Πόκερ για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο Ισραήλ: Άιζενκοτ και Λίμπερμαν ανοίγουν δίαυλο με τους υπερορθόδοξους

Ο Γκάντι Άιζενκοτ και ο Αβιγκντόρ Λίμπερμαν φέρονται να συμφώνησαν, κατά τη συνάντησή τους τη Δευτέρα, ότι ο επόμενος πρόεδρος της Κνεσέτ θα πρέπει να προέρχεται από το κόμμα Γιασάρ του πρώτου, την ώρα που η αντιπολίτευση υπό την ηγεσία του επιχειρεί άνοιγμα προς τα υπερορθόδοξα κόμματα, προκειμένου να τα εντάξει στον κυβερνητικό συνασπισμό που επιδιώκει να σχηματίσει.

Η συνάντηση είχε στόχο να προωθήσει τις προσπάθειες του Άιζενκοτ για τον σχηματισμό κυβέρνησης με βάση το μπλοκ των 48 βουλευτών του οποίου ηγείται. Καθώς όμως το μπλοκ απέχει από την απαιτούμενη πλειοψηφία των 61 εδρών στην Κνεσέτ, στελέχη του έχουν εξετάσει το ενδεχόμενο να προχωρήσουν πρώτα στην αντικατάσταση του προέδρου της Βουλής, Αμίρ Οχάνα. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να προωθούν νομοθετικές πρωτοβουλίες όσο ο Άιζενκοτ θα επιχειρεί να πείσει και άλλα κόμματα να στηρίξουν τον συνασπισμό του.

Ο Λίμπερμαν, επικεφαλής του δεξιού Ισραέλ Μπεϊτένου, είχε δηλώσει ήδη από την Παρασκευή ότι το μπλοκ θα πρέπει να συνεργαστεί με τα υπερορθόδοξα κόμματα Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά (UTJ) των επτά εδρών και Σας των έξι εδρών, παρά τις σημαντικές διαφορές τους σε σειρά ζητημάτων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, στη συνάντησή τους Άιζενκοτ και Λίμπερμαν έδωσαν το πράσινο φως για να προχωρήσει αυτή η προσπάθεια, η οποία θα περιλαμβάνει και τη σύνταξη μιας ηπιότερης εκδοχής του νομοσχεδίου για τη στράτευση στις Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις.

Το μπλοκ του Άιζενκοτ κατέβηκε στις εκλογές με βασική θέση την καθολική στρατιωτική θητεία (κάτι που ο ίδιος ο Άιζενκοτ επανέλαβε και την Παρασκευή), την οποία τα κόμματα των Χαρεντί απορρίπτουν κατηγορηματικά. Ωστόσο, το UTJ, επί χρόνια σύμμαχος του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει επίσης δυσαρεστηθεί μαζί του επειδή δεν κατάφερε να περάσει νομοθεσία που θα εξαιρούσε τους σπουδαστές των γιεσίβα από τη στράτευση και αρνήθηκε να τον στηρίξει για νέα θητεία. Το Σας, αντίθετα, έχει παραμείνει στο στρατόπεδο Νετανιάχου.

Νωρίτερα τη Δευτέρα, το UTJ ανακοίνωσε ότι δεν πρόκειται να συνταχθεί με την αντιπολίτευση σε ψηφοφορία για την απομάκρυνση του Οχάνα, συμμάχου του Νετανιάχου, πριν σχηματιστεί κυβέρνηση. Ωστόσο, η αντιπολίτευση μαζί με τα αραβικά κόμματα εξακολουθεί να διαθέτει πλειοψηφία κατά του σημερινού προέδρου της Κνεσέτ.

Στο τραπέζι ο ίδιος ο Άιζενκοτ για πρόεδρος της Κνεσέτ

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Haaretz, ο υποψήφιος του Γιασάρ για την προεδρία της Κνεσέτ πιθανότατα θα είναι ο ίδιος ο Άιζενκοτ, ο οποίος θα μπορούσε να αναλάβει προσωρινά τη θέση όσο συνεχίζει τις προσπάθειες για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Άλλες πληροφορίες αναφέρουν ότι Λίμπερμαν και Άιζενκοτ θα πρέπει ακόμη να συζητήσουν την πρόταση με τους άλλους δύο ηγέτες του μπλοκ, τον επικεφαλής του Μπ' Γιάχαντ, Ναφτάλι Μπένετ και τον πρόεδρο των Δημοκρατών, Γιάιρ Γκολάν, και γι’ αυτό αποφεύγουν προς το παρόν επίσημες ανακοινώσεις. Η Haaretz, ωστόσο, ανέφερε ότι ολόκληρο το μπλοκ έχει ήδη συμφωνήσει η θέση του προέδρου της Κνεσέτ να περάσει στον έλεγχο του Γιασάρ.

Την περασμένη εβδομάδα είχαν κυκλοφορήσει πληροφορίες ότι οι ηγέτες της αντιπολίτευσης εξέταζαν το ενδεχόμενο να προτείνουν για τη θέση τον Νο2 του Μπ' Γιάχαντ, Γιαΐρ Λαπίντ, πρόταση που ο Λίμπερμαν είχε στηρίξει δημοσίως.

Σε ανακοίνωσή του τη Δευτέρα, το Γιασάρ χαρακτήρισε τη συνάντηση με τον Λίμπερμαν «εποικοδομητική και παραγωγική».

Ο Οχάνα δεν έχει τη δυνατότητα να εμποδίσει ψηφοφορία για την εκλογή διαδόχου του, εφόσον τα κόμματα της αντιπολίτευσης συμφωνήσουν σε κοινό υποψήφιο. Για την εκλογή νέου προέδρου απαιτείται απλή πλειοψηφία 61 βουλευτών. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι, εφόσον το ζητήσει η πλειοψηφία των μελών της Κνεσέτ, θα προγραμματίσει σχετική συζήτηση μετά τη σύγκληση του σώματος την Τρίτη, πιθανότατα για την επόμενη εβδομάδα.

Εάν η αντιπολίτευση καταφέρει να εκλέξει νέο πρόεδρο και να πάρει τον έλεγχο της Επιτροπής Κανονισμού της Κνεσέτ, θα μπορούσε δυνητικά να προωθήσει νομοσχέδια που ο Νετανιάχου έχει μέχρι σήμερα μπλοκάρει. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η σύσταση κρατικής εξεταστικής επιτροπής για την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, αν και η σχετική νομοθετική διαδικασία αναμένεται να είναι περίπλοκη.

Ο Λίμπερμαν πιέζει για άνοιγμα στους Χαρεντί

Σύμφωνα με τον ιστότοπο Ynet, ο Λίμπερμαν είπε στον Άιζενκοτ κατά τη συνάντησή τους να εγκαταλείψει την ιδέα συνεργασίας με τα αραβικά κόμματα για τον σχηματισμό κυβέρνησης, ένα ενδεχόμενο που ο ίδιος έχει αποκλείσει. Αντ’ αυτού, φέρεται να του υποσχέθηκε ότι μπορεί με κάποιον τρόπο να εξασφαλίσει τη στήριξη του Σας και του UTJ, παρά το γεγονός ότι επί χρόνια υπήρξε σφοδρός αντίπαλός τους.

Ο Λίμπερμαν φέρεται να υποστήριξε ότι μια κυβέρνηση που θα εξαρτάται από τα αραβικά κόμματα θα είναι ασταθής.

Το Ynet τον επικαλείται να λέει στον Άιζενκοτ: «Ο Νετανιάχου θέλει να σχηματίσουμε κυβέρνηση με τα αραβικά κόμματα. Τον βολεύει. Μια κυβέρνηση με τους υπερορθόδοξους τον αγχώνει, γιατί ξέρει ότι μπορεί να κρατήσει τέσσερα χρόνια».

Το Channel 13 μετέδωσε επίσης ότι ο Λίμπερμαν διαβεβαίωσε τον Άιζενκοτ: «Εσύ θα είσαι ο πρωθυπουργός. Εγώ δεν διεκδικώ τη θέση», εν μέσω πληροφοριών για πιθανή συμφωνία εκ περιτροπής πρωθυπουργίας στο εσωτερικό του μπλοκ. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, πάντως, ο Λίμπερμαν είχε παρουσιαστεί ανοιχτά ως υποψήφιος για την πρωθυπουργία.

Ο επικεφαλής του Ισραέλ Μπεϊτένου φέρεται επίσης να προσπάθησε να πείσει τον Άιζενκοτ ότι ο σχηματισμός κυβέρνησης είναι εφικτός, αλλά χρειάζεται χρόνο. «Δώσε μου χρόνο να δουλέψω... Πρέπει να προετοιμάσεις το κόμμα σου και το μπλοκ για συμβιβασμούς», φέρεται να του είπε.

Ενδιαφέρον από ανώτερους ραβίνους του UTJ

Ανώτεροι ραβίνοι του UTJ ενδιαφέρονται να διαπραγματευτούν με τον Άιζενκοτ για πιθανή συμμετοχή στην κυβέρνησή του, μετέδωσε το βράδυ της Δευτέρας η δημόσια τηλεόραση Kan. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ωστόσο, το κόμμα δεν έχει ακόμη δεχθεί επίσημη προσέγγιση και δεν έχουν πραγματοποιηθεί συνομιλίες μεταξύ της ηγεσίας του και του μπλοκ της αντιπολίτευσης.

Το Channel 12, από την άλλη, μετέδωσε ότι οι συζητήσεις βρίσκονται ήδη σε αρχικό στάδιο.

Τα υπερορθόδοξα κόμματα αναμένεται να ζητήσουν μια μεταβατική ρύθμιση ενός έτους, ενδεχομένως και 18 μηνών, προκειμένου να συμφωνηθεί ένα ευρύτερο πλαίσιο για τη στράτευση. Κατά την περίοδο αυτή, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, δεν θα υπάρχει ουσιαστική επιστράτευση Χαρεντί, ούτε κυρώσεις ή συλλήψεις όσων αποφεύγουν τη θητεία.

Τα κόμματα φέρονται επίσης να ζητούν διαβεβαιώσεις από τη γενική εισαγγελέα Γκάλι Μπαχάραβ-Μιάρα και τον νομικό σύμβουλο της Επιτροπής Εξωτερικών και Άμυνας της Κνεσέτ ότι μια τέτοια ρύθμιση θα μπορούσε να περάσει τον δικαστικό έλεγχο. Ενδέχεται, άλλωστε, να απαιτείται νομοθετική ρύθμιση για τη χάραξη πολιτικής σχετικά με τη στράτευση και να μην αρκεί απλή κυβερνητική απόφαση.

Οι κινήσεις Νετανιάχου προς τους υπερορθόδοξους

Την ώρα, στο μεταξύ, που η αντιπολίτευση ετοιμάζεται να προσεγγίσει τις παρατάξεις των Χαρεντί, ο Νετανιάχου φέρεται να επιχειρεί να πιέσει τους πνευματικούς τους ηγέτες να απορρίψουν κάθε κυβέρνηση υπό τον Άιζενκοτ.

Σύμφωνα με το Channel 12, ο Νετανιάχου επιδίωξε να συναντηθεί με τον πνευματικό ηγέτη του Ντέγκελ ΧαΤορά, ραβίνο Ντοβ Λάντο, και τον Μοσέ Χιλέλ Χιρς, δύο από τους ανώτερους ηγέτες της λεγόμενης «λιθουανικής» πτέρυγας του UTJ, είτε στα σπίτια τους είτε μέσω απεσταλμένων. Οι προσπάθειές του, ωστόσο, φέρονται να απορρίφθηκαν. Στελέχη των υπερορθόδοξων κομμάτων χαρακτήρισαν την πίεση από το γραφείο του πρωθυπουργού ακατάλληλη και «φρενήρη».

Κατά το Channel 12, ο Νετανιάχου έχει πει σε συνεργάτες του ότι θέλει τα υπερορθόδοξα κόμματα να ψηφίσουν κατά μιας κυβέρνησης Άιζενκοτ και όχι απλώς να απόσχουν. Φέρεται να επιδιώκει νέες εκλογές, θεωρώντας ότι θα τις κερδίσει και στη συνέχεια θα μπορέσει να ικανοποιήσει τα αιτήματα των υπερορθόδοξων κομμάτων.

Επαφές ανθρώπου του Νετανιάχου με τον Μανσούρ Αμπάς

Παρά τη συνεχή ρητορική του Νετανιάχου κατά της συνεργασίας με αραβικά κόμματα, στενός συνεργάτης του φέρεται να επικοινώνησε επανειλημμένα με τον επικεφαλής της Ράαμ, Μανσούρ Αμπάς, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τις εκλογές, ζητώντας του να μη στηρίξει τον Άιζενκοτ.

Ο άνθρωπος αυτός είναι ο Νατάν Έσελ, στενός συνεργάτης του Νετανιάχου, ο οποίος είχε ηγηθεί συνομιλιών με τη Ράαμ ήδη από το 2019, σε μια προσπάθεια να σχηματιστεί κυβερνητικός συνασπισμός πριν οδηγηθεί τελικά η χώρα σε νέες εκλογές.

Σε φερόμενα αποσπάσματα συνομιλιών που δημοσίευσε το Channel 12, ο Έσελ ρώτησε τον Αμπάς πριν από τις εκλογές εάν θα επέτρεπε στον Άιζενκοτ να περάσει νόμο που θα απαγόρευε σε βουλευτή εναντίον του οποίου έχει ασκηθεί δίωξη να λάβει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Μια τέτοια νομοθεσία θα μπορούσε να εμποδίσει τον Νετανιάχου, ο οποίος δικάζεται για υποθέσεις διαφθοράς, να επιστρέψει στην πρωθυπουργία.

Αργότερα, ο Έσελ φέρεται να ρώτησε αν η Ράαμ θα βοηθούσε τον Άιζενκοτ μέσα στην Κνεσέτ, ακόμη κι αν δεν προσκαλούνταν να συμμετάσχει στον κυβερνητικό συνασπισμό του. Ο Αμπάς απάντησε ότι η Ράαμ θα περίμενε πρώτα τα αποτελέσματα των εκλογών πριν αποφασίσει, ενώ στη συνέχεια το κόμμα σταμάτησε να απαντά στα μηνύματα του Έσελ, σύμφωνα με το τηλεοπτικό δίκτυο.

Ο ίδιος ο Έσελ, πάντως, αρνήθηκε στο Channel 12 ότι «μεταφέρθηκαν μηνύματα». Υποστήριξε ότι απλώς ρώτησε «μερικούς Άραβες» αν έχουν «έστω και λίγη αυτοεκτίμηση ή αν θα στηρίξουν κάποιον που δεν τους θέλει στον συνασπισμό του», προσθέτοντας ότι ο Αμπάς τού απάντησε: «Θα κάνουμε ό,τι είναι καλό για εμάς».