Τι θέλουν Τραμπ και Σι από τη σημαντικότερη σύνοδο ΗΠΑ - Κίνας των τελευταίων ετών

Η επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα αυτή την εβδομάδα θεωρείται μία από τις σημαντικότερες διπλωματικές συναντήσεις των τελευταίων ετών, καθώς οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη επιχειρούν να επανακαθορίσουν όχι μόνο τις εμπορικές τους σχέσεις αλλά και το συνολικό πλαίσιο του ανταγωνισμού τους.

Ο Τραμπ και ο Κινέζος ομόλογός του, Σι Τζινπίνγκ θα συναντηθούν σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων, με τις σχέσεις Ουάσιγκτον – Πεκίνου να δοκιμάζονται από ζητήματα όπως το εμπόριο, οι τεχνολογίες αιχμής, οι σπάνιες γαίες, η Ταϊβάν και, κυρίως, ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν, ο οποίος, πλέον, επισκιάζει το σύνολο της ατζέντας.

Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στην Κίνα από το 2017, όταν ο Τραμπ είχε πραγματοποιήσει την πρώτη του επίσημη επίσκεψη στο Πεκίνο. Ωστόσο, το διεθνές περιβάλλον έχει πλέον αλλάξει ριζικά.



Η Κίνα εμφανίζεται σήμερα πολύ πιο ισχυρή τεχνολογικά και οικονομικά σε σχέση με την περίοδο της πρώτης εμπορικής αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ, έχοντας επενδύσει στην αυτάρκεια των εφοδιαστικών αλυσίδων, στις νέες τεχνολογίες, στην τεχνητή νοημοσύνη, στην πράσινη ενέργεια και στη ρομποτική.

Την ίδια στιγμή, ο Σι Τζινπίνγκ έχει εδραιώσει ακόμη περισσότερο την εξουσία του, παρατείνοντας ουσιαστικά τη διακυβέρνησή του πέρα από τα παραδοσιακά χρονικά όρια της κινεζικής πολιτικής ηγεσίας. Από την άλλη πλευρά, ο Τραμπ βρίσκεται στη δεύτερη θητεία του, έχοντας αναδιαμορφώσει ριζικά την αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Τι θέλει ο Τραμπ

Αν και το ταξίδι είχε αρχικά σχεδιαστεί με έμφαση στις εμπορικές συμφωνίες και στην αποκλιμάκωση των οικονομικών εντάσεων, ο πόλεμος με το Ιράν έχει αλλάξει τα δεδομένα.

Ο Τραμπ είχε καθυστερήσει την επίσκεψή του στην Κίνα, εκτιμώντας ότι η κρίση με την Τεχεράνη θα επιλυόταν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Ωστόσο, η σύγκρουση έχει πλέον εισέλθει στον τρίτο μήνα, χωρίς να διαφαίνεται οριστική συμφωνία ειρήνης.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η εύθραυστη εκεχειρία με το Ιράν βρίσκεται πλέον σε «μαζική μηχανική υποστήριξη», ενώ ανέφερε ότι σκοπεύει να έχει «μακρά συζήτηση» με τον Σι Τζινπίνγκ για το θέμα. «Νομίζω ότι ήταν σχετικά καλός, για να είμαι ειλικρινής μαζί σας», δήλωσε ο Τραμπ αναφερόμενος στον Σι και τη στάση του απέναντι στο Ιράν, προσθέτοντας ότι η Κίνα συνεχίζει να προμηθεύεται μεγάλες ποσότητες πετρελαίου από την περιοχή χωρίς προβλήματα.

Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο εισαγωγέα ιρανικού πετρελαίου, γεγονός που καθιστά τη σταθερότητα στην περιοχή κρίσιμο ζήτημα για το Πεκίνο.

Η συνάντηση Τραμπ – Σι πραγματοποιείται λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί στο Πεκίνο, γεγονός που υπογραμμίζει τις στενές σχέσεις που έχει το Ιράν με την Κίνα.

Παράλληλα, αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι η Κίνα προετοιμαζόταν να παραδώσει νέα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας στην Τεχεράνη, κάτι που το Πεκίνο διαψεύδει.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Τραμπ αναμένεται να πιέσει τον Σι ώστε η Κίνα να συμβάλει στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και στην επίτευξη μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου.

Η Ταϊβάν και οι ανησυχίες της Ουάσιγκτον

Παράλληλα με το Ιράν, η Ταϊβάν αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πιο ευαίσθητα θέματα της συνάντησης.

Ο Τραμπ παραδέχθηκε ότι ο Σι πιθανότατα θα βάλει το θέμα στο τραπέζι περισσότερο από τον ίδιο, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία ότι το Πεκίνο θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει την ανάγκη της Ουάσιγκτον για κινεζική συνεργασία στο Ιράν προκειμένου να αποσπάσει παραχωρήσεις στο ζήτημα της Ταϊβάν.

Η κινεζική πλευρά επιδιώκει να περιοριστούν οι αμερικανικές πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν και να υπάρξει πιο σαφής αμερικανική αντίθεση στην ανεξαρτησία του νησιού.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ακολουθούν την πολιτική της «Μίας Κίνας», αναγνωρίζοντας τη θέση του Πεκίνου ότι η Ταϊβάν αποτελεί μέρος της Κίνας, χωρίς ωστόσο να αποδέχονται επίσημα την κινεζική κυριαρχία στο νησί. Παράλληλα, η αμερικανική νομοθεσία υποχρεώνει την Ουάσιγκτον να παρέχει αμυντικό εξοπλισμό στην Ταϊβάν.

Εμπόριο, τεχνολογία και Τεχνητή Νοημοσύνη

Το εμπόριο παραμένει βασικό στοιχείο της επίσκεψης. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ αναμένεται να συναντηθεί με τον αντιπρόεδρο της κινεζικής κυβέρνησης Χε Λιφένγκ πριν από τη σύνοδο κορυφής των δύο ηγετών.

Στην αμερικανική αποστολή συμμετέχουν επίσης κορυφαίοι επιχειρηματίες, μεταξύ των οποίων ο διευθύνων σύμβουλος της Apple, Τιμ Κουκ, καθώς και ο επικεφαλής των Tesla και SpaceX, Έλον Μασκ.

Οι δύο πλευρές αναμένεται να παρουσιάσουν συμφωνίες στους τομείς της αεροναυπηγικής, της γεωργίας και της ενέργειας, ενώ θα συζητηθεί και η δημιουργία αμερικανοκινεζικών συμβουλίων εμπορίου και επενδύσεων.

Στην ατζέντα βρίσκεται και η τεχνητή νοημοσύνη, με τις ΗΠΑ και την Κίνα να ανταγωνίζονται πλέον ανοιχτά για την ανάπτυξη των πιο προηγμένων συστημάτων AI.

Τι επιδιώκει το Πεκίνο

Στην κινεζική πλευρά επικρατεί η αίσθηση ότι το Πεκίνο εισέρχεται στις συνομιλίες από θέση ισχύος.

Κινέζοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν, σε συνδυασμό με τις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες, δημιουργούν ευκαιρίες για την Κίνα να αυξήσει τη διαπραγματευτική της επιρροή.

Βασικός στόχος του Πεκίνου είναι η σταθεροποίηση της εμπορικής εκεχειρίας που επιτεύχθηκε προ μηνών στη Νότια Κορέα, αλλά και η χαλάρωση των αμερικανικών περιορισμών στις εξαγωγές προηγμένης τεχνολογίας προς την Κίνα.

Παράλληλα, το Πεκίνο επιδιώκει μεγαλύτερη πρόσβαση κινεζικών εταιρειών — κυρίως στον τομέα των ηλεκτρικών αυτοκινήτων - στην αμερικανική αγορά, καθώς και την αφαίρεση κινεζικών επιχειρήσεων από αμερικανικές «μαύρες λίστες».

Για τον Σι Τζινπίνγκ, η διατήρηση σταθερών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες θεωρείται κρίσιμη για τη συνέχιση της κινεζικής ανόδου. Το Πεκίνο εκτιμά επίσης ότι η πιο συναλλακτική προσέγγιση του Τραμπ διαφοροποιείται από τη σκληρή γραμμή που επιθυμούν πολλοί Αμερικανοί αξιωματούχοι απέναντι στην Κίνα. «Υπάρχουν πολλά πλεονεκτήματα στο να τα πηγαίνουμε καλά», δήλωσε ο Τραμπ σε ραδιοφωνική συνέντευξή του, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνάντησης.