Επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου στη Μεγάλη Βρετανία

Σε μια επίσκεψη με έντονο εκκλησιαστικό, ακαδημαϊκό, διαθρησκειακό και συμβολικό χαρακτήρα, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος βρίσκεται από τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου στη Μεγάλη Βρετανία, πραγματοποιώντας σειρά επαφών και παρουσιών σε Λονδίνο, Τσίτσεστερ, Οξφόρδη και Σκωτία.

Κορυφαίος σταθμός της επίσκεψης είναι η κατ’ ιδίαν συνάντησή του με τον βασιλιά

Κορυφαίος σταθμός της επίσκεψης είναι η κατ’ ιδίαν συνάντησή του με τον βασιλιά Κάρολο Γ΄ στο κάστρο του Balmoral, η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί, όπως και η ομιλία του στην Οξφόρδη, καθώς και επίσκεψη στην Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στο Essex. Την Τετάρτη, 16 Σεπτεμβρίου, ο Παναγιώτατος αναγορεύτηκε σε επίτιμο Διδάκτορα Θεολογίας του Πανεπιστημίου Chichester.

Η αναγόρευση σε επίτιμο Διδάκτορα του Πανεπιστημίου Chichester

Την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου ο Οικουμενικός Πατριάρχης βρέθηκε στο Chichester, όπου αναγορεύθηκε Επίτιμος Διδάκτορας Θεολογίας του Πανεπιστημίου Chichester. Η τελετή πραγματοποιήθηκε στον Αγγλικανικό Καθεδρικό Ναό της πόλης, στο πλαίσιο της επίσημης τελετής απονομής πτυχίων στους αποφοίτους του Πανεπιστημίου. Τον Πατριάρχη προσφώνησε ο ελληνικής καταγωγής αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου, Συμεών Δάγκας, ενώ παρέστη και ο τοποτηρητής της χηρεύουσας Αγγλικανικής Επισκοπής Chichester, επίσκοπος William Hazlewood.

Το Πανεπιστήμιο υπογράμμισε ιδιαίτερα τη συμβολή του κ.κ. Βαρθολομαίου στη θεολογική σκέψη και έρευνα, στον διαχριστιανικό και διαθρησκειακό διάλογο, στην ειρήνη, στα ανθρώπινα δικαιώματα, στη θρησκευτική ελευθερία και στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον διεθνή ρόλο του Βαρθολομαίου ως «Πράσινου Πατριάρχη», χαρακτηρισμός που έχει συνδεθεί εδώ και δεκαετίες με τις πρωτοβουλίες του για την ανάδειξη της οικολογικής διάστασης της χριστιανικής διδασκαλίας. Το Πανεπιστήμιο Chichester σημείωσε, ότι ο Πατριάρχης υπήρξε από τους πρώτους μεγάλους θρησκευτικούς ηγέτες που ανέδειξαν την προστασία του περιβάλλοντος όχι απλώς ως πολιτικό ή επιστημονικό ζήτημα, αλλά και ως ηθική και πνευματική ευθύνη.

Από την πλευρά του, ο Βαρθολομαίος απηύθυνε με βάση προσωπικές εμπειρίες από τη ζωή του και τις εικοσάχρονες σπουδές του, λόγους πνευματικής οικοδομής προς τους νέους πτυχιούχους, οι οποίοι με την αποφοίτησή τους ξεκινούν πλέον ένα νέο κεφάλαιο στη ζωή τους. Αναφέρθηκε ακόμη στα δικά του παιδικά χρόνια στην Ίμβρο και στην πορεία του από τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης προς τη Ρώμη, το Bossey της Γενεύης και το Πανεπιστήμιο του Μονάχου.

Συνέδεσε τη σύγχρονη νεότητα με τις τεράστιες αλλαγές που προκαλούν η επιστημονική πρόοδος, οι ιστορικές ανακατατάξεις και –όπως χαρακτηριστικά σημείωσε– τα «συνεχή ψηφιακά άλματα».

Στο επίκεντρο της ομιλίας του βρέθηκε η έννοια της ελευθερίας. Ο Πατριάρχης υποστήριξε, ότι η ελευθερία δεν μπορεί να ταυτίζεται απλώς με τη δυνατότητα του ανθρώπου «να κάνει ό,τι θέλει», αλλά συνδέεται με την ευθύνη, την ηθική συνείδηση και την αναζήτηση νοήματος. Παράλληλα, συνέδεσε την επιστημονική γνώση με την πνευματική διάσταση του ανθρώπου, καλώντας τους νέους να μην αφήσουν στο περιθώριο τη σχέση ανάμεσα στην επιστήμη, την κοινωνική ευθύνη και το υπερβατικό.

Ακολούθως, το μεσημέρι, ο κ.κ.Βαρθολομαίος ευλόγησε την τράπεζα που παρέθεσαν προς τιμήν του ο Τοποτηρητής της Επισκοπής και η ηγεσία του Πανεπιστημίου, στο παρακείμενο Επισκοπείο του Chichester. Τον Πατριάρχη προσφώνησαν με θερμούς λόγους καλωσορισμού και τιμής ο Επίσκοπος William Hazlewood και ο Πρόεδρος του Πανεπιστημίου Δρ Tim Fooks, ενώ ο Παναγιώτατος αντιφώνησε καταλλήλως.

Η άφιξη στο Λονδίνο

Σημειώνεται, ότι ο Πατριάρχης αναχώρησε από την Κωνσταντινούπολη τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου και έφθασε το ίδιο βράδυ στο αεροδρόμιο Heathrow. Εκεί τον υποδέχθηκε ο Αρχιεπίσκοπος Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας Νικήτας, παρουσία του πρέσβη της Ελλάδας στο Ηνωμένο Βασίλειο, κ.Ιωάννη Τσαούση.

Η επίσκεψη έχει προγραμματιστεί να διαρκέσει περίπου μία εβδομάδα και συνδυάζει διαφορετικές διαστάσεις της αποστολής του Οικουμενικού Πατριάρχη: τη λειτουργική και ποιμαντική παρουσία, τις σχέσεις με άλλες χριστιανικές Εκκλησίες και θρησκευτικές κοινότητες, την ακαδημαϊκή δραστηριότητα, αλλά και τον διάλογο γύρω από την προστασία του περιβάλλοντος, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη θρησκευτική ελευθερία.

Στην Αγία Σοφία του Λονδίνου για τα ονομαστήρια του Αρχιεπισκόπου Νικήτα

Ο πρώτος σημαντικός σταθμός του Πατριάρχη ήταν ο Καθεδρικός Ναός της Αγίας Σοφίας στο Bayswater του Λονδίνου. Την Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου ο Βαρθολομαίος χοροστάτησε στη Θεία Λειτουργία για την εορτή του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Νικήτα του Γότθου, ημέρα κατά την οποία άγει τα ονομαστήριά του ο Αρχιεπίσκοπος Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας Νικήτας. Ο Πατριάρχης εξέφρασε την ικανοποίησή του για το έργο που επιτελείται στην Αρχιεπισκοπή, απευθύνοντας στον Αρχιεπίσκοπο Νικήτα ένα χαρακτηριστικό μήνυμα:

«Σας εκτιμούμε, σας αγαπούμε, σας εμπιστευόμεθα!»

Αξίζει να σημειωθεί, ότι η επίσκεψη του Βαρθολομαίου στη Βρετανία δεν περιορίζεται σε μια εθιμοτυπική παρουσία αλλά αποτελεί και έμπρακτη αναγνώριση του ρόλου της Αρχιεπισκοπής Θυατείρων ως μιας μεγάλης επαρχίας του Οικουμενικού Θρόνου.

Στο περιθώριο της ίδιας ημέρας, ο Πατριάρχης χειροθέτησε τον Παναγιώτη Γκίκα, διακεκριμένο ορθοπεδικό χειρουργό, στο οφφίκιο του Άρχοντος Ορφανοτρόφου. Στην προσφώνησή του συνδύασε την επιστημονική γνώση με την κοινωνική προσφορά, επισημαίνοντας την αξία μιας επιστήμης που δεν αποσυνδέεται από την αρετή και την υπηρεσία προς τον άνθρωπο.

Στη συνέχεια παρατέθηκε επίσημο γεύμα προς τιμήν του Πατριάρχη, στο οποίο συμμετείχαν εκπρόσωποι άλλων Εκκλησιών, χριστιανικών ομολογιών και θρησκευτικών κοινοτήτων του Λονδίνου.

Ο Βαρθολομαίος στην Οξφόρδη σήμερα

Σήμερα, Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου, το πρόγραμμα του Πατριάρχη μεταφέρεται στην Οξφόρδη. Ο Βαρθολομαίος αναμένεται να μιλήσει στην University Church of St Mary the Virgin, σε εκδήλωση που φιλοξενείται από το Centre for Law and Religion του Regent’s Park College του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Το θέμα της διάλεξης είναι: «Religious Liberty in Contested Ecosystems – Law, Religion and Foreign Policy in a New International Order», δηλαδή η θρησκευτική ελευθερία μέσα σε αμφισβητούμενα/ανταγωνιστικά γεωπολιτικά περιβάλλοντα, με άξονες το δίκαιο, τη θρησκεία και την εξωτερική πολιτική στη νέα διεθνή τάξη. Αναφορικά με την επιλογή του θέματος, αξίζει να σημειωθεί, ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης ανοίγει έναν κατεξοχήν ακαδημαϊκό διάλογο για ένα ζήτημα που υπερβαίνει τα στενά εκκλησιαστικά όρια: Η θρησκευτική ελευθερία, ο ρόλος των θρησκευτικών κοινοτήτων, η σχέση θρησκείας και διεθνών σχέσεων και η θέση των θρησκευτικών θεσμών σε έναν κόσμο γεωπολιτικών συγκρούσεων αποτελούν πεδία, στα οποία ο Βαρθολομαίος έχει τοποθετηθεί επανειλημμένα κατά τη διάρκεια της πατριαρχικής του διακονίας.

Στο Balmoral για τη συνάντηση με τον Κάρολο Γ΄

Κεντρικό γεγονός της επίσκεψης αποτελεί η προγραμματισμένη ιδιωτική συνάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχη με τον βασιλιά Κάρολο Γ΄ στο Balmoral της Σκωτίας.

Η συνάντηση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και λόγω της γνωστής δημόσιας ενασχόλησης αμφότερων με ζητήματα προστασίας του περιβάλλοντος και βιωσιμότητας.

Ειδικότερα, ο βασιλιάς Κάρολος έχει επανειλημμένα αναφερθεί δημόσια στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, με πιο πρόσφατο μήνυμά του, στις 16 Σεπτεμβρίου, όπου αναφέρθηκε στις καταστροφικές πυρκαγιές στη Βρετανία και την Ευρώπη και συνέδεσε τις παρατεταμένες περιόδους ζέστης και ξηρασίας με την αυξανόμενη πίεση πάνω στη φύση, τονίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας, της πρόληψης και της αντιμετώπισης των αιτιών της κλιματικής αλλαγής. Ο Βαρθολομαίος, από την πλευρά του, έχει καταστήσει την οικολογική ευθύνη ένα από τα σταθερά στοιχεία της δημόσιας παρουσίας του.

Υπογραμμίζεται, ότι η επικείμενη συνάντηση δεν αποτελεί την πρώτη επαφή των δύο ανδρών.

Από το Λονδίνο στο Essex

Τελευταίος σημαντικός σταθμός της επίσκεψης θα είναι η Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στο Essex. Την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου ο Οικουμενικός Πατριάρχης αναμένεται να χοροστατήσει στη Θεία Λειτουργία στη Μονή.

Η Μονή του Essex αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ορθόδοξα μοναστικά κέντρα της Δυτικής Ευρώπης και έχει ιδιαίτερη θέση στη σύγχρονη ορθόδοξη πνευματικότητα. Η επίσκεψη του Πατριάρχη εκεί λειτουργεί ως ένας ουσιαστικός εκκλησιαστικός επίλογος μιας περιοδείας που μέχρι τώρα έχει κινηθεί σε ένα ευρύ φάσμα: από την ορθόδοξη λατρεία και την ελληνική ομογένεια έως την ακαδημαϊκή κοινότητα, τον διαχριστιανικό διάλογο και τη συνάντηση με τον βρετανικό βασιλικό θεσμό.

Δεν είναι η πρώτη επίσκεψη Βαρθολομαίου στη Βρετανία

Η επίσκεψη του Παναγιώτατου στη Μ.Βρετανία εντάσσεται σε μια σειρά επισκέψεών του στη χώρα τα τελευταία χρόνια. Ειδικότερα, ο Οικουμενικός Πατριάρχης είχε επισκεφθεί την Αρχιεπισκοπή Θυατείρων τον Οκτώβριο του 2022, στο πλαίσιο των εορτασμών για τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυσή της.

Τον Ιούνιο του 2025 βρέθηκε και πάλι στη Βρετανία, συμμετέχοντας, μεταξύ άλλων, στον καθαγιασμό του νέου Ιερού Ναού του Αγίου Σωφρονίου του Αθωνίτου στην Πατριαρχική Μονή του Τιμίου Προδρόμου στο Essex.