Ανάλυση WSJ: Οι Χούθι πιέζουν τη Σαουδική Αραβία και απειλούν τα μεγαλεπήβολα σχέδια του Μπιν Σαλμάν

Με τους καλύτερους οιωνούς είχε ξεκινήσει η φετινή χρονιά για τον διάδοχο του σαουδαραβικού θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Λίγο πριν φύγει το 2025 είχε επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο, όπου ο Ντόναλντ Τραμπ, τον υποδέχθηκε θερμά και μίλησαν φια επενδύσεις ύψους 1 τρισ. δολαρίων. Ακόμη και μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν κι ενώ η Μέση Ανατολή φλεγόταν, η Σαουδική Αραβία φαινόταν να βρίσκεται σε σχετικά πλεονεκτική θέση, καθώς μπορούσε να εξάγει πετρέλαιο μέσω αγωγού που παρακάμπτει τα αποκλεισμένα Στενά του Ορμούζ.

Ωστόσο, η εν εξελίξει κλιμακούμενη σύγκρουση του Ριάντ με τους αντάρτες Χούθι της γειτονικής Υεμένης, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν, δημιουργεί πλέον - σύμφωνα με τη Wall Street Journal - νέες προκλήσεις για την ασφάλεια του βασιλείου και για τα φιλόδοξα, αλλά ήδη δοκιμαζόμενα, σχέδια του διαδόχου να μετασχηματίσει μια οικονομία που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο.

Το Σάββατο, πύραυλος των Χούθι έπληξε το διεθνές αεροδρόμιο της σαουδαραβικής πρωτεύουσας, σκοτώνοντας τουλάχιστον 12 ανθρώπους και τραυματίζοντας εκατοντάδες άλλους, πολλοί από τους οποίους νοσηλεύονται σε σοβαρή κατάσταση. Επρόκειτο για την πλέον πολύνεκρη μεμονωμένη επίθεση κατά των ΗΠΑ ή των συμμάχων τους στον Κόλπο στο πλαίσιο των συγκρούσεων που συνδέονται με τον πόλεμο στο Ιράν.



Μια 28χρονη Αιγύπτια αεροσυνοδός πέθανε από αιμορραγία, αφού ακρωτηριάστηκε το χέρι της από την έκρηξη, σύμφωνα με αξιωματούχους που ενημερώθηκαν για την επίθεση. Δύο τερματικοί σταθμοί υπέστησαν πλήγματα και οι οροφές τους κατέρρευσαν εν μέρει, ενώ βίντεο που επαληθεύτηκε από την Storyful, εταιρεία που ανήκει στον όμιλο Dow Jones, έδειχνε επιβάτες να απομακρύνονται από το αεροδρόμιο σέρνοντας τις αποσκευές τους, ενώ στο δάπεδο διακρινόταν μια διαδρομή από αίμα.

Οι αρχές ανακοίνωσαν νέες επιθέσεις στο κλειστό αεροδρόμιο την Κυριακή, αναφέροντας ότι ένα βλήμα προκάλεσε πυρκαγιά στον Τερματικό Σταθμό 4 και τραυματισμούς.

Οι Χούθι ανοίγουν νέο μέτωπο και απειλούν την οικονομία

Μέχρι και το φετινό καλοκαίρι, Σαουδάραβες αξιωματούχοι διαβεβαίωναν ότι η κατάσταση με τους Χούθι βρισκόταν υπό έλεγχο. Ωστόσο, οι ολοένα εντονότερες επιθέσεις των ανταρτών, τις οποίες οι ίδιοι παρουσιάζουν ως αντίποινα για τις ενέργειες της Σαουδικής Αραβίας εναντίον τους, έχουν πλήξει αεροδρόμια και ενεργειακές εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων ο βασικός αγωγός μεταφοράς πετρελαίου από την ανατολή προς τη δύση (East - West) της χώρας και διυλιστήρια.

Η σύγκρουση και ο τρόπος που κλιμακώνεται, θέτει σε κίνδυνο τις προσπάθειες της Σαουδικής Αραβίας να αναπτύξει τις αερομεταφορές και τον τουρισμό, μετατρέποντάς τα σε βασικούς πυλώνες της οικονομίας της. Μεταξύ των πρωτοβουλιών που απειλούνται είναι και ένα κορυφαίο διεθνές επενδυτικό συνέδριο, προγραμματισμένο για το τέλος του μήνα, η διεξαγωγή του οποίου αμφισβητείται, πλέον, έντονα.

Το κόστος του πολέμου έχει ήδη διευρύνει το δημοσιονομικό έλλειμμα και απειλεί να οδηγήσει την οικονομία σε συρρίκνωση.

Ο τρόπος με τον οποίο ο πρίγκιπας Μοχάμεντ θα διαχειριστεί αυτή τη δοκιμασία ενδέχεται να έχει συνέπειες πολύ πέρα από τα σύνορα του βασιλείου. Η Σαουδική Αραβία αποτελεί σημαντική πηγή χρηματοδότησης για την παγκόσμια τεχνολογική βιομηχανία και τα έργα τεχνητής νοημοσύνης, ενώ παρέχει στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις κρίσιμη πρόσβαση σε στρατιωτικές βάσεις και δικαιώματα υπέρπτησης.

Ο Τραμπ αφήνει ανοιχτά τα χτυπήματα κατά των Χούθι

Ο Τραμπ δήλωσε το Σαββατοκύριακο στους δημοσιογράφους ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε επικοινωνία με τους Χούθι, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο να συμμετάσχουν στις σαουδαραβικές επιθέσεις εναντίον τους. «Αυτό που έκαναν ήταν πολύ κακό», σημείωσε ο Αμερικανός πρόεδρος το βράδυ του Σαββάτου.

Την Κυριακή, εκπρόσωπος του στρατιωτικού σκέλους των Χούθι επανέλαβε την προειδοποίηση της οργάνωσης ότι τα σαουδαραβικά αεροδρόμια αποτελούν στόχους. Σαουδάραβες αξιωματούχοι ανέφεραν ότι τα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων, που απαιτούνται για την αντιμετώπιση νέων επιθέσεων, μειώνονται επικίνδυνα.

Οι εντεινόμενες επιθέσεις κατά του Ριάντ, το οποίο απέχει τουλάχιστον 800 χιλιόμετρα από τις περιοχές της Υεμένης που ελέγχουν οι Χούθι, έχουν μετατρέψει τμήματα της σαουδαραβικής πρωτεύουσας σε ζώνη πολεμικών επιχειρήσεων, με τους κατοίκους να αναζητούν καταφύγιο, καθώς εκρήξεις ακούγονται σε όλη την πόλη.

Την Πέμπτη, συντρίμμια από βαλλιστικό πύραυλο που αναχαιτίστηκε έπεσαν σε νηπιαγωγείο και σε συγκρότημα ιατρικών εγκαταστάσεων. Εργαζόμενοι στην οικονομική συνοικία της πρωτεύουσας, μαθητές ορισμένων διεθνών σχολείων και διπλωμάτες έλαβαν εντολές να απομακρυνθούν ή να αναζητήσουν καταφύγιο.

Ο διάδοχος του θρόνου αντιμέτωπος με δύσκολες επιλογές

Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, ο 41χρονος διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου μετακινείται μεταξύ αυστηρά φυλασσόμενων ανακτόρων, που διαθέτουν καταφύγια, και συνοδεύεται από επίλεκτη ομάδα ασφαλείας, σύμφωνα με αξιωματούχους που γνωρίζουν τις κινήσεις του. Η τελευταία δημόσια εμφάνισή του ήταν την Τρίτη, όταν έδωσε αίμα στο πλαίσιο εθνικής εκστρατείας αιμοδοσίας.

Ο πρίγκιπας έχει πλέον ελάχιστες καλές επιλογές, εκτιμά ο Κρίστιαν Κόουτς Ούλριχσεν, ειδικός στον Περσικό Κόλπο και ερευνητής στο Ινστιτούτο Μπέικερ του Πανεπιστημίου Ράις. «Οποιαδήποτε στρατιωτική απάντηση ενέχει τον κίνδυνο να εμπλακεί ακόμη βαθύτερα σε μια ασύμμετρη σύγκρουση, στην οποία οι Χούθι έχουν αποδείξει ότι μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές, τόσο σε πραγματικό επίπεδο όσο και σε συμβολικό», σημειώνει στη Wall Street Journal.

Την τελευταία δεκαετία, ο πρίγκιπας Μοχάμεντ έχει διοχετεύσει τεράστια κεφάλαια σε μια σειρά έργων με εξαιρετικά σύνθετες τεχνικές απαιτήσεις, επιδιώκοντας να προβάλει τον εκσυγχρονισμό του βασιλείου και να προσελκύσει επενδύσεις και τουρίστες. Στα σχέδια αυτά περιλαμβάνονται η φουτουριστική πόλη Νέομ, ένα τεράστιο κτίριο με σχήμα κύβου στο Ριάντ και ένα χιονοδρομικό θέρετρο στην έρημο.

Το συνολικό κόστος των σχεδίων αυτών ανέρχεται σε μερικά τρισεκατομμύρια δολάρια, ένα εξαιρετικά φιλόδοξο εγχείρημα για μια κυβέρνηση με ετήσιο προϋπολογισμό περίπου 350 δισ. δολαρίων. Το κόστος του πολέμου με το Ιράν και οι οικονομικές ζημιές που προκαλεί καθιστούν πλέον σχεδόν αδύνατη την εξισορρόπηση αυτών των δαπανών.

Οι ξένες επενδύσεις μειώθηκαν κατά τα δύο πρώτα τρίμηνα του έτους και παραμένουν πολύ κάτω από τον στόχο που έχει θέσει ο διάδοχος για το 2030. Η αύξηση των αμυντικών δαπανών και του κόστους των υποδομών απειλεί να απορροφήσει πόρους που προορίζονται για την οικονομική διαφοροποίηση της χώρας.

Ακόμη και η προσπάθεια του βασιλείου να εξελιχθεί σε διεθνή κόμβο τεχνητής νοημοσύνης αντιμετωπίζει πλέον νέους κινδύνους, καθώς τα κέντρα δεδομένων αναδεικνύονται σε πιθανούς στόχους επιθέσεων.

Πολλά από τα κολοσσιαία έργα που προώθησε ο πρίγκιπας Μοχάμεντ έχουν ανασταλεί ή επανεξετάζονται. Τον Ιανουάριο, η Σαουδική Αραβία εγκατέλειψε τα σχέδια για τη διοργάνωση των Ασιατικών Χειμερινών Αγώνων του 2029. Εξακολουθεί, ωστόσο, να πρέπει να βρει τρόπο χρηματοδότησης της Παγκόσμιας Έκθεσης του 2030 και του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου τέσσερα χρόνια αργότερα.

Σύμφωνα με την Capital Economics, ο μη πετρελαϊκός τομέας της σαουδαραβικής οικονομίας ήταν μικρότερος το δεύτερο τρίμηνο σε σύγκριση με το πρώτο. Το υπουργείο Οικονομικών της χώρας εκτιμά πλέον ότι το ΑΕΠ θα συρρικνωθεί κατά 3,6% το 2026.

Ο αγωγός που παρακάμπτει το Ορμούζ δεν αρκεί πλέον

Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, το βασίλειο κατάφερε να μεταφέρει πετρέλαιο μέσω της ερήμου προς την Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τις συνθήκες ασφυξίας που είχαν διαμορφωθεί στα Στενά του Ορμούζ εξαιτίας του Ιράν. Οι εξαγωγές αυτές, σε συνδυασμό με τις υψηλότερες τιμές, έδωσαν σημαντική οικονομική ώθηση στη χώρα.

Τον Ιούλιο, όμως, οι Χούθι ανακοίνωσαν ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, θέτοντας σε κίνδυνο τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα. Τον Σεπτέμβριο, επίθεση στον αγωγό Ανατολής-Δύσης έπληξε την κύρια εναλλακτική οδό που διαθέτει το βασίλειο για να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ.

Στη συνέχεια, οι αντάρτες έστρεψαν την προσοχή τους στις αερομεταφορές της Σαουδικής Αραβίας, ασκώντας πίεση σε έναν ακόμη πυλώνα της οικονομίας της. Οι Χούθι έχουν πλήξει τουλάχιστον τέσσερις φορές το διεθνές αεροδρόμιο King Khalid του Ριάντ.

Από τον πόλεμο στην Υεμένη στη νέα σύγκρουση

Ο πρίγκιπας Μοχάμεντ ενέπλεξε τη Σαουδική Αραβία στον εμφύλιο πόλεμο της Υεμένης το 2015, στηρίζοντας τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της χώρας απέναντι στους Χούθι.

Η επέμβαση υπό σαουδαραβική ηγεσία περιλάμβανε καταστροφικές αεροπορικές επιδρομές, οι οποίες όξυναν τη σύγκρουση και συνέβαλαν στην ενίσχυση της εκστρατείας των Χούθι εναντίον του βασιλείου. Η εκστρατεία αυτή περιλάμβανε επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και πόλεις, όπως το Ριάντ.

Οι δύο πλευρές οδηγήθηκαν τελικά σε στρατιωτικό αδιέξοδο και σε κατάπαυση του πυρός το 2022.

Η νέα έξαρση της βίας σημειώθηκε, ενώ ο πρίγκιπας Μοχάμεντ προσπαθούσε να περιορίσει την αντιπαράθεση με το Ιράν. Οι επιθέσεις της Τεχεράνης στις αρχές του πολέμου έθεσαν σε σοβαρό κίνδυνο τις ενεργειακές εγκαταστάσεις και τις οικονομικές υποδομές στον Κόλπο, μεταξύ των οποίων και τα αεροδρόμια.

Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία δυσκολευόταν να καλύψει με αντιαεροπορική άμυνα το σύνολο της τεράστιας επικράτειάς της. Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές διαβουλεύσεις, το βασίλειο μετέφερε συστοιχίες αντιαεροπορικών συστημάτων από τη μία περιοχή στην άλλη, προσπαθώντας να προστατεύσει τα ανάκτορα και τις ενεργειακές υποδομές.

Και παρότι υποστήριζε τη συνέχιση της οικονομικής πίεσης κατά του Ιράν, ο διάδοχος έδινε εντολές στους συμβούλους του να διατηρήσουν ανοιχτούς τους διπλωματικούς διαύλους με την Τεχεράνη και να καταστήσουν σαφές ότι οι προθέσεις του βασιλείου δεν ήταν επιθετικές, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.

Η προέλαση των Χούθι και η αναζήτηση συμμάχων

Οι Χούθι άρχισαν να υιοθετούν ολοένα πιο πολεμική ρητορική την άνοιξη και το καλοκαίρι. Οι σαουδαραβικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν ενδείξεις ότι το Ιράν ασκούσε ενεργές πιέσεις στους αντάρτες για να εισέλθουν στον πόλεμο, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές εκτιμήσεις και τα οποία επικαλείται η Wall Street Journal.

Ορισμένοι Σαουδάραβες αξιωματούχοι, ωστόσο, εκτιμούσαν ότι οι Χούθι είχαν ήδη υποστεί σημαντικές στρατιωτικές απώλειες από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις της προηγούμενης χρονιάς και ότι θα λάμβαναν αποφάσεις με βάση τα δικά τους συμφέροντα, όχι κατ' ανάγκην εκείνα της Τεχεράνης.

Οι αντάρτες έκαναν σαφείς τις προθέσεις τους τον Αύγουστο, εξαπολύοντας επίθεση για την κατάληψη εδαφών κατά μήκος των ακτών στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.

Με την ανησυχία περαιτέρω κλιμάκωσης, το βασίλειο δεν πρόσφερε αεροπορική υποστήριξη στους συμμάχους του στην Υεμένη, οι οποίοι προσπαθούσαν να αποκρούσουν την επίθεση των Χούθι εναντίον της στρατηγικής σημασίας λιμενικής πόλης Μόχα, η οποία, τελικά, έπεσε στα χέρια των ανταρτών, όπως και άλλες σημαντικές θέσεις κατά μήκος των ακτών, ενισχύοντας την απειλή για τις σαουδαραβικές εξαγωγές πετρελαίου.

Κι ενώ ο πρίγκιπας Μοχάμεντ επιχείρησε, κατά την επίσκεψή του στις ΗΠΑ, να ενισχύσει τις σχέσεις του με τον Τραμπ, μεταξύ άλλων μέσω της δέσμευσης για επενδύσεις περίπου 1 τρισ. δολαρίων, η Ουάσινγκτον αντιστέκεται μέχρι στιγμής στα αιτήματα του διαδόχου για στρατιωτική βοήθεια με στόχο την ανατροπή της προέλασης των Χούθι, έχοντας στείλει, ωστόσο, στρατιωτικούς συμβούλους στο Ριάντ.

Το βασίλειο έχει ζητήσει βοήθεια και από το Πακιστάν, στρατιωτικό του σύμμαχο, ενώ αναζητά αντιαεροπορικά συστήματα σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Παράλληλα, εξετάζει το ενδεχόμενο να στρατολογήσει ξένους μαχητές για να ενισχύσει τους συμμάχους του στην Υεμένη. Ταυτόχρονα, εντείνει τις προσπάθειες να διαπιστώσει αν υπάρχει περιθώριο διπλωματικής λύσης στη σύγκρουση, η οποία, με τις παρούσες συνθήκες, δείχνει δύσκολο να περιοριστεί.