Τι συμβαίνει με τον Σι Τζινπίνγκ; Τα ασυνήθιστα αιτήματα για «ανάπαυση» στην Ουάσινγκτον εγείρουν ερωτήματα για τη υγεία του

Ερωτήματα για την υγεία του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ προκάλεσαν τα ασυνήθιστα αιτήματα που διατύπωσαν αξιωματούχοι του Πεκίνου στους Αμερικανούς ομολόγους τους, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Ουάσινγκτον την προηγούμενη εβδομάδα για να συναντηθεί με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Αυτό που ήθελαν οι στενοί συνεργάτες του 73χρονου προέδρου ήταν να ληφθεί ειδική μέριμνα ώστε να έχει αρκετό χρόνο για ξεκούραση κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής με τον Τραμπ. Σε αυτό το πλαίσιο, το κυριότερο από τα αιτήματα ήταν να διατεθεί στον Σι ένα ιδιωτικό δωμάτιο μέσα στη Δυτική Πτέρυγα του Λευκού Οίκου, όπου θα μπορούσε να αποσύρεται, κάνοντας διαλείμματα μεταξύ των εκδηλώσεων. Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται η Wall Street Journal, μόνο η σύζυγός του, Πενγκ Λιγιουάν, είχε δικαίωμα να τον συνοδεύει. Κανένα άλλο μέλος της κινεζικής αντιπροσωπείας δεν επιτρεπόταν να χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο δωμάτιο – ούτε καν ο Κάι Τσι, προσωπάρχης του Σι.

Χωρίς γεύμα εργασίας, κενό ανάπαυσης πέντε ωρών

Εντύπωση προκάλεσε επίσης το γεγονός, πως περίπου έναν μήνα πριν από το ταξίδι, η προπαρασκευαστική ομάδα του Κινέζου προέδρου απέρριψε την πρόταση για γεύμα εργασίας μεταξύ του Σι και του Τραμπ στις 24 Σεπτεμβρίου, τη μοναδική «γεμάτη» ημέρα της συνόδου, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Σε αντίστοιχη περίπτωση, όταν ο Τραμπ είχε επισκεφθεί το Πεκίνο τον Μάιο, οι δύο ηγέτες είχαν γευματίσει μαζί στο συγκρότημα της κινεζικής ηγεσίας Ζονγκνανχάι.

Η βασική ενημέρωση που είχαν παράσχει Κινέζοι αξιωματούχοι στους Αμερικανούς ομολόγους τους ήταν πως προτιμούσαν να προβλεφθεί περισσότερος χρόνος ανάπαυσης για τον Σι κατά την επίσκεψή του στην Ουάσινγκτον. Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί ένα κενό περίπου πέντε ωρών στο πρόγραμμα της συνόδου – ένα ασυνήθιστα μεγάλο διάστημα χωρίς δραστηριότητες για μια επίσκεψη που διήρκεσε μόλις δύο ημέρες.

Επιπλέον, η κινεζική αντιπροσωπεία δεν προγραμμάτισε καμία δραστηριότητα για τον Σι το βράδυ της άφιξής του, ενώ την τελευταία ημέρα της επίσκεψης, στις 25 Σεπτεμβρίου, ο Κινέζος πρόεδρος παρέμεινε περίπου δέκα λεπτά στα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ, πολύ λιγότερο από όσο είχαν προβλέψει οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι πίστευαν πως εκεί θα έβρισκε ευκαιρία να μιλήσει ξανά στον Τραμπ για την Ταϊβάν.

Είναι γεγονός, πάντως, πως ο Σι είχε πραγματοποιήσει μια πτήση περίπου 14 ωρών από το Πεκίνο και η διαφορά ώρας θα μπορούσε από μόνη της να εξηγήσει ορισμένες από τις αλλαγές στο πρόγραμμα, ιδιαίτερα το βράδυ της άφιξής του.

Άλλωστε, όταν ο - 80χρονος σήμερα - Τραμπ βρέθηκε στο Πεκίνο για σύνοδο κορυφής νωρίτερα μέσα στη χρονιά, η ομάδα του είχε επίσης προβλέψει χρονικά διαστήματα χωρίς επίσημες δραστηριότητες στη διάρκεια δύο ημερών. Σύμφωνα με επίσημη καταγραφή των προεδρικών δραστηριοτήτων, ο Αμερικανός πρόεδρος αξιοποίησε μέρος αυτού του χρόνου για συνεντεύξεις στο Fox News.

Αυστηρός προγραμματισμός ακόμα και για την παρουσία σε τελετουργικά

Κατά την παρουσία του στην Ουάσινγκτον, ο Σι έτυχε όλων των τιμών μιας επίσημης κρατικής επίσκεψης: 21 κανονιοβολισμοί, διέλευση αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών και ενός stealth βομβαρδιστικού, καθώς και ένα μεγάλο άγαλμα αετού ως δώρο.

Πίσω από την τελετουργία, ωστόσο, η ομάδα του είχε διαμορφώσει το πρόγραμμα λαμβάνοντας υπόψη πόση ώρα μπορούσε να παραμένει όρθιος, πόσο μακριά μπορούσε να περπατά και πότε θα χρειαζόταν διάλειμμα, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις προετοιμασίες.

Ο Ντένις Γουάιλντερ, πρώην ανώτερος διευθυντής για θέματα Κίνας στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, ο οποίος είχε οργανώσει τρεις κρατικές επισκέψεις επί προεδρίας Τζορτζ Μπους του νεότερου, χαρακτήρισε πρωτοφανή τη διάθεση ειδικού χώρου αποκλειστικά για την ανάπαυση του Σι.

Όπως είπε στη WSJ, κατά την προετοιμασία επισκέψεων του Ιάπωνα πρωθυπουργού Γιουνιχίρο Κοϊζούμι, του Αυστραλού πρωθυπουργού Τζον Χάουαρντ και του προκατόχου του Σι, Χου Τζιντάο, «ποτέ δεν κάναμε κάτι τέτοιο. Είναι ασυνήθιστο».

Δεν έσκασαν τώρα ξαφνικά τα ερωτήματα

Τα ερωτήματα γύρω από τη κατάσταση της υγείας του Σι δεν είναι καινούργια. Παρόμοιες συζητήσεις είχαν ξεκινήσει μετά την ευρωπαϊκή περιοδεία του το 2019, όταν σε βίντεο φαινόταν να περπατά με ελαφρά δυσκολία και να χρησιμοποιεί τα μπράτσα μιας καρέκλας για να στηριχθεί.

Περισσότερα από έξι χρόνια μετά, πάντως, ο Σι εξακολουθεί να βρίσκεται σταθερά στην ηγεσία της Κίνας, έχοντας συγκεντρώσει στα χέρια του περισσότερη εξουσία από οποιονδήποτε Κινέζο ηγέτη μετά τον Μάο Τσετούνγκ και χωρίς να έχει ορίσει μέχρι σήμερα διάδοχο.

Η Κίνα ουσιαστικά δεν διαθέτει θεσμοθετημένη διαδικασία για την επιλογή του προσώπου που θα αναλάβει τα τρία κρίσιμα αξιώματα που κατέχει σήμερα ο Σι: γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος, πρόεδρος της χώρας και πρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής.

Κατά την επίσκεψή του στην Ουάσινγκτον, οι προσεκτικές κινήσεις του ήταν ορατές και σε μη επεξεργασμένα τηλεοπτικά πλάνα. Σε μια από αυτές, κατεβαίνοντας τις σκάλες του αεροσκάφους του στην αεροπορική βάση Άντριους, ο Σι έπιασε με το ένα χέρι τη σύζυγό του, Πενγκ, ενώ με το άλλο κρατούσε το κιγκλίδωμα.

Δύο ημέρες αργότερα, ανεβαίνοντας τα σκαλιά των Εθνικών Αρχείων μαζί με τον Τραμπ και τη Μελάνια Τραμπ, το ζευγάρι κρατιόταν ξανά από το χέρι σε όλη τη διάρκεια της ανάβασης. Μάλιστα, ο Σι φάνηκε να στηρίζεται σωματικά στη σύζυγό του και όχι απλώς να της κρατά το χέρι.

Τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης αφαίρεσαν αυτές τις στιγμές από την κάλυψη της επίσκεψης στις εκπομπές υψηλής τηλεθέασης. Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι ο Σι κρατά εδώ και χρόνια το χέρι της Πενγκ σε επίσημες εμφανίσεις, μια ασυνήθιστη κίνηση για Κινέζο ηγέτη, την οποία τα κρατικά μέσα έχουν συχνά παρουσιάσει ως ένδειξη της στενής σχέσης του ζευγαριού.

Δεν πήγε στο δείπνο των BRICS με τον Πούτιν επειδή «δεν ήταν καλά»

Πριν ακόμη επισκεφθεί την Ουάσινγκτον, οι συζητήσεις για την κατάσταση της υγείας του Σι, είχαν ενταθεί. Στη σύνοδο των BRICS στην Ινδία, νωρίτερα τον Σεπτέμβριο, ο Κινέζος πρόεδρος δεν παρέστη σε επίσημο δείπνο στο οποίο συμμετείχαν ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν και άλλοι ηγέτες, επειδή, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, δεν αισθανόταν καλά.

Σύμφωνα με τον Γουάιλντερ, ο οποίος σήμερα είναι καθηγητής Ασιατικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Georgetown, αυτό που επίσης ξεχώριζε, ήταν η περιορισμένη διάρκεια του προγράμματος μεταξύ Τραμπ και Σι. Η διμερής συνάντηση των δύο ηγετών στον Λευκό Οίκο στις 24 Σεπτεμβρίου άρχισε λίγο πριν από το μεσημέρι και ολοκληρώθηκε νωρίς το απόγευμα. Στη συνέχεια ο Σι αποχώρησε από τον Λευκό Οίκο και δεν επέστρεψε μέχρι το επίσημο κρατικό δείπνο το ίδιο βράδυ, στο οποίο παρέστησαν και κορυφαία στελέχη αμερικανικών επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ και ο επικεφαλής της Tesla, Έλον Μασκ.

«Είναι εντυπωσιακά μικρό χρονικό διάστημα για μια σύνοδο αυτού του επιπέδου», σχολίασε ο Γουάιλντερ αναφερόμενος στον περιορισμένο χρόνο που αφιερώθηκε σε ουσιαστικές συνομιλίες μεταξύ των ηγετών των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου.

Κρατικό μυστικό και το ζήτημα της διαδοχής

Η υγεία των κορυφαίων ηγετών της Κίνας αντιμετωπίζεται παραδοσιακά ως ένα από τα πιο αυστηρά φυλασσόμενα κρατικά μυστικά. Η πρακτική αυτή έγκειται στην πεποίθηση του Κομμουνιστικού Κόμματος ότι οποιαδήποτε ένδειξη αδυναμίας στην κορυφή θα μπορούσε να προκαλέσει εσωκομματικές αμφισβητήσεις ή να αποσταθεροποιήσει τον έλεγχο της εξουσίας.

Αναλυτές που ειδικεύονται στην κινεζική ηγεσία επισημαίνουν, πάντως, ότι δεν διακρίνουν στις δημόσιες εμφανίσεις του Σι ενδείξεις γνωστικής εξασθένησης.

«Υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα σε έναν ηγέτη που αδυνατεί πλήρως να λειτουργήσει εξαιτίας, για παράδειγμα, ενός σοβαρού εγκεφαλικού επεισοδίου και σε έναν ηγέτη που έχει σωματικούς περιορισμούς αλλά διατηρεί ακέραιες τις πνευματικές του λειτουργίες», δήλωσε ο Μινσίν Πεϊ, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Claremont McKenna College και ειδικός στην πολιτική των κινεζικών ελίτ.

Στην πρώτη περίπτωση, εξήγησε, το κόμμα θα ήταν υποχρεωμένο να βρει γρήγορα διάδοχο. Στη δεύτερη, θα μπορούσε απλώς να περιμένει, ενώ δεν θα ήταν πιθανό να υπάρξουν σημαντικές αλλαγές στην πολιτική, όπως είχε συμβεί και στα τελευταία χρόνια του Μάο, πριν από τον θάνατό του σε ηλικία 82 ετών.

Ωστόσο, ακόμη και το ζήτημα της διαδοχής ενέχει κινδύνους που ξεπερνούν τα κινεζικά σύνορα. Σύμφωνα με τον Πεϊ, ένας ενδεχόμενος ανταγωνισμός μεταξύ προσώπων ή παρατάξεων που θα επιδίωκαν να διαδεχθούν τον Σι θα μπορούσε να οδηγήσει ορισμένες πλευρές στην υποστήριξη πιο επιθετικών πολιτικών, προκειμένου να αποκτήσουν πλεονέκτημα σε μια εσωτερική μάχη εξουσίας.