«Εμπορική φλέβα χρυσού» ρίχνει στο τραπέζι το Ιράν για να πείσει τον Τραμπ: Επενδύσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο για να αποφευχθεί ο πόλεμος

Το Ιράν επιδιώκει να προσελκύσει τον Ντόναλντ Τραμπ με οικονομικά κίνητρα, μεταξύ των οποίων επενδύσεις στα εκτεταμένα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου της χώρας, στο πλαίσιο των προσπαθειών για επίτευξη συμφωνίας σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα και την αποτροπή του πολέμου. Σύμφωνα με πρόσωπο που έχει γνώση των διαβουλεύσεων και επικαλούνται οι Financial Times, η προοπτική περιγράφεται ως «εμπορικός θησαυρός (bonanza)», με την Τεχεράνη να επιχειρεί να αξιοποιήσει την προτίμηση του Αμερικανού προέδρου για συμφωνίες που υπόσχονται άμεσο οικονομικό όφελος για τις ΗΠΑ.

Ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί βρίσκεται στη Γενεύη, όπου έχει ξεκινήσει νέος γύρος έμμεσων διαπραγματεύσεων με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει κατατεθεί επίσημη εμπορική πρόταση προς την Ουάσιγκτον. «Αυτό δεν συζητήθηκε ποτέ. Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο ή την ικανότητα να το κατασκευάσει», ανέφερε.

Σύμφωνα με πηγή που παρακολουθεί τις συζητήσεις, η προοπτική επενδύσεων «απευθύνεται ειδικά στον Τραμπ», περιλαμβάνοντας εκμετάλλευση πετρελαίου και φυσικού αερίου, δικαιώματα εξόρυξης, κρίσιμα ορυκτά και συναφείς τομείς. Δεύτερη πηγή επιβεβαίωσε ότι έχουν υπάρξει συζητήσεις για αμερικανικές επενδύσεις στον ιρανικό ενεργειακό τομέα, χωρίς ωστόσο να έχει παρουσιαστεί επίσημη πρόταση.

Κατά την ίδια πηγή, η Τεχεράνη εξετάζει ως παράδειγμα τη Βενεζουέλα, αναφερόμενη στις προσπάθειες του Τραμπ να εξασφαλίσει συμφωνίες πετρελαίου για αμερικανικές εταιρείες στη χώρα της Λατινικής Αμερικής μετά την κατάσχεση του Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ τον προηγούμενο μήνα.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια του Ιράν να πείσει την Ουάσιγκτον ότι είναι σοβαρό ως προς τη σύναψη συμφωνίας και να αποτρέψει αμερικανικά πλήγματα, την ώρα που η πίεση από τον Λευκό Οίκο εντείνεται. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι σε περίπτωση νέας αμερικανικής επίθεσης θα επανεξετάσουν το μέχρι πρότινος δόγμα περιορισμένης ανταπόδοσης.

Κόκκινη γραμμή η απόκτηση πυρηνικού όπλου, λέει συνεχώς ο Τραμπ...

Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει συγκροτήσει τη μεγαλύτερη στρατιωτική συγκέντρωση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, προειδοποίησε την Τεχεράνη ότι έχει «μέγιστη» προθεσμία 15 ημερών για να επιτύχει συμφωνία, διαφορετικά «θα συμβούν άσχημα πράγματα». Στην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους χαρακτήρισε τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν «σκοτεινές» και κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι εργάζεται για την ανάπτυξη πυραύλων που «σύντομα θα φθάνουν» τις ΗΠΑ. «Προτιμώ να λύσουμε το πρόβλημα μέσω της διπλωματίας. Αλλά ένα είναι βέβαιο: δεν θα επιτρέψω ποτέ στον νούμερο ένα χορηγό της τρομοκρατίας στον κόσμο να αποκτήσει πυρηνικό όπλο», δήλωσε.

Η Τεχεράνη επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα είναι ειρηνικό, αν και πριν από τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα πέρυσι εμπλούτιζε ουράνιο σε επίπεδα κοντά σε εκείνα που απαιτούνται για οπλικά συστήματα. Πηγές που έχουν ενημερωθεί για τις συνομιλίες ανέφεραν ότι εξετάζεται και η δημιουργία πολυεθνικού μηχανισμού επαλήθευσης του προγράμματος, με ενδεχόμενη συμμετοχή αμερικανικής ομάδας ή τρίτης χώρας που θα εκπροσωπεί τις ΗΠΑ, παράλληλα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.

…ενώ η Τεχεράνη επιμένει πως δεν έχει πολεμικές προθέσεις

Ο Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι το Ιράν «σε καμία περίπτωση δεν θα αναπτύξει πυρηνικό όπλο» και επιδιώκει «δίκαιη και ισότιμη συμφωνία στον συντομότερο δυνατό χρόνο». «Έχουμε μια ιστορική ευκαιρία για μια πρωτοφανή συμφωνία που θα αντιμετωπίζει αμοιβαίες ανησυχίες και θα εξυπηρετεί αμοιβαία συμφέροντα. Η συμφωνία είναι εφικτή, αρκεί να δοθεί προτεραιότητα στη διπλωματία», ανέφερε.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ απέφυγε να δώσει λεπτομέρειες για τις προσφορές της Τεχεράνης, παραπέμποντας σε άρθρα του Αραγτσί σχετικά με πιθανή οικονομική συνεργασία με τις ΗΠΑ, επισημαίνοντας ότι «στους τομείς πετρελαίου, φυσικού αερίου και ενέργειας διαθέτουμε πλεονεκτήματα και ανάγκη σύγχρονης τεχνολογίας».

Ο ενεργειακός πλούτος του Ιράν

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ, το Ιράν κατείχε το 2023 τα τρίτα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου και τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου παγκοσμίως, ενώ μοιράζεται με το Κατάρ το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Χαμίντ Γκανμπαρί ανέφερε ότι στις συνομιλίες έχουν συμπεριληφθεί κοινά ενεργειακά πεδία με γειτονικές χώρες, επενδύσεις στον μεταλλευτικό τομέα και ακόμη και αγορές πολιτικών αεροσκαφών.

Σε αντίθεση με τη συμφωνία του 2015, που υπεγράφη επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα και κατέρρευσε όταν ο Τραμπ αποχώρησε από αυτήν το 2018 επιβάλλοντας νέες κυρώσεις, η Τεχεράνη θεωρεί ότι για μια «βιώσιμη συμφωνία» οι ΗΠΑ πρέπει να επωφεληθούν από τομείς υψηλής και ταχείας απόδοσης. Μετά τη συμφωνία του 2015, η Boeing είχε υπογράψει συμφωνία ύψους 20 δισ. δολαρίων με την Iran Air, η οποία όμως δεν υλοποιήθηκε λόγω των κυρώσεων.

Η Τεχεράνη ζητά άρση κυρώσεων

Στο πλαίσιο μιας νέας συμφωνίας, το Ιράν επιδιώκει άρση κυρώσεων και αποδέσμευση δεκάδων δισ. δολαρίων από πετρελαϊκά έσοδα που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό. Ωστόσο, παραμένει βασικό αγκάθι το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου. Οι ΗΠΑ επιμένουν στον οριστικό τερματισμό της ιρανικής δυνατότητας εμπλουτισμού, ενώ η Τεχεράνη απορρίπτει τον όρο, επικαλούμενη το δικαίωμά της ως συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων. Η υποχώρηση στο θέμα αυτό θεωρείται «κόκκινη γραμμή» για τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Περιφερειακοί αξιωματούχοι έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι η αμερικανική πλευρά ενδέχεται να δείξει κάποια ευελιξία, επιτρέποντας περιορισμένο εμπλουτισμό στο πλαίσιο συμφωνίας, κάτι που διαψεύδουν στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ. Ο Αραγτσί δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει ζητήσει οριστική αναστολή του εμπλουτισμού, ενώ ο Στιβ Γουίτκοφ ανέφερε ότι οι «κόκκινες γραμμές» του Προέδρου περιλαμβάνουν «μηδενικό εμπλουτισμό» και παράδοση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.