Ο Χαφτάρ, οι Τούρκοι επενδυτές και ένα κοινοβουλευτικό πραξικόπημα: Πώς κυρώθηκε στη Βεγγάζη το παράνομο μνημόνιο που «εξαφανίζει» την Κρήτη

Μετά από ένα κοινοβουλευτικό «πραξικόπημα» πριν από δύο εβδομάδες, προκειμένου να εκπαραθυρωθεί από τη θέση του προέδρου του Λιβυκού Κοινοβουλίου ο Ακίλα Σάλεχ, σήμερα, στην πρώτη του συνεδρίαση με τον νέο πρόεδρο του Σώματος, η πρώτη απόφαση αφορά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Μετά την αποκατάσταση των σχέσεων της Άγκυρας με την Ανατολική Λιβύη και την πλευρά Χαφτάρ, ασκούνταν ασφυκτικές πιέσεις προς τον Ακίλα Σάλεχ να φέρει προς κύρωση το μνημόνιο, στις οποίες ο ίδιος δεν συναινούσε. Καθώς υπήρχαν και διαφωνίες για τον ρόλο του στην πολιτική διαδικασία της Λιβύης, με απόφαση του ισχυρού άνδρα της Ανατολικής Λιβύης, Σαντάμ Χαφτάρ, παύθηκε ουσιαστικά από τα καθήκοντά του, με τον διάδοχό του να είναι απολύτως ελεγχόμενος από τον Σαντάμ Χαφτάρ και, μάλιστα, να είναι εκλεκτός της τουρκολιβυκής ομάδας φίλων του Κοινοβουλίου.

Η Άγκυρα εκβίαζε συστηματικά την πλευρά Χαφτάρ να προχωρήσει στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, απειλώντας ότι, σε διαφορετική περίπτωση, θα επαναλάβει την πλήρη στρατιωτική στήριξη στην πλευρά της Τρίπολης και θα διακόψει και τα προγράμματα «επενδύσεων» στη Βεγγάζη. Η μετάβαση σήμερα του διοικητή της ΜΙΤ και ενός εκ των εμπνευστών του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, Ιμπραήμ Καλίν, στη Λιβύη δεν προμήνυε τίποτε διαφορετικό.

Με την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου προφανώς δεν αλλάζει πρακτικά κάτι επί του πεδίου ούτε αποκτά νομιμότητα το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο παραβιάζει κάθε έννοια Διεθνούς Δικαίου και Δικαίου της Θάλασσας. Όμως, προσδίδει στο εσωτερικό νομιμοφάνεια, καθώς ένα από τα βασικά επιχειρήματα για την ακυρότητά του ήταν ότι δεν είχε κυρωθεί και από το Κοινοβούλιο.

Η κίνηση αυτή, βεβαίως, έρχεται μετά από μια περίοδο εντάσεων με τη Λιβύη σε σχέση με τις έρευνες που έχει αναγγείλει η Ελλάδα νότια της Κρήτης, όπου δραστηριοποιείται στα δύο ελληνικά οικόπεδα η CHEVRON, ενώ το προηγούμενο διάστημα είχαν υπάρξει αντιδράσεις και από την παράλληλη κυβέρνηση που είχε συστήσει στη Βεγγάζη η πλευρά Χαφτάρ. Και είναι προφανές ότι η κύρωση του μνημονίου θέτει σοβαρό εμπόδιο και στις συνομιλίες που διεξάγονται μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

Πάντως, η Λιβύη έχει επιχειρήσει να νομιμοποιήσει τις παράλογες διεκδικήσεις της, οι οποίες βασίζονται στο τουρκολυβικό μνημόνιο, καταθέτοντας μονομερώς στον ΟΗΕ, στις 27 Μαΐου 2025, χάρτη με τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας της στη Μεσόγειο. Στον χάρτη αυτό αποτυπώνονται οι λιβυκές διεκδικήσεις, οι οποίες επικαλύπτουν την ελληνική υφαλοκρηπιδα

Πάντως, ο Σαντάμ Χαφτάρ, στον οποίο οφείλεται η αποκατάσταση των σχέσεων της Ανατολικής Λιβύης με την Άγκυρα, είχε επισκεφθεί προ μηνών την Αθήνα και είχε δείξει διάθεση συνεργασίας. Ενώ, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Γ. Γεραπετρίτη στη Βεγγάζη, είχε δοθεί η εντύπωση, και από τον αρχιστράτηγο Χαφτάρ, ότι δεν θα αναληφθεί μια τέτοια πρωτοβουλία.

Διότι στη Βεγγάζη αντιλαμβάνονται ότι μια τέτοια κίνηση για τη «νομιμοποίηση» του τουρκολιβυκού μνημονίου θα δημιουργήσει έναν νέο κύκλο σοβαρής αντιπαράθεσης, όχι μόνο με την Ελλάδα αλλά και με την Ε.Ε. Επίσης, η εξέλιξη αυτή σημειώνεται τη στιγμή που και η Αίγυπτος, η οποία εναντιώνεται σε κάθε τουρκική παρέμβαση στη Λιβύη, έχει χαρακτηρίσει άκυρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο και στήριζε πολιτικά τον Ακίλα Σάλεχ. Και, φυσικά, η υποχώρηση της πλευράς Χαφτάρ στην τουρκική πίεση είναι κάτι που ανησυχεί ιδιαίτερα το Κάιρο. Επίσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η απόφαση κύρωσης του Μνημονίου σε αυτή τη συγκυρία θα προκαλέσει αντιδράσεις, τουλάχιστον παρασκηνιακές, τόσο από το Ισραήλ όσο και από τα ΗΑΕ, που έχουν οικοδομήσει στενές σχέσεις με την Ανατολική Λιβύη.

Ο Ακίλα Σάλεχ παύθηκε από πρόεδρος της Βουλής με συνοπτικές διαδικασίες πριν από δύο εβδομάδες, όταν πρόταση που υποβλήθηκε και εγκρίθηκε από το Σώμα, από ελεγχόμενους από τον Σαντάμ Χαφτάρ βουλευτές, προέβλεπε ότι η θητεία του προέδρου της Βουλής δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη από 12 μήνες.

Aξίζει να σημειωθεί οτι μόλις την Κυριακή ανέλαβε τα καθήκοντά του στην Τρίπολη ως νέος διπλωματικός εκπρόσωπος  της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Λιβύη,  ο πρέσβης Αλέξης Κωσταντόπουλος ο οποίος επέδωσε τα διαπιστευτήριά του  στον πρόεδρο του Προεδρικού Συμβουλιου Μοχάμεντ Αλ Μενφι.