Αίγυπτος και Τουρκία προχωρούν σε κοινή ναυτική άσκηση στην Αλεξάνδρεια εν μέσω εντάσεων για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Κοινή ναυτική άσκηση στην Αλεξάνδρεια θα πραγματοποιήσουν από τις 4 έως τις 9 Νοεμβρίου η Τουρκία και η Αίγυπτος, όπως ανακοίνωσε η Άγκυρα, σε μια περίοδο που έχει αναζωπυρωθεί η ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο, μετά την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης.

Η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου να επικυρώσει τη συμφωνία του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης έχει προκαλέσει αντιδράσεις από την Ελλάδα, την Αίγυπτο, την Κύπρο, την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ισραήλ.

Σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, η άσκηση με την ονομασία «Θάλασσα Φιλίας 2026» (Sea of Friendship 2026) θα περιλαμβάνει μονάδες και προσωπικό των πολεμικών ναυτικών των δύο χωρών, με αντικείμενο επιχειρήσεις επιφανείας, ανθυποβρυχιακό πόλεμο, αντιαεροπορική άμυνα και υποβρύχιες επιθετικές επιχειρήσεις με τη συμμετοχή βατραχανθρώπων.

Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, Ζεκί Ακτούρκ, ανακοίνωσε επίσης ότι η τουρκική κορβέτα TCG Burgazada θα πραγματοποιήσει επίσκεψη στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας από την 1η έως τις 3 Νοεμβρίου.

Ενισχύεται η στρατιωτική συνεργασία Άγκυρας - Καΐρου

Η νέα ναυτική άσκηση εντάσσεται στο πλαίσιο της διεύρυνσης της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου, η οποία περιλαμβάνει συμφωνίες στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, μεταφορά τεχνογνωσίας, ανταλλαγές υψηλόβαθμων στρατιωτικών και κοινά εκπαιδευτικά προγράμματα.

Στις 26 και 27 Οκτωβρίου, ο διοικητής των τουρκικών χερσαίων δυνάμεων, στρατηγός Μετίν Τοκέλ, πραγματοποίησε επίσκεψη στην Αίγυπτο, χωρίς το τουρκικό υπουργείο Άμυνας να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τις συναντήσεις ή το πρόγραμμά του.

Οι δύο χώρες είχαν επαναλάβει τις ασκήσεις «Θάλασσα Φιλίας» τον Σεπτέμβριο του 2025, στη ναυτική βάση Ακσάζ, στη Μούγλα της νοτιοδυτικής Τουρκίας, έπειτα από διακοπή 13 ετών.

Η αναστολή τους είχε συνδεθεί με την επιδείνωση των σχέσεων Άγκυρας και Καΐρου μετά την ανατροπή της κυβέρνησης της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Αίγυπτο, την οποία το Κάιρο χαρακτηρίζει τρομοκρατική οργάνωση.

Οι συγκεκριμένες ασκήσεις πραγματοποιούνταν σε ετήσια βάση από το 2009 έως το 2013.

Μετά την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων το 2024, η Τουρκία και η Αίγυπτος υπέγραψαν τον Ιούλιο του 2026 επιστολή προθέσεων για την αμυντική συνεργασία, κατά την επίσκεψη στην Άγκυρα του Αιγύπτιου υπουργού Άμυνας, Ασράφ Σάλεμ Ζάχερ.

Ο Ζάχερ είχε συνομιλίες με τον Τούρκο ομόλογό του, Γιασάρ Γκιουλέρ, για τη διεύρυνση της συνεργασίας στους τομείς της κοινής στρατιωτικής εκπαίδευσης, της παραγωγής αμυντικού εξοπλισμού, της μεταφοράς τεχνολογίας και της ανταλλαγής τεχνογνωσίας.

Έκτοτε, οι δύο χώρες έχουν πραγματοποιήσει σειρά κοινών στρατιωτικών ασκήσεων, μεταξύ των οποίων η «Golden Eagle», με τη συμμετοχή Αιγύπτιων αλεξιπτωτιστών και καταδρομέων μαζί με τουρκικές ειδικές δυνάμεις, καθώς και κοινές εκπαιδευτικές δραστηριότητες των πολεμικών τους αεροποριών.

Αιγυπτιακά αεροσκάφη συμμετείχαν επίσης στην ετήσια άσκηση «Anatolian Eagle 2026», που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο στο Ικόνιο της κεντρικής Τουρκίας, μαζί με αεροσκάφη του Αζερμπαϊτζάν και αεροσκάφος έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου του ΝΑΤΟ.

Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου και οι αντιδράσεις

Η ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας Τουρκίας και Αιγύπτου σημειώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία έχουν επανέλθει στο προσκήνιο οι διαφωνίες για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στις 20 Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης επικύρωσε το μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που είχαν υπογράψει στις 27 Νοεμβρίου 2019 η Τουρκία και η τότε Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, υπό τον Φαγέζ αλ Σάρατζ.

Η συμφωνία εξακολουθεί να αμφισβητείται από γειτονικές χώρες και την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς θεωρούν ότι παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και παραγνωρίζει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.

Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επανέφερε την πρότασή της για τη σύναψη συμφωνίας οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο. Σύμφωνα με τους τουρκικούς ισχυρισμούς, μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να εξασφαλίσει στο Κάιρο περισσότερα από 15.000 επιπλέον τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας δικαιοδοσίας, σε σύγκριση με ενδεχόμενη αντίστοιχη συμφωνία με την Ελλάδα.

Ο συγκεκριμένος υπολογισμός αποτελεί θέση της τουρκικής πλευράς.

Γεραπετρίτης: «Οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι πεδίο πλειστηριασμού»

Απαντώντας στις τουρκικές προτάσεις, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης απέρριψε τη λογική της διαπραγμάτευσης θαλάσσιων ζωνών με όρους ανταγωνιστικών προσφορών.

«Οι θαλάσσιες ζώνες δεν είναι πεδίο πλειστηριασμού», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι η οριοθέτησή τους πρέπει να διέπεται από το διεθνές δίκαιο.

Ο Έλληνας υπουργός επανέλαβε τη σημασία των στρατηγικών σχέσεων Ελλάδας και Αιγύπτου και την κοινή προσήλωση των δύο χωρών στην εφαρμογή του διεθνούς δικαίου και προειδοποίησε ότι η παραβίαση των κανόνων που διέπουν τις θαλάσσιες ζώνες μπορεί να έχει ευρύτερες συνέπειες, όχι μόνο για τις χώρες της Μεσογείου, αλλά και για το παγκόσμιο εμπόριο, την επισιτιστική και ενεργειακή ασφάλεια και την προστασία των ωκεανών.

Ο Γεραπετρίτης αναφέρθηκε επίσης στην κοινή δήλωση που εξέδωσαν τη Δευτέρα στον ΟΗΕ η Ελλάδα, η Αίγυπτος, η Κύπρος, το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Όπως σημείωσε, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Αιγύπτου στα Ηνωμένα Έθνη βρισκόταν στο πλευρό του στη Νέα Υόρκη κατά την παρουσίαση της κοινής δήλωσης.

Συνεχίζονται και οι στρατιωτικές επαφές Ελλάδας - Τουρκίας

Παρά τις διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες, Ελλάδα και Τουρκία συνεχίζουν τις στρατιωτικές επαφές στο πλαίσιο των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.

Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, Ζεκί Ακτούρκ, ανακοίνωσε ότι ο Αρχηγός Τακτικής Αεροπορίας της Ελλάδας, συνοδευόμενος από αντιπροσωπεία, θα επισκεφθεί τη Διοίκηση Πολεμικής Αεροπορίας της Τουρκίας από τις 3 έως τις 5 Νοεμβρίου.

Η επίσκεψη πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο χωρών, το οποίο συνεχίζεται παρά τις διαφωνίες τους για ζητήματα θαλάσσιας δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.