεράσει τον χειμώνα του 2022-2023, χάρη στις ήπιες θερμοκρασίες, σύμφωνα με την Κορμπό. Ωστόσο, εκείνη η μείωση της ζήτησης προκάλεσε και ορισμένες μόνιμες ζημιές, ενώ η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει περισσότερη βιομηχανική παραγωγή.

«Δεν είναι ότι ακριβώς πριν από τον πόλεμο στο Ιράν βρισκόμασταν σε μια εξαιρετική κατάσταση, όπου τα ενεργειακά προβλήματα είχαν επιλυθεί και απολαμβάναμε διεθνώς ανταγωνιστικές τιμές», δήλωσε ο Νίκος Κεραμίδας, γενικός διευθυντής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Metlen Energy & Metals, η οποία λειτουργεί στην Ελλάδα τη μοναδική πλήρως καθετοποιημένη μονάδα παραγωγής αλουμινίου στην ΕΕ. «Ελπίζουμε ασφαλώς ότι θα ληφθούν ορισμένα μέτρα για να περιοριστούν αυτές οι επιπτώσεις».

Ο Κεραμίδας ζητά μεγαλύτερη ευελιξία στους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις, διαφορετικά, όπως προειδοποίησε, «δεν μπορώ να φανταστώ ότι δεν θα δούμε και άλλα λουκέτα στην Ευρώπη».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να διασφαλίσει ότι αυτή θα είναι η τελευταία ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη, ποντάροντας στην ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας προκειμένου να απαλλαγεί από την εξάρτησή της από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Οι ίδιες οι προβλέψεις της δείχνουν σημαντική μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου τα επόμενα χρόνια, ενώ επιχειρεί να επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό του ενεργειακού συστήματος.

«Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τα πράγματα από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά πιστεύω ότι θα μπορούσαμε να κάνουμε περισσότερα», δήλωσε ο Σιουρ Γένσεν, επικεφαλής του τομέα αγορών της σουηδικής ενεργειακής εταιρείας Vattenfall AB. «Πιστεύω ότι μέσα σε μια περίοδο ίσως μόλις πέντε ετών θα μπορούσαμε ουσιαστικά να απαλλαγούμε σχεδόν από όλες τις εισαγωγές LNG».

Για ορισμένους, ωστόσο, αυτό θα είναι πολύ αργά. Η βιομηχανία πορσελάνης Kahla Porzellan, στο ανατολικό γερμανικό κρατίδιο της Θουριγγίας, κατασκευάζει εδώ και σχεδόν δύο αιώνες σερβίτσια με σχέδια μπαρόκ και αρ ντεκό. Όμως το μηνιαίο κόστος φυσικού αερίου έφτασε πρόσφατα έως και τα 180.000 ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 70% του λειτουργικού της κόστους, σύμφωνα με ανακοίνωση του διαχειριστή αφερεγγυότητας της εταιρείας. Μέχρι το τέλος του έτους θα σταματήσει τη λειτουργία της, αφήνοντας χωρίς δουλειά 100 εργαζομένους. «Η πρόσφατη αύξηση του ενεργειακού κόστους ήταν σημαντική», δήλωσε στο Bloomberg ο διαχειριστής αφερεγγυότητας Ρολφ Ρόμπαχ. «Ήταν το τελευταίο καρφί στο φέρετρο».