Μπιλ Γκέιτς σε ρόλο «Κασσάνδρας»: Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα προκαλέσει τσουνάμι απολύσεων, κίνδυνος να ξεφύγει από τον ανθρώπινο έλεγχο

Μια δυσοίωνη προειδοποίηση για το μέλλον της εργασίας απηύθυνε ο Μπιλ Γκέιτς, εκτιμώντας ότι η ραγδαία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και των ρομπότ θα προκαλέσει μαζική απώλεια θέσεων εργασίας, επηρεάζοντας σχεδόν κάθε επαγγελματικό κλάδο. Από τους υπαλλήλους γραφείου και τους προγραμματιστές μέχρι τους εργάτες οικοδομών και τους εργαζομένους σε εργοστάσια, ελάχιστα επαγγέλματα φαίνεται πως θα παραμείνουν ανεπηρέαστα από την τεχνολογική επανάσταση που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Ο δισεκατομμυριούχος ιδρυτής της Microsoft σε συνέντευξή του στον Observer, υποστήριξε ότι οι επιχειρήσεις έχουν ισχυρό οικονομικό κίνητρο να αντικαταστήσουν τους ανθρώπους με μηχανές, καθώς επιδιώκουν τη μείωση του κόστους και την αύξηση των κερδών τους.

«Προσλάβετε το ρομπότ, απολύστε τον άνθρωπο και μην κοιτάξετε πίσω», δήλωσε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας τη λογική που, όπως εκτιμά, θα καθορίσει τις αποφάσεις πολλών επιχειρήσεων τα επόμενα χρόνια.

Σε συνέντευξή του στη βρετανική εφημερίδα The Observer, ο Γκέιτς εξήγησε ότι το πρόβλημα βρίσκεται στη δομή των οικονομικών κινήτρων των επιχειρήσεων, η οποία ευνοεί την αντικατάσταση του ανθρώπινου δυναμικού από αυτοματοποιημένα συστήματα.

Η προειδοποίησή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη αρχίσει να μεταβάλλει την αγορά εργασίας, αναλαμβάνοντας καθήκοντα που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν την ανθρώπινη παρουσία.

Από τους υπαλλήλους γραφείου στους εργάτες: Ποια επαγγέλματα κινδυνεύουν

Τα τελευταία χρόνια, η τεχνητή νοημοσύνη έχει επηρεάσει κυρίως επαγγέλματα γραφείου, ιδιαίτερα εκείνα που βασίζονται στην επεξεργασία δεδομένων και στην εκτέλεση επαναλαμβανόμενων εργασιών.

Η ανάπτυξη λογισμικού, η καταχώριση δεδομένων, η ανάλυση πληροφοριών και η εξυπηρέτηση πελατών συγκαταλέγονται στους τομείς όπου οι εφαρμογές της AI μπορούν πλέον να αναλαμβάνουν σημαντικό μέρος της εργασίας που παραδοσιακά πραγματοποιούσαν άνθρωποι.

Ωστόσο, ο Μπιλ Γκέιτς προειδοποιεί ότι η επόμενη φάση της τεχνολογικής εξέλιξης θα μπορούσε να αποδειχθεί ακόμη πιο ανατρεπτική.

Η ανάπτυξη ανθρωποειδών ρομπότ, τα οποία θα μπορούν να εκτελούν σύνθετες σωματικές εργασίες, ενδέχεται να επηρεάσει δραστικά και επαγγέλματα που μέχρι σήμερα θεωρούνταν περισσότερο προστατευμένα από τον αυτοματισμό.

Εργαζόμενοι σε εργοστάσια, τεχνίτες και προσωπικό στον κατασκευαστικό κλάδο θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωποι με την προοπτική αντικατάστασής τους από ρομποτικά συστήματα.

Όπως ανέφερε ο Γκέιτς, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να υποκαταστήσει «τις δεξιότητες της εφευρετικότητας, τις δεξιότητες της εργασίας γραφείου και, στη συνέχεια, με τα ανθρωποειδή ρομπότ, τις δεξιότητες της ανθρώπινης χειρωνακτικής εργασίας».

Μάλιστα, ο ίδιος εκτιμά ότι η ανθρωπότητα εισέρχεται σε μια νέα εποχή, κατά την οποία οι άνθρωποι ενδέχεται να πάψουν να είναι τα πιο ευφυή όντα στον πλανήτη.

Barclays: Καταργεί 5.000 θέσεις εργασίας με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι ανησυχίες για τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην απασχόληση δεν περιορίζονται σε θεωρητικές προβλέψεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η βρετανική τράπεζα Barclays, η οποία ανακοίνωσε στις 22 Οκτωβρίου ότι προχωρά στην περικοπή περίπου 5.000 θέσεων εργασίας έως το τέλος του 2026, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 5% του συνολικού προσωπικού της παγκοσμίως.

Η απόφαση εντάσσεται στη στρατηγική της τράπεζας για περιορισμό των λειτουργικών εξόδων και ενίσχυση της αποδοτικότητας μέσω της αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης και άλλων τεχνολογιών αυτοματοποίησης.

Περίπου το 60% των περικοπών αφορά υποστηρικτικές λειτουργίες, μεταξύ των οποίων και θέσεις προγραμματιστών.

Η Barclays είχε ήδη καταργήσει περίπου 1.000 θέσεις εργασίας νωρίτερα μέσα στη χρονιά, ενώ οι υπόλοιπες περικοπές αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι τον Δεκέμβριο.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπεται σταδιακά από εργαλείο υποστήριξης των εργαζομένων σε παράγοντα αναδιάρθρωσης του ανθρώπινου δυναμικού μεγάλων επιχειρήσεων.

ΔΝΤ: Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα «τσουνάμι» που απειλεί ιδιαίτερα τους νέους

Τον κώδωνα του κινδύνου για τις συνέπειες της AI στην παγκόσμια απασχόληση έκρουσε και η ηγεσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Η τεχνητή νοημοσύνη περιγράφηκε ως ένα «τσουνάμι που κινείται αργά», το οποίο θα μπορούσε να σαρώσει θέσεις εργασίας σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι θεωρούνται οι νέοι που προσπαθούν να εισέλθουν για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας.

Ο λόγος είναι ότι πολλές από τις εργασίες που παραδοσιακά αναλάμβαναν οι νεοπροσλαμβανόμενοι, όπως η επεξεργασία στοιχείων, η διεκπεραίωση απλών διοικητικών καθηκόντων και άλλες εργασίες χαμηλής εξειδίκευσης, μπορούν πλέον να εκτελούνται από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης με εξαιρετικά χαμηλό κόστος.

Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο να περιοριστούν οι θέσεις εισαγωγικού επιπέδου, οι οποίες αποτελούν συχνά το πρώτο βήμα για την επαγγελματική εξέλιξη των νέων εργαζομένων.

Η προειδοποίηση Γκέιτς για μαζική ανεργία και οικονομική ανασφάλεια

Ο ιδρυτής της Microsoft θεωρεί ότι οι κυβερνήσεις θα χρειαστεί να επανεξετάσουν ριζικά τις πολιτικές τους, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες της αυτοματοποίησης.

Κατά την εκτίμησή του, η μετάβαση στη νέα εποχή θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις στην εκπαίδευση, στην επαγγελματική κατάρτιση και στην επανεκπαίδευση εργαζομένων που θα χάσουν τη δουλειά τους.

Το παράδοξο, σύμφωνα με τον Γκέιτς, είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη συνολική οικονομική ευημερία, ενώ ταυτόχρονα να περιορίσει τους διαθέσιμους πόρους των κυβερνήσεων για τη στήριξη όσων πλήττονται.

«Τα έσοδα για το δίχτυ κοινωνικής προστασίας που θα μας βοηθήσει να περάσουμε αυτή τη μεταβατική περίοδο θα μειωθούν, ακόμη κι αν η συνολική ευημερία αυξηθεί», προειδοποίησε.

Παράλληλα, επισήμανε ότι οι κυβερνήσεις θα κληθούν να αντιμετωπίσουν αυτές τις πρωτοφανείς προκλήσεις σε μια ιδιαίτερα δύσκολη διεθνή συγκυρία, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνονται και οι κρατικοί προϋπολογισμοί καλούνται να καλύψουν πολλαπλές ανάγκες.

«Θα μπορούσε κανείς να πει ότι αυτή δεν είναι η καλύτερη στιγμή για να ζητήσει από τις πλούσιες χώρες να κάνουν το δυσκολότερο πράγμα που έχουν κάνει ποτέ», σημείωσε.

Ο φόβος ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα ξεφύγει από τον ανθρώπινο έλεγχο

Πέρα από τον κίνδυνο της μαζικής ανεργίας, ο Μπιλ Γκέιτς εξέφρασε ανησυχία και για την πιθανότητα η τεχνητή νοημοσύνη να αποκτήσει δυνατότητες που θα ξεπερνούν την ανθρώπινη ικανότητα ελέγχου.

Σύμφωνα με την πρόβλεψή του, μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 2020 θα μπορούσαν να εμφανιστούν συστήματα AI που θα λειτουργούν πέρα από τον αποτελεσματικό ανθρώπινο έλεγχο.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η τεχνολογία θα μπορούσε να αναπτύξει συμπεριφορές που δεν θα εξυπηρετούν απαραίτητα τα ανθρώπινα συμφέροντα.

Οι προβληματισμοί αυτοί ενισχύονται από αντίστοιχες προειδοποιήσεις ειδικών που εργάζονται στην ανάπτυξη προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

Τον Σεπτέμβριο, ο 27χρονος Βρετανός ερευνητής Τζέικομπ Κόξον (Jacob Coxon), ο οποίος εργαζόταν στην εταιρεία Anthropic με έδρα το Σαν Φρανσίσκο, αποχώρησε από τη θέση του εκφράζοντας σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια της τεχνολογίας.

Ο Κόξον, που είχε συμμετάσχει στην εκπαίδευση προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, προειδοποίησε ότι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξή τους θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε καταστροφικές συνέπειες για την ανθρωπότητα.

Κάλεσε μάλιστα την κοινωνία να μην υποτιμά τη δύναμη αυτών των συστημάτων, ιδιαίτερα εάν φτάσουν στο επίπεδο της λεγόμενης «υπερνοημοσύνης».

Ο ίδιος υποστήριξε ότι ούτε η Anthropic, η εταιρεία πίσω από το δημοφιλές σύστημα Claude, ούτε η OpenAI, δημιουργός του ChatGPT, στην οποία είχε εργαστεί προηγουμένως, ενεργούν με την απαιτούμενη υπευθυνότητα σε ζητήματα ασφάλειας.

Ο όρος «υπερνοημοσύνη» περιγράφει ένα υποθετικό στάδιο τεχνολογικής εξέλιξης κατά το οποίο ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης θα ξεπερνούσε τις ανθρώπινες γνωστικές ικανότητες, αποκτώντας ενδεχομένως δυνατότητες επιρροής μεγαλύτερες από εκείνες μεμονωμένων ανθρώπων, επιχειρήσεων ή ακόμη και κρατών.

Βρετανία: Επενδύσεις εκατομμυρίων για την τεχνητή νοημοσύνη και την ασφάλεια

Μπροστά στις προκλήσεις που δημιουργεί η ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, η βρετανική κυβέρνηση σχεδιάζει σημαντικές επενδύσεις τόσο για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων της όσο και για την αντιμετώπιση των κινδύνων της.

Ο υπουργός Οικονομικών της Βρετανίας, Τζον Χίλι (John Healey), αναμένεται να παρουσιάσει στον προϋπολογισμό της Τετάρτης 28 Οκτωβρίου ένα νέο πακέτο μέτρων και χρηματοδοτήσεων για την AI.

Ο Χίλι έχει ήδη επισημάνει ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία θα μεταμορφώσει την καθημερινή ζωή και θα μπορούσε να ωφελήσει «κάθε επιχείρηση, κοινότητα, νοσοκομείο, σχολείο και κάθε πτυχή της οικονομίας».

Παράλληλα, αναγνώρισε τις αυξανόμενες ανησυχίες των εργαζομένων για την πιθανότητα αντικατάστασής τους από μηχανές.

Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση επιδιώκει να διαμορφώσει μια «ξεχωριστή βρετανική προσέγγιση στην τεχνητή νοημοσύνη», η οποία δεν θα αφήνει τους εργαζομένους στο περιθώριο, θα προστατεύει το εθνικό συμφέρον και θα διασφαλίζει ότι τα οφέλη της οικονομικής ανάπτυξης θα κατανέμονται σε ολόκληρη τη χώρα.

Στο πλαίσιο του σχεδιασμού προβλέπεται η δημιουργία ενός νέου Κέντρου Αριστείας για την Τεχνητή Νοημοσύνη στο Μάντσεστερ, καθώς και πρόσθετες επενδύσεις στο Εδιμβούργο, μεταξύ άλλων στον τομέα του σχεδιασμού προηγμένων μικροκυκλωμάτων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στη βιοασφάλεια, με την ανακοίνωση της δημιουργίας του AI Biosecurity Lab, ενός νέου εργαστηρίου που θα αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για την πρόληψη, την ανίχνευση και την αντιμετώπιση αναδυόμενων βιολογικών απειλών.

Το εργαστήριο θα υποστηριχθεί από 100 εκατομμύρια λίρες κρατικής χρηματοδότησης και δεσμεύσεις παροχής τεχνολογικών πόρων και υποστήριξης έως 200 εκατομμυρίων λιρών από τις OpenAI και Anthropic. Η συνολική υποστήριξη μπορεί έτσι να φτάσει τα 300 εκατομμύρια λίρες.

Πρόκειται για μια σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με στόχο την ανάπτυξη συστημάτων που θα μπορούν να εντοπίζουν ταχύτερα βιολογικούς κινδύνους και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη νέων εμβολίων, θεραπειών και άλλων μέτρων προστασίας.

Το μεγάλο δίλημμα της νέας εποχής

Οι προειδοποιήσεις του Μπιλ Γκέιτς και άλλων ειδικών αναδεικνύουν το κεντρικό δίλημμα της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης: πώς μπορεί μια τεχνολογία με τεράστιες δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξης και επιστημονικής προόδου να αξιοποιηθεί χωρίς να προκαλέσει βαθιές κοινωνικές ανισότητες και μαζική ανεργία.

Από τις μεγάλες τράπεζες που καταργούν χιλιάδες θέσεις εργασίας μέχρι τα ανθρωποειδή ρομπότ που φιλοδοξούν να αντικαταστήσουν τη χειρωνακτική εργασία, οι αλλαγές δεν αποτελούν πλέον αποκλειστικά σενάρια επιστημονικής φαντασίας.

Το ζητούμενο, σύμφωνα με τις επισημάνσεις του Γκέιτς, δεν είναι μόνο πόσο ισχυρή θα γίνει η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και κατά πόσο οι κυβερνήσεις και οι κοινωνίες θα μπορέσουν να προσαρμοστούν εγκαίρως στις επιπτώσεις της.

Γιατί, εάν η ανάπτυξη της AI συνεχιστεί με τους σημερινούς ρυθμούς, η μεγαλύτερη πρόκληση των επόμενων ετών ενδέχεται να μην είναι η δημιουργία ακόμη πιο προηγμένων μηχανών, αλλά η εξασφάλιση μιας αξιοπρεπούς θέσης για τον άνθρωπο στον κόσμο που αυτές θα διαμορφώσουν.