Έως και 39% περισσότερες καμένες εκτάσεις στην Ευρώπη από πυρκαγιές μέχρι το τέλος του αιώνα - Ο ρόλος της αύξησης θερμοκρασίας

Οι δασικές πυρκαγιές στην Ευρώπη αναμένεται να κάψουν έως και 39% περισσότερες εκτάσεις μέχρι το τέλος του αιώνα ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.

Η αύξηση των περιόδων με υψηλές θερμοκρασίες, ξηρασία και ισχυρούς ανέμους – συνθήκες που μετατρέπουν μικρές εστίες σε ανεξέλεγκτες πυρκαγιές – αναμένεται να επεκτείνει τις περιοχές που πλήττονται από μεγάλες φωτιές, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας επιταχύνεται λόγω των εκπομπών άνθρακα.

Στο χειρότερο σενάριο που εξέτασαν οι ερευνητές, όπου η παγκόσμια θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά 3,6 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, η έκταση που θα καίγεται από πυρκαγιές θα μπορούσε σχεδόν να τριπλασιαστεί.

Ωστόσο, η βελτίωση της διαχείρισης των πυρκαγιών μπορεί να περιορίσει την αύξηση αυτή περισσότερο από 70%, χωρίς όμως να μπορεί να την εξαλείψει πλήρως.

«Η διαχείριση των πυρκαγιών δεν αντικαθιστά την κλιματική δράση»

«Οι επενδύσεις στη διαχείριση των πυρκαγιών μπορούν να βοηθήσουν μέχρι ένα σημείο, αλλά αν συνεχίσουμε σε μια πορεία υψηλών εκπομπών, θα εξακολουθήσουμε να βλέπουμε σημαντικές αυξήσεις στις καμένες εκτάσεις», δήλωσε ο Μάικ Μπίλινγκ, ερευνητής οικοσυστημάτων στο Ινστιτούτο Potsdam για την Έρευνα των Κλιματικών Επιπτώσεων (PIK) και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. «Η διαχείριση των πυρκαγιών δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής», πρόσθεσε.

Η έρευνα δημοσιεύεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι πυρκαγιές συνεχίζουν να πλήττουν την Ευρώπη, με μεγάλες εστίες να καταγράφονται σε χώρες της βόρειας Ευρώπης, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο και η Γερμανία, μετά από εβδομάδες κατά τις οποίες η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Κροατία και η Ελλάδα βρέθηκαν αντιμέτωπες με τεράστιες και φονικές πυρκαγιές.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS), η φετινή αντιπυρική περίοδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να είναι η τρίτη χειρότερη που έχει καταγραφεί, μετά το 2025 και το 2022. Περισσότερα από 600.000 εκτάρια (περίπου 6 εκατομμύρια στρέμματα) έχουν ήδη καεί, ενώ ρεκόρ για τη συγκεκριμένη περίοδο έχουν σημειωθεί σε Βέλγιο, Γαλλία και Σλοβακία.

Η κλιματική αλλαγή ο βασικός παράγοντας

Οι ερευνητές συνέκριναν την προβλεπόμενη ετήσια καμένη έκταση για την περίοδο 2070-2100 με τα μοντελοποιημένα αποτελέσματα για τα έτη 2000-2030 και διαπίστωσαν ότι ο σημαντικότερος παράγοντας που οδηγεί στις αλλαγές είναι η αύξηση των ακραίων καιρικών συνθηκών που ευνοούν τις πυρκαγιές.

Στο αισιόδοξο σενάριο, όπου η παγκόσμια θέρμανση περιορίζεται στους 1,8 βαθμούς Κελσίου – λίγο πάνω από το σημερινό επίπεδο του 1,4 βαθμού – ορισμένες περιοχές εμφανίζουν μέτρια αύξηση των επικίνδυνων συνθηκών, ενώ άλλες παρουσιάζουν μικρές μεταβολές.

Στο απαισιόδοξο σενάριο, με αύξηση της θερμοκρασίας κατά 3,6 βαθμούς έως το τέλος του αιώνα, οι ερευνητές διαπίστωσαν επιδείνωση των συνθηκών πυρκαγιάς σχεδόν σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι σημερινές πολιτικές θα οδηγήσουν σε παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας περίπου κατά 2,6 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα.

Η πρόληψη και η κατάσβεση μπορούν να περιορίσουν τις απώλειες

Χρησιμοποιώντας ένα δεύτερο μοντέλο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συνεχής βελτίωση των μέσων αντιμετώπισης πυρκαγιών θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τις επιπτώσεις.

Στο πιο ήπιο κλιματικό σενάριο, η καλύτερη διαχείριση θα μπορούσε να μειώσει την καμένη έκταση κατά 92% σε σύγκριση με ένα σενάριο όπου οι δυνατότητες πυρόσβεσης παρέμεναν στα σημερινά επίπεδα.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τον Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης ως δείκτη για την ικανότητα αντιμετώπισης πυρκαγιών, ωστόσο αναγνώρισαν ότι η εμφάνιση των λεγόμενων «mega fires» δυσκολεύει την πρόβλεψη με βάση τα δεδομένα του παρελθόντος.

Η παράδοξη επίδραση της καταστολής των πυρκαγιών

Μελέτη που δημοσιεύθηκε νωρίτερα αυτόν τον μήνα έδειξε ότι οι βελτιώσεις στην καταστολή των πυρκαγιών από τη δεκαετία του 1980 έχουν μειώσει τον αριθμό των φωτιών και τις καμένες εκτάσεις στη νότια Ευρώπη.

Ωστόσο, η υπερβολική καταστολή ακόμη και μικρών πυρκαγιών έχει δημιουργήσει ένα παράδοξο αποτέλεσμα: την αύξηση της ποσότητας καύσιμης ύλης στα δάση.

Αυτό επιτρέπει σε ορισμένες πυρκαγιές να εξελιχθούν σε ακραία φαινόμενα όταν οι συνθήκες γίνουν ευνοϊκές, οδηγώντας σε λιγότερες αλλά πολύ πιο καταστροφικές φωτιές.

Τέτοιες «γιγαντιαίες» πυρκαγιές έπληξαν τη Γαλλία και την Ισπανία στα τέλη Ιουλίου, αναγκάζοντας περίπου 330.000 ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, καθώς οι φλόγες εξαπλώνονταν με ένταση που οι πυροσβεστικές δυνάμεις αδυνατούσαν να ελέγξουν.

«Δεν υπάρχει λύση με την αναζήτηση ενός μόνο ενόχου»

Ο Βίκτορ Ρέσκο ντε Ντίος, δασολόγος μηχανικός στο Πανεπιστήμιο της Λιέιδα, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, δήλωσε ότι η περίοδος των πυρκαγιών συχνά συνοδεύεται από έναν «μη παραγωγικό αγώνα αλληλοκατηγοριών».

Όπως εξήγησε, συχνά απομονώνεται μόνο ένας από τους δύο βασικούς παράγοντες που οδηγούν στις πυρκαγιές: η κλιματική αλλαγή και η κατάσταση των τοπίων. «Το πρόβλημα των πυρκαγιών δεν θα επιδεινωνόταν αν οδεύαμε προς μια εποχή παγετώνων αντί για την παγκόσμια θέρμανση», ανέφερε. «Και θα είχε περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό αν τα τοπία μας ήταν όπως πριν από έναν αιώνα, με πολύ μικρότερη δασική έκταση», πρόσθεσε.