Μάικλ Γκράτσικ: Ο άνθρωπος που έχει δει 500 εκτελέσεις, αλλά καμία σαν της Κρίστα Πάικ - Ήταν θέμα χρόνου να επιζήσει θανατοποινίτης, λέει

Το θρίλερ της αποτυχημένης εκτέλεσης της Κρίστα Πάικ στο Τενεσί δεν άνοιξε μόνο μια νέα συζήτηση για τη θανατική ποινή στις ΗΠΑ, αλλά έφερε και στο προσκήνιο την πεντοβαρβιτάλη, το ισχυρό βαρβιτουρικό που χρησιμοποιήθηκε για να θανατώσει την καταδικασμένη δολοφόνο, χωρίς όμως να επιφέρει το αναμενόμενο αποτέλεσμα ακόμη και μετά τη χορήγηση δύο δόσεων. Η 50χρονη επέζησε και νοσηλεύεται στο νοσοκομείο, ενώ αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν μία πρωτοφανή κατάσταση στην αίθουσα παρατήρησης του Σωφρονιστικού Ιδρύματος Υψίστης Ασφάλειας Ρίβερμπεντ.

Ο δημοσιογράφος Μάικλ Γκράτσικ έχει καλύψει σχεδόν 500 εκτελέσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Τέξας, συνεχίζοντας ακόμη και μετά τη συνταξιοδότησή του, το 2018, από το Associated Press. Θυμάται δύο περιπτώσεις όπου οι βελόνες βγήκαν από τη θέση τους πριν εισαχθούν ξανά, αλλά καμία περίπτωση στην οποία ένας θανατοποινίτης επέζησε, όπως αυτή της Πάικ. Ο 76χρονος Γκράτσικ λέει στο BBC ότι δεν εξεπλάγη εντελώς, όταν έμαθε για την περίπτωση της 50χρονης και μάλιστα είχε σκεφτεί αυτή την πιθανότητα κατά τη διάρκεια της καριέρας του ως δημοσιογράφος στο Τέξας.

Οι σειρές από σύριγγες με θανατηφόρες ουσίες

«Μου φαίνεται ότι ήταν απλώς θέμα χρόνου», δήλωσε στο BBC. Σύμφωνα με το AP, το πρωτόκολλο εκτέλεσης του Τενεσί προβλέπει μια δεύτερη σειρά με σύριγγες οι οποίος είναι γεμισμένες με πεντοβαρβιτάλη, σε περίπτωση που ο καταδικασμένος δεν πεθάνει μετά τη χρήση της πρώτης σειράς, αλλά δεν διευκρινίζει τι συμβαίνει αν ο καταδικασμένος παραμείνει ζωντανός μετά τη χρήση της δεύτερης σειράς.

Ο κυβερνήτης Μπιλ Λι ανέστειλε τις εκτελέσεις στην πολιτεία μετά από την αποτυχημένη της Κρίστα Πάικ, διατάσσοντας ανεξάρτητη εξέταση των διαδικασιών. Οι αποτυχημένες εκτελέσεις έχουν τεθεί υπό μικροσκόπιο την τελευταία δεκαετία, καθώς η έλλειψη των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται οδήγησε ορισμένες πολιτείες να αλλάξουν τη σύνθεση ή να προμηθεύονται φάρμακα από πιο αμφίβολες πηγές. Ορισμένες πολιτείες επανέφεραν μάλιστα τη θανατική ποινή με εκτελεστικό απόσπασμα ως εναλλακτική λύση.

Δεν είναι ασυνήθιστο οι θανατηφόρες ενέσεις -η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη μορφή θανατικής ποινής στις 27 πολιτείες των ΗΠΑ όπου επιτρέπεται- να «αποτυγχάνουν». Το Κέντρο Πληροφοριών για τη Θανατική Ποινή, περιγράφει μια αποτυχημένη εκτέλεση ως εκείνη στην οποία «προέκυψαν απρόβλεπτα προβλήματα ή καθυστερήσεις που προκάλεσαν, τουλάχιστον κατά πάσα πιθανότητα, περιττή αγωνία στον κρατούμενο ή που αντανακλούν σοβαρή ανικανότητα του εκτελεστή». Ο οργανισμός έχει καταρτίσει κατάλογο με 64 αποτυχημένες εκτελέσεις από το 1982, 51 από τις οποίες ήταν θανατηφόρες ενέσεις. Σε τουλάχιστον επτά από αυτές τις περιπτώσεις, οι εκτελέσεις διακόπηκαν επειδή δεν ήταν δυνατή η τοποθέτηση του ενδοφλέβιου καθετήρα.

«Δεν υπάρχει μεγαλύτερη εξουσία»

Ωστόσο, ο Γκράτσικ δεν έχει δει ποτέ μια εκτέλεση να αποτυγχάνει μετά τη χορήγηση της ένεσης. «Αυτό δεν έχει συμβεί ποτέ εδώ», δήλωσε ο Γκράτσικ αναφερόμενος στο Τενεσί. Ο ίδιος θεωρεί ότι η συχνή παρουσία του σε εκτελέσεις αποτελεί σημαντικό μέρος της δουλειάς του. «Δεν υπάρχει (μεγαλύτερη) εξουσία, δύναμη ή όπως αλλιώς θέλετε να το ονομάσετε, που να έχει η πολιτειακή ή η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πάνω μας, από τη δύναμη να μας αφαιρέσει τη ζωή» είπε.

Σύμφωνα με το Κέντρο Πληροφοριών για την Θανατική Ποινή, από το 1976 -όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ επανέφερε τη θανατική ποινή- έχουν πραγματοποιηθεί 1.683 εκτελέσεις στις ΗΠΑ. Το Τέξας έχει εκτελέσει μακράν τις περισσότερες εκτελέσεις από οποιαδήποτε άλλη πολιτεία, με 602. Το 1982, έγινε η πρώτη πολιτεία που χρησιμοποίησε θανατηφόρες ενέσεις για την εκτέλεση καταδικασθέντων.

«Πάντα πίστευα ότι ήταν σημαντικό να βρίσκεται εκεί κάποιος που δεν έχει κανένα συμφέρον από την έκβαση μιας υπόθεσης, για να δει την εφαρμογή του νόμου και να βεβαιωθεί ότι γίνεται σωστά», είπε ο Γκράτσικ. «Να υπάρχει κάποιος εκεί για να το δει και να πει στους άλλους: “Αυτό είδα. Αυτό συνέβη”», συμπλήρωσε.

«Νιώθω άσχημα για τα θύματα»

Αν και τεχνικά έχει συνταξιοδοτηθεί, εξακολουθεί να εργάζεται ως ελεύθερος επαγγελματίας για το AP, καλύπτοντας εκτελέσεις στην πολιτεία του. Ο ίδιος αναφέρει πως νιώθει ευθύνη να θυμάται τα θύματα στα ρεπορτάζ του. «Νιώθω άσχημα για τα θύματα της υπόθεσης. Είναι οι ξεχασμένοι άνθρωποι. Πάντα ήταν», σχολίασε.

«Σήμερα, όλη η έμφαση δίνεται στην κρατούμενη στο Τενεσί. Δεν χύνονται δάκρυα για το θύμα, εκτός από την οικογένειά του… Και καταλαβαίνω ότι αυτή είναι η δουλειά μας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι σωστό», είπε. Θύμα της Κρίστα Πάικ ήταν η 19χρονη Κόλιν Σλέμερ που βασανίστηκε και δολοφονήθηκε. Η μητέρα της Σλέμερ, Μέι Μαρτίνεζ, βρισκόταν στο Τενεσί την Τετάρτη για την απόπειρα εκτέλεσης και δήλωσε στη συνέχεια στο NBC News ότι «ήταν ένα χάος».

Το Τέξας, όπου ζει και εργάζεται ο Γκράτσικ, δεν επιτρέπει την παρουσία παρατηρητών στην αίθουσα εκτέλεσης κατά τη στιγμή της τοποθέτησης της ενδοφλέβιας βελόνας, είπε. «Έτσι, όταν μπαίνουμε στην αίθουσα, ο κρατούμενος έχει ήδη συνδεθεί», ανέφερε.

Σε μια εκτέλεση με θανατηφόρο ένεση, η ενδοφλέβια συνήθως εισάγεται στην καμπή του βραχίονα του καταδικασμένου, εξήγησε ο Γκράτσικ. Ωστόσο, αν αυτό δεν πετύχει, μερικές φορές η γραμμή εισάγεται στην κορυφή του χεριού, στο πόδι, στον λαιμό ή σε άλλα σημεία. Σύμφωνα με τον Γκράτσικ, κατά τη διάρκεια επιτυχημένων εκτελέσεων, οι κρατούμενοι «χάνουν ορατά τις αισθήσεις τους μετά από λίγα μόλις δευτερόλεπτα». Συνήθως κηρύσσονται νεκροί 20 έως 40 λεπτά μετά τη χορήγηση της θανατηφόρας δόσης, πρόσθεσε.

Η εκτέλεση που θυμάται τα Χριστούγεννα

Θυμάται ακόμα τον θάνατο του Τζόναθαν Νομπλς, ο οποίος εκτελέστηκε με θανατηφόρα ένεση στο Τέξας το 1998. Του είχε επιβληθεί η ποινή μετά την καταδίκη του για τις δολοφονίες με μαχαίρι το 1986, δύο γυναικών από το Όστιν, της Κέλι Φράκχαρ και της Μίτζι Τζόνσον-Νάλι. Ο Νομπλς τραγούδησε την «Άγια Νύχτα».

«Φτάνει στο σημείο “απ' τα ουράνια η χάρη” και σταματά. Τόσο χρόνο χρειάστηκε για να αρχίσει να δρα το φάρμακο, ώστε να μην έχει συνείδηση», είπε ο Γκράτσικ στο BBC. Αυτή η σκηνή έχει μείνει χαραγμένη στη μνήμη του δημοσιογράφου για σχεδόν 30 χρόνια: «Μέχρι σήμερα όταν βρίσκομαι στην εκκλησία τα Χριστούγεννα και η χορωδία τραγουδά την Άγια Νύχτα και όλη η εκκλησία τραγουδά μαζί και όλοι βρίσκονται στο πνεύμα της εποχής και στη χαρά, εγώ σκέφτομαι αυτή την εκτέλεση. Είμαι σίγουρος ότι είμαι ο μόνος σε εκείνη την εκκλησία που έχει τέτοιου είδους αναμνήσεις».

Όταν οι άνθρωποι ακούνε για την καριέρα του ως δημοσιογράφος που καλύπτει εκτελέσεις, είπε, συνήθως νιώθουν περιέργεια: «Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν την ευκαιρία να δουν κάποιον να πεθαίνει», είπε. Όμως, όταν οι άνθρωποι τον ρωτούν για αυτά που έχει δει, τους λέει: «Δεν είναι το μόνο πράγμα που έκανα, κάνω ή έχω κάνει».