Απόφαση - σταθμός στη Βρετανία: Τέλος οι τρανς ασθενείς από τους γυναικείους θαλάμους στα νοσοκομεία, θα νοσηλεύονται βάσει του βιολογικού τους φύλου

Σε ριζική αλλαγή της πολιτικής του για τη νοσηλεία τρανς ασθενών προχωρά το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Αγγλίας (NHS England), καθώς οι διοικήσεις των νοσοκομείων αναμένεται να λάβουν νέες οδηγίες που προβλέπουν ότι η τοποθέτηση των ασθενών σε νοσηλευτικούς θαλάμους θα γίνεται με βάση το βιολογικό τους φύλο και όχι την ταυτότητα φύλου με την οποία αυτοπροσδιορίζονται.

Οι νέοι κανόνες, που αναμένεται να δημοσιοποιηθούν την Πέμπτη, έρχονται περίπου 18 μήνες μετά την ιστορική απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Βρετανίας, τον Απρίλιο του 2025, σύμφωνα με την οποία οι όροι «γυναίκα» και «φύλο» στον νόμο περί ισότητας του 2010 αναφέρονται στο βιολογικό φύλο.

Πρόκειται για πλήρη ανατροπή της προηγούμενης πολιτικής, η οποία είχε θεσπιστεί το 2019 και προέβλεπε ότι το προσωπικό των νοσοκομείων όφειλε να σέβεται την ταυτότητα φύλου των ασθενών κατά την τοποθέτησή τους σε θαλάμους νοσηλείας, ανεξάρτητα από το φύλο που τους είχε καταχωριστεί κατά τη γέννηση.

Σύμφωνα με τη Daily Mail, το NHS θα αποστείλει επιστολές στους νοσοκομειακούς οργανισμούς και στα αρμόδια περιφερειακά όργανα του συστήματος υγείας, ενημερώνοντάς τους για τους νέους κανονισμούς. Οι διευθύνοντες σύμβουλοι και τα διοικητικά συμβούλια θα κληθούν να λάβουν μέτρα για την εφαρμογή τους.

Τι αλλάζει στους θαλάμους νοσηλείας και στις εγκαταστάσεις προσωπικού

Με βάση τις οδηγίες του 2019, οι τρανς ασθενείς μπορούσαν να τοποθετούνται σε νοσηλευτικούς θαλάμους σύμφωνα με την εμφάνισή τους, τον τρόπο που ντύνονταν, το όνομα που χρησιμοποιούσαν και τις αντωνυμίες με τις οποίες επιθυμούσαν να τους προσφωνούν οι άλλοι.

Η πολιτική αυτή ίσχυε ανεξάρτητα από το εάν διέθεταν πιστοποιητικό νομικής αναγνώρισης φύλου (Gender Recognition Certificate), ενώ διευκρίνιζε ότι η ύπαρξη ανδρικών γεννητικών οργάνων δεν αποτελούσε από μόνη της λόγο αποκλεισμού από γυναικείο θάλαμο.

Οι κανόνες κάλυπταν όλους τους χώρους που προορίζονταν για ένα μόνο φύλο, συμπεριλαμβανομένων των θαλάμων νοσηλείας, των τουαλετών και των ντους. Σε περίπτωση αντιρρήσεων από άλλους ασθενείς, τα νοσοκομεία καλούνταν να σταθμίζουν τις διαφορετικές ανάγκες και τα δικαιώματα των εμπλεκομένων, επιτρέποντας τη νοσηλεία τρανς ασθενών στους συγκεκριμένους χώρους όταν το προσωπικό το έκρινε αναγκαίο και κατάλληλο.

Η νέα πολιτική αντιστρέφει αυτή την προσέγγιση. Οι ασθενείς θα πρέπει πλέον να νοσηλεύονται σε θαλάμους που αντιστοιχούν στο φύλο που καταχωρίστηκε κατά τη γέννησή τους, με εξαίρεση σπάνιες περιπτώσεις στις οποίες συγκεκριμένες κλινικές ανάγκες επιβάλλουν διαφορετική διευθέτηση.

Σύμφωνα με ενημερωτικά έγγραφα του NHS που επικαλείται η Daily Mail, «τα τρανς άτομα και όσοι διαθέτουν το προστατευόμενο χαρακτηριστικό της αλλαγής φύλου θα πρέπει να νοσηλεύονται σύμφωνα με το φύλο που καταχωρίστηκε κατά τη γέννησή τους, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι καλύπτονται οι κλινικές τους ανάγκες και προστατεύονται η ιδιωτικότητα, η αξιοπρέπεια και η ασφάλεια όλων, συμπεριλαμβανομένων των υπόλοιπων ασθενών».

Παράλληλα, ξεχωριστές οδηγίες προβλέπουν ότι και οι εργαζόμενοι στο NHS θα πρέπει να χρησιμοποιούν αποδυτήρια και τουαλέτες που αντιστοιχούν στο βιολογικό τους φύλο.

Η αλλαγή αυτή έρχεται έπειτα από καταγγελίες νοσηλευτριών, οι οποίες είχαν εκφράσει τη δυσφορία τους επειδή υποχρεώνονταν να αλλάζουν ρούχα παρουσία τρανς συναδέλφων τους.

Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου και η καθυστέρηση στην εφαρμογή της

Οι νέες οδηγίες αποτελούν συνέχεια της απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου τον Απρίλιο του 2025 και των σχετικών κατευθύνσεων που ακολούθησαν από την Επιτροπή Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βρετανίας (Equality and Human Rights Commission).

Παρά τη δικαστική απόφαση, αρκετοί οργανισμοί του NHS συνέχισαν να επιτρέπουν τη νοσηλεία τρανς γυναικών σε γυναικείους θαλάμους, αναμένοντας την έκδοση ενιαίων εθνικών οδηγιών.

Ο πρώην Βρετανός υπουργός Υγείας Γουές Στρίτινγκ είχε δεσμευτεί ότι οι αναθεωρημένοι κανονισμοί θα δημοσιοποιούνταν έως το καλοκαίρι του 2025, ωστόσο η διαδικασία καθυστέρησε σημαντικά.

Ο Στρίτινγκ είχε τότε δηλώσει ότι θεωρούσε ιδιαίτερα σημαντική την ύπαρξη χώρων αποκλειστικά για άτομα του ίδιου βιολογικού φύλου, κυρίως για τις γυναίκες και την ασφάλειά τους, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη να διασφαλίζεται η αξιοπρεπής και με σεβασμό αντιμετώπιση των τρανς ατόμων.

Από την πλευρά του, το Chelsea and Westminster Hospital NHS Foundation Trust, ένας από τους σημαντικότερους παρόχους υπηρεσιών επιβεβαίωσης φύλου στη Βρετανία, είχε τονίσει μετά τη δικαστική απόφαση ότι η υποστήριξή του προς τα τρανς και μη δυαδικά άτομα, τόσο μεταξύ των ασθενών όσο και του προσωπικού, παρέμενε αμετάβλητη.

Ο οργανισμός είχε επίσης επισημάνει ότι θα συνέχιζε να σέβεται το δικαίωμα των ασθενών στον αυτοπροσδιορισμό και να παρέχει ασφαλή περίθαλψη με σεβασμό και φροντίδα σε όλους.

Αποζημίωση 187.000 λιρών σε επτά νοσηλεύτριες για την κοινή χρήση αποδυτηρίων

Η δημοσιοποίηση των νέων οδηγιών ακολουθεί και μια σημαντική δικαστική υπόθεση, στην οποία επτά νοσηλεύτριες δικαιώθηκαν ύστερα από καταγγελία για τις συνθήκες χρήσης των αποδυτηρίων στον χώρο εργασίας τους.

Τον Ιούνιο του 2026, οργανισμός του NHS υποχρεώθηκε να καταβάλει αποζημίωση 187.000 λιρών, καθώς εργατοδικείο έκρινε ότι οι επτά εργαζόμενες είχαν υποστεί παρενόχληση επειδή τους είχε επιβληθεί να μοιράζονται τα αποδυτήρια με τρανς γυναίκα.

Οι δικαστές αποφάνθηκαν ότι το County Durham and Darlington NHS Foundation Trust είχε δημιουργήσει «εχθρικό περιβάλλον» για τις νοσηλεύτριες που είχαν αντιταχθεί στη χρήση των γυναικείων αποδυτηρίων από τη Ρόουζ Χέντερσον, η οποία είχε καταχωριστεί ως άνδρας κατά τη γέννησή της και αυτοπροσδιορίζεται ως γυναίκα.

Μία από τις ενάγουσες, η Μπέθανι Χάτσισον, υποστήριξε ότι οι νοσηλεύτριες είχαν εκφράσει τις ανησυχίες τους με σκοπό την προστασία των γυναικών, αλλά αντί να εισακουστούν, βρέθηκαν αντιμέτωπες με πιέσεις και εκφοβισμό.

Η υπόθεση προκάλεσε ευρύτερη συζήτηση στη Βρετανία σχετικά με τα δικαιώματα των τρανς εργαζομένων, την προστασία των γυναικών και την εφαρμογή της νομοθεσίας περί ισότητας στους χώρους εργασίας.

Θετική υποδοχή από οργανώσεις για την προστασία των χώρων αποκλειστικά για γυναίκες

Η ανακοίνωση των νέων κανόνων προκάλεσε θετικές αντιδράσεις από οργανώσεις που υποστηρίζουν τον διαχωρισμό των χώρων με βάση το βιολογικό φύλο, αν και εκπρόσωποί τους εκφράζουν επιφυλάξεις για τον τρόπο εφαρμογής της πολιτικής.

Η Άντρεα Γουίλιαμς, διευθύνουσα σύμβουλος των οργανώσεων Christian Concern και Christian Legal Centre, χαρακτήρισε τις οδηγίες καλοδεχούμενες αλλά καθυστερημένες.

Όπως υποστήριξε, χρειάστηκε ένας μακροχρόνιος δικαστικός αγώνας, στον οποίο πρωτοστάτησαν γυναίκες όπως οι νοσηλεύτριες του Ντάρλινγκτον, προκειμένου το βιολογικό φύλο να βρεθεί ξανά στο επίκεντρο της πολιτικής του NHS.

Ωστόσο, επισήμανε ότι εξακολουθεί να υπάρχει ένα σημαντικό κενό, καθώς οι οδηγίες δεν παρέχουν επαρκή σαφήνεια και προστασία στους εργαζομένους όσον αφορά τη χρήση αντωνυμιών για τα τρανς άτομα.

Η Γουίλιαμς αναφέρθηκε στην περίπτωση της νοσηλεύτριας Τζένιφερ Μέλε, η οποία ερευνήθηκε πειθαρχικά και παραπέμφθηκε στο Συμβούλιο Νοσηλευτικής και Μαιευτικής επειδή αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει θηλυκές αντωνυμίες για ασθενή που είχε καταχωριστεί ως άνδρας κατά τη γέννησή του.

Παρότι η νοσηλεύτρια απαλλάχθηκε τελικά, η Γουίλιαμς υποστήριξε ότι κανένας εργαζόμενος στον τομέα της υγείας δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζει αντίστοιχη διαδικασία επειδή χρησιμοποιεί εκφράσεις που θεωρεί βιολογικά ακριβείς.

Κάλεσε επίσης το NHS England να διευκρινίσει ότι οι επαγγελματίες υγείας δεν μπορούν να υποχρεώνονται να χρησιμοποιούν συγκεκριμένες αντωνυμίες ή να υφίστανται κυρώσεις επειδή αρνούνται να εκφράσουν πεποιθήσεις για την ταυτότητα φύλου τις οποίες δεν συμμερίζονται.

«Οι νέες οδηγίες είναι καλοδεχούμενες, αλλά πρέπει να εφαρμοστούν»

Ανάλογη ήταν η αντίδραση της Μάγια Φόρστατερ, διευθύνουσας συμβούλου της οργάνωσης Sex Matters, η οποία δραστηριοποιείται υπέρ των δικαιωμάτων με βάση το βιολογικό φύλο.

Η Φόρστατερ υπενθύμισε ότι πριν από ενάμιση χρόνο η βρετανική κυβέρνηση είχε ανακοινώσει πως η νέα πολιτική του NHS θα δημοσιοποιούνταν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Στο διάστημα που μεσολάβησε, όπως υποστήριξε, εργαζόμενες του συστήματος υγείας αναγκάστηκαν να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη για τη χρήση των γυναικείων αποδυτηρίων, ενώ γυναίκες ασθενείς αντιμετώπισαν ζητήματα ιδιωτικότητας και ασφάλειας κατά τη νοσηλεία τους.

Η επικεφαλής της Sex Matters χαιρέτισε επίσης την υποχρέωση όλων των οργανισμών του NHS να πραγματοποιήσουν ελέγχους στις εγκαταστάσεις τους και να προχωρήσουν στις απαραίτητες αλλαγές, ώστε να συμμορφωθούν με τη νομοθεσία.

Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία για την απουσία σαφών οδηγιών σχετικά με την πρακτική εφαρμογή των νέων κανονισμών.

Όπως ανέφερε, τα αρχεία των ασθενών του NHS ενδέχεται να περιλαμβάνουν χιλιάδες τρανς άτομα καταχωρισμένα με διαφορετικό φύλο από εκείνο που τους είχε αποδοθεί κατά τη γέννηση, γεγονός που, κατά την ίδια, θα μπορούσε να δημιουργήσει δυσκολίες.

Η Φόρστατερ υποστήριξε ακόμη ότι επί χρόνια εργαζόμενοι φοβούνταν μήπως αντιμετωπίσουν πειθαρχικές συνέπειες επειδή χρησιμοποιούσαν αντωνυμίες που δεν αντιστοιχούσαν στην ταυτότητα φύλου ενός τρανς ατόμου. Ζήτησε από τη διοίκηση του NHS να καταστήσει σαφές ότι δεν θα επαναληφθούν περιπτώσεις όπως εκείνη της Τζένιφερ Μέλε.

Κατηγόρησε επίσης τις προηγούμενες διοικήσεις ότι, ύστερα από μια δεκαετία πολιτικών βασισμένων στον αυτοπροσδιορισμό φύλου, είχαν επιτρέψει την επικράτηση πρακτικών που, κατά την άποψή της, υποχρέωναν το προσωπικό να αντιμετωπίζει την ταυτότητα φύλου ως ταυτόσημη με το βιολογικό φύλο.

Για τον λόγο αυτό, ζήτησε από το NHS England να εκδώσει πρόσθετες διευκρινίσεις, ακόμη και πρακτικά παραδείγματα, ώστε το προσωπικό και οι περιφερειακές διοικήσεις να γνωρίζουν πώς θα εφαρμόζουν τους κανόνες.

Η επόμενη ημέρα για ασθενείς και εργαζομένους

Οι νέες οδηγίες, που δημοσιεύθηκαν στις 15 Οκτωβρίου, επιβεβαιώνουν ότι η τοποθέτηση των ασθενών θα γίνεται κατά κανόνα με βάση το βιολογικό τους φύλο. Προβλέπεται, ωστόσο, η δυνατότητα εναλλακτικής διευθέτησης όταν η συγκεκριμένη επιλογή δεν είναι κλινικά κατάλληλη, με προτεραιότητα στις ανάγκες περίθαλψης και στην προστασία της αξιοπρέπειας και της ασφάλειας όλων των ασθενών.

Για το προσωπικό προβλέπεται επίσης η δυνατότητα διαμόρφωσης ατομικών ή κοινών εγκαταστάσεων με ξεχωριστούς χώρους που κλειδώνουν, ώστε να εξυπηρετούνται οι εργαζόμενοι με σεβασμό στην ιδιωτικότητά τους.

Παρά τη θετική υποδοχή από οργανώσεις που υποστηρίζουν τον διαχωρισμό με βάση το βιολογικό φύλο, οργανώσεις για τα δικαιώματα των τρανς ατόμων έχουν εκφράσει αντιρρήσεις, προειδοποιώντας για πιθανές επιπτώσεις στην πρόσβαση στην περίθαλψη και στην αντιμετώπιση των τρανς ασθενών.

Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι η εφαρμογή των κανόνων από τους νοσοκομειακούς οργανισμούς, με ταυτόχρονη διασφάλιση της ασφάλειας, της ιδιωτικότητας και της αξιοπρεπούς περίθαλψης κάθε ασθενούς.