Άμεση ανάλυση - Τάσος Καραμήτσος: Η φλεγόμενη Γαλλία, καρμπόν της Ελλάδας μια δεκαετία πριν

Η χώρα αντιμετωπίζει μια βαθιά πολιτική και οικονομική κρίση, με σημαντικές κοινωνικές προεκτάσεις.

Διόλου τυχαίο ότι στα επεισόδια πρωταγωνιστεί το μουσουλμανικό στοιχείο, νέοι κυρίως μετανάστες δεύτερης και τρίτης γενιάς, Γάλλοι πολίτες πλέον. Αν δείτε τις σκηνές στα βίντεο θα το αντιληφθείτε.

Η Γαλλία είναι πλέον σε βαθύ δημοσιονομικό πρόβλημα. Το δημόσιο χρέος έχει ξεπεράσει το 110% του ΑΕΠ, το κρατικό έλλειμμα εξακολουθεί να απέχει από τον ευρωπαϊκό στόχο του 3% του ΑΕΠ (είναι 5,4%), οι συντάξεις, η Υγεία, οι κοινωνικές παροχές και η λειτουργία του κράτους απορροφούν τεράστιους πόρους. Αλλά δεν φτάνουν και δεν ικανοποιούν κανέναν, παρότι είναι από τις υψηλότερες στην ευρωζώνη.

Η ανάπτυξή της είναι αναιμική, μόλις 0,4%, και η βιομηχανία της αντιμετωπίζει υψηλό κόστος, διεθνή ανταγωνισμό και δυσκολίες αύξησης της παραγωγικότητας. Το κόστος δανεισμού του Γαλλικού Δημοσίου έχει φτάσει σε υψηλά περίπου 25 ετών, με την απόδοση του δεκαετούς ομολόγου να πλησιάζει το 5%, ενώ το ελληνικό βρίσκεται στο 4,3%.

Έτσι, σήμερα η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο οικονομικό και κοινωνικό δίλημμα, χρειάζεται να περιορίσει τις δαπάνες και τα ελλείμματα, ενώ μεγάλα τμήματα της κοινωνίας ζητούν καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες, μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη και προστασία των συντάξεων. Σας θυμίζει κάτι όλο αυτό; (Θα επανέλθουμε πιο κάτω.)

Αυτή η αντίφαση, λοιπόν, είναι κρίσιμη για την πολιτική κατάσταση της χώρας. Το έδαφος είναι πλέον πρόσφορο για την αμφισβήτηση των παραδοσιακών κομμάτων και την ενίσχυση αντισυστημικών πολιτικών αφηγημάτων, τόσο της Δεξιάς όσο και της Αριστεράς. Το σημαντικότερο είναι ότι η οικονομική κρίση δεν περιορίζεται πλέον στους «κρατικούς λογαριασμούς», αλλά, όπως είναι φυσικό παρεπόμενο, επηρεάζει την εμπιστοσύνη των επενδυτών, την καθημερινότητα των πολιτών και εν τέλει τη δυνατότητα οποιασδήποτε κυβέρνησης να εφαρμόσει το πρόγραμμά της.

Εντάξει η Γαλλία που φλέγεται σήμερα σίγουρα δεν έχει χρεοκοπήσει, αλλά αντιμετωπίζει μια σοβαρή πολιτική, οικονομική και κατ' επέκταση κοινωνική κρίση.

Υπό κανονικές συνθήκες μοιάζει να χρειάζεται κάτι σαν ένα μνημόνιο αλά ελληνικά, για την ώρα χωρίς η κατάσταση να έχει πάρει τη μορφή χιονοστιβάδας, όπως συνέβη την άνοιξη του 2010 στην Ελλάδα. Αλλά το κακό δυστυχώς… τους έρχεται.

Είναι σήμερα στην Ευρώπη το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρας που χάνει την επαφή με τους πολίτες της. Η οικονομική ασφυξία, η κατάρρευση των δημόσιων υπηρεσιών, η οργή των νέων και η αδυναμία του πολιτικού κέντρου δημιουργούν το ιδανικό περιβάλλον για την άνοδο των άκρων.

Όποιος θέλει να καταλάβει πώς μια μεγάλη, πλούσια και δημοκρατική ευρωπαϊκή χώρα μπορεί να φτάσει να παραδώσει την εξουσία στην Ακροδεξιά (γιατί αυτή είναι... της μόδας αυτή την ιστορική περίοδο), δεν έχει παρά να παρακολουθήσει όσα συμβαίνουν σήμερα στη Γαλλία. Έρχεται η Λεπέν με φόρα.

Μια χώρα με τεράστια Ιστορία, ισχυρή οικονομία, παγκόσμια πολιτιστική επιρροή και βαθιές δημοκρατικές παραδόσεις βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με μια γενικευμένη κοινωνική έκρηξη. Οι κινητοποιήσεις εξελίχτηκαν σε συγκρούσεις, συλλήψεις, τραυματισμούς και καταστροφές. Και μια ολόκληρη κοινωνία παρακολουθεί ανήμπορη έναν ακόμη κύκλο βίας.

Πώς φτάσανε εκεί οι Γάλλοι είναι κάτι σαν καρμπόν, σε πολύ μεγαλύτερο μέγεθος, με την Ελλάδα, με το πώς φτάσαμε εμείς στη χρεοκοπία. Επί χρόνια το γαλλικό κράτος δαπανά περισσότερα από όσα εισπράττει, συσσωρεύει χρέη και αναβάλλει τις δύσκολες αποφάσεις. Εδώ και δεκαετίες.

Κάπου εδώ αρχίζει ο φαύλος κύκλος. Το κράτος δεν έχει χρήματα για καλύτερα σχολεία, αποτελεσματικότερες υπηρεσίες και περισσότερες κοινωνικές παροχές. Οι πολίτες βλέπουν την καθημερινότητά τους να χειροτερεύει, ενώ εξακολουθούν να πληρώνουν υψηλούς φόρους. Οι νέοι αισθάνονται ότι θα ζήσουν χειρότερα από τους γονείς τους. Και οι κυβερνήσεις απαντούν με υποσχέσεις που γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να τηρήσουν. Και όλοι τα βάζουν με όλους. Η ιδανική συνταγή για το χάος και τον θρίαμβο των Άκρων.

Ο Εμανουέλ Μακρόν εξελέγη πριν από σχεδόν δέκα χρόνια ως ο άνθρωπος που θα ξεπερνούσε τις παλιές ιδεολογικές διαιρέσεις και θα εκσυγχρόνιζε τη Γαλλία. Σήμερα ολοκληρώνει τη θητεία του αφήνοντας πίσω του μια βαθιά διχασμένη κοινωνία κι ένα πολιτικό κέντρο που δυσκολεύεται να πείσει ακόμη και τους παραδοσιακούς υποστηρικτές του.

Στο κενό αυτό έρχονται να εγκατασταθούν αυτά τα δύο άκρα. Η ριζοσπαστική Αριστερά του Ζαν-Λυκ Μελανσόν επιχειρεί να εκφράσει την κοινωνική οργή, επενδύοντας στη σύγκρουση με το κατεστημένο. Η Ακροδεξιά της Μαρίν Λε Πεν ακολουθεί διαφορετικό δρόμο. Υπόσχεται τάξη, ασφάλεια, έλεγχο της μετανάστευσης και επιστροφή σε μια υποτιθέμενη χαμένη κανονικότητα. Κι εδώ βρίσκεται η μεγάλη πολιτική παγίδα. Όσο περισσότερο οι πολίτες βλέπουν εικόνες χάους, καμένων αυτοκινήτων και συγκρούσεων με την Αστυνομία τόσο περισσότερο ενισχύεται το ακροατήριο εκείνων που υπόσχονται ότι θα βάλουν τέλος στην αταξία. Ακόμη κι αν οι προτάσεις τους είναι απλουστευτικές, ακόμη κι αν δεν διαθέτουν πραγματικές λύσεις για την οικονομία και την κοινωνία.

Η Ακροδεξιά δεν χρειάζεται πάντοτε να πείσει ότι έχει καλύτερο πρόγραμμα. Της αρκεί να πείσει ότι οι υπόλοιποι απέτυχαν. Όπως και η Αριστερά, γιατί τα ίδια δεν έγιναν εδώ την προηγούμενη δεκαετία, πώς άραγε βγήκε ο ΣΥΡΙΖΑ;

Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη Γαλλία, αλλά και μια σοβαρή προειδοποίηση για ολόκληρη την Ευρώπη. Διότι οι κοινωνίες δεν στρέφονται μαζικά στα άκρα από τη μια μέρα στην άλλη. Προηγούνται χρόνια απογοήτευσης, οικονομικής ανασφάλειας, υποβάθμισης των δημόσιων υπηρεσιών και πολιτικής αλαζονείας. Προηγείται η αίσθηση ότι οι κυβερνήσεις δεν ακούν, ότι οι ελίτ ζουν σε έναν διαφορετικό κόσμο και ότι η δημοκρατική εναλλαγή της εξουσίας δεν αλλάζει ουσιαστικά τίποτε.

Τότε η ψήφος παύει να είναι επιλογή εμπιστοσύνης και μετατρέπεται σε πράξη τιμωρίας. Έτσι ακριβώς όπως συνέβη από το 2010 μέχρι το 2019 στην Ελλάδα. Και μη χειρότερα!