Ρεκόρ εσωτερικών εκτοπισμών το 2025: Πάνω από 32 εκατ. άνθρωποι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους λόγω πολέμων

Οι ένοπλες συγκρούσεις και η βία ανάγκασαν το 2025 περισσότερους να μετατραπούν σε εκτοπισμένους στο εσωτερικό της χώρας τους (IDPs στα αγγλικά, PDI στα γαλλικά) απ’ ό,τι οι φυσικές καταστροφές, με ρεκόρ 32 εκατ. νέων εκτοπισμών, ειδικά στο Ιράν και στη ΛΔ Κονγκό, αναφέρει έκθεση αναφοράς που δίνεται στη δημοσιότητα σήμερα.

Συνολικά, το 2025 καταγράφτηκαν 82,2 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένοι--ο δεύτερος υψηλότερος αριθμός στα χρονικά, ελαφριά χαμηλότερος από αυτόν του 2024, όταν σημειώθηκε τραγικό ρεκόρ--σύμφωνα με ετήσια έκθεση που εκπόνησαν από κοινού και θα παρουσιάσουν αργότερα σήμερα το Παρατηρητήριο Εσωτερικού Εκτοπισμού (IDMC) και το Νορβηγικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (NRC).

«Οι αριθμοί παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα», τόνισε στο Γαλλικό Πρακτορείο η Τρέισι Λούκας, η διευθύντρια του IDMC, χαρακτηρίζοντας τις νέες τάσεις όσον αφορά τους εκτοπισμούς «σήμα συναγερμού».

Την περασμένη χρονιά, καταγράφτηκαν 65,8 εκατ. νέοι εκτοπισμοί στο εσωτερικό χωρών, αριθμός ο οποίος συμπεριλαμβάνει που αναγκάστηκαν να τραπούν σε φυγή επανειλημμένα.

Οι συγκρούσεις και η βία προκάλεσαν τα 32,3 εκατ. από τους εκτοπισμούς αυτούς, αριθμό αυξημένο κατά 60% σε σύγκριση με το 2024, ενώ 29,9 εκατ. εκτοπισμοί προκλήθηκαν από λεγόμενες φυσικές καταστροφές, όπως οι πλημμύρες. Είναι η πρώτη φορά που οι ένοπλες συρράξεις ξεπερνούν τις καταστροφές και γίνονται η κυριότερη αιτία των εσωτερικών εκτοπισμών.

«Δεν είχαμε καταγράψει ποτέ τόσο ιλιγγιώδη αριθμό εκτοπισμών οφειλόμενων σε συγκρούσεις», σύμφωνα με την κ. Λούκας.

«Παγκόσμια κατάρρευση»

Οι εκτοπισμοί παραμένουν γεωγραφικά συγκεντρωμένοι. Στο Ιράν και τη ΛΔ Κονγκό καταγράφτηκαν τα δυο τρίτα των νέων εσωτερικών εκτοπισμών εξαιτίας ένοπλων συγκρούσεων (περίπου 10 εκατ. σε καθεμιά χώρα).

Σχεδόν οι μισοί από τους 68,6 εκατ. εσωτερικά εκτοπισμένους εξαιτίας συγκρούσεων, που μοιράζονταν σε 54 χώρες στα τέλη του 2025, εντοπίζονται σε μόλις πέντε κράτη.

Το Σουδάν, όπου συνεχίζει να μαίνεται εμφύλιος πόλεμος, μετρά τον μεγαλύτερο αριθμό για τρίτη συνεχόμενη χρονιά (πάνω από 9 εκατομμύρια), ακολουθούμενο από την Κολομβία, τη Συρία, την Υεμένη και το Αφγανιστάν.

«Ο εσωτερικός εκτοπισμός δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων μαρτυρά την παγκόσμια κατάρρευση της πρόληψης συγκρούσεων και της προστασίας των αμάχων», σχολίασε ο Γιαν Έγκελαντ, ο διευθυντής του NRC, σε ανακοίνωσή του.

Καθώς προστίθενται νέες συγκρούσεις στις ήδη πολλαπλές προϋπάρχουσες, προβλέπεται αύξηση των εκτοπισμών εξαιτίας της βίας.

«Αναρίθμητες οικογένειες επιστρέφουν στα κατεστραμμένα σπίτια τους και βρίσκονται μπροστά σε ανύπαρκτες υπηρεσίες», σημειώνει ο κ. Έγκελαντ και προσθέτει πως «από τη ΛΔ Κονγκό ως το Σουδάν, περνώντας από το Ιράν και τον Λίβανο, εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί κι έρχονται να προστεθούν σε επίπεδα που ήδη έσπαγαν ρεκόρ».

Εκτοπισμοί εξαιτίας καταστροφών

Η έκθεση κάνει λόγο για μείωση κατά 35% των εκτοπισμών εξαιτίας καταστροφών κάθε λογής σε σύγκριση με τα «εξαιρετικά υψηλά επίπεδα» του 2024, εξηγώντας ότι οι αριθμοί στην έκθεση της περασμένης χρονιάς ήταν κατά 13% υψηλότεροι από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας.

Καθώς εντείνεται η κλιματική αλλαγή, χώρες που άλλοτε ελάχιστα πλήττονταν είναι πλέον αντιμέτωπες με μαζικούς εκτοπισμούς εξαιτίας καταστροφών, ενώ ζώνες που θεωρούνταν ήδη ευάλωτες παραμένουν εκτεθειμένες.

Οι δασικές πυρκαγιές, για παράδειγμα, είναι πλέον αιτία αυξανόμενων εκτοπισμών σε παγκόσμια κλίμακα: εξαιτίας τους αναγκάστηκαν να εκτοπιστούν σχεδόν 700.000 άνθρωποι το 2025.

Στο κείμενο τονίζεται η ανάγκη να γίνουν μεγάλες επενδύσεις για να υπάρξει προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Οι ανησυχητικοί αριθμοί δημοσιοποιούνται καθώς ανθρωπιστικές οργανώσεις σε παγκόσμια κλίμακα συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν ολοένα μεγαλύτερες δυσχέρειες, εξαιτίας των μειώσεων της χρηματοδότησης, ιδίως της αμερικανικής, με απόφαση της κυβέρνησης του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, αλλά όχι μόνο. Οι ΗΠΑ ιστορικά ήταν η κυριότερη δωρήτρια χώρα.

Οι εσωτερικοί εκτοπισμένοι, λιγότερο ορατοί από τους πρόσφυγες, πλήττονται ακόμη περισσότερο από τις περικοπές.

Το κείμενο υπογραμμίζει ακόμη τη μεγάλη μείωση της συγκέντρωσης δεδομένων. Σύμφωνα με την κ. Λούκας, η μείωση της διαθεσιμότητάς τους έφθασε «το 15% στις χώρες που παρακολουθούμε» .

«Τα αξιόπιστα δεδομένα για τους εσωτερικούς εκτοπισμούς είναι απόλυτα απαραίτητα για να κατανοηθεί πού βρίσκονται σε υψηλότερο επίπεδο οι ανάγκες και οι κίνδυνοι και (...) προκειμένου οι πολιτικές και οι πόροι να ανέρχονται στο ύψος των προκλήσεων», συμπλήρωσε.