Χανταϊός: Τι είναι και πώς μεταδίδεται, συμπτώματα και θεραπεία

Τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους μετά από πιθανή επιδημία χανταϊού (hantavirus), ασθένειας που μεταδίδεται στον άνθρωπο από τρωκτικά, σε κρουαζιερόπλοιο που έπλεε στον Ατλαντικό Ωκεανό, όπως ανακοίνωσε χθες ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ).

Οι θάνατοι αναφέρθηκαν στο κρουαζιερόπλοιο «MV Hondius», το οποίο ταξίδευε από την Αργεντινή προς το Πράσινο Ακρωτήρι.

Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, οι ιοί του γένους χανταϊού υπάρχουν εδώ και αιώνες, με επιδημίες να έχουν καταγραφεί σε Ασία και Ευρώπη. Στο Ανατολικό Ημισφαίριο έχουν συνδεθεί με αιμορραγικό πυρετό και νεφρική ανεπάρκεια.

Τι είναι ο χανταϊός

Ο ιός χανταβίρους είναι ένας τύπος ιού που μεταφέρεται από τρωκτικά και μεταδίδεται κυρίως στον άνθρωπο μέσω της εισπνοής αερομεταφερόμενων σωματιδίων που προέρχονται από αποξηραμένα περιττώματα τρωκτικών.

Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), οι μολύνσεις συμβαίνουν συνήθως όταν ο ιός μεταφέρεται μέσω του αέρα από τα ούρα, τα περιττώματα ή το σάλιο ενός τρωκτικού.

Αν και σπανίως, μπορεί επίσης να μεταδοθεί μέσω δαγκωμάτων ή γρατσουνιών από τρωκτικά.

Ποια είναι τα συμπτώματα

Μια λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί ραγδαία και να καταστεί απειλητική για τη ζωή. Οι ειδικοί αναφέρουν ότι μπορεί να ξεκινήσει με συμπτώματα όπως πυρετός, ρίγη, μυϊκοί πόνοι και, ενδεχομένως, πονοκέφαλος.

«Στα αρχικά στάδια της νόσου, μπορεί πραγματικά να μην είναι δυνατό να διακρίνει κανείς τη διαφορά μεταξύ του χανταϊού και της γρίπης», εξηγεί η δρ Σόνια Μπαρτολόμε του Ιατρικού Κέντρου UT Southwestern στο Ντάλας.

Τα συμπτώματα του πνευμονικού συνδρόμου (HPS) εμφανίζονται συνήθως μία έως οκτώ εβδομάδες μετά την επαφή με μολυσμένο τρωκτικό. Καθώς η λοίμωξη εξελίσσεται, οι ασθενείς ενδέχεται να αισθανθούν σφίξιμο στο στήθος, καθώς οι πνεύμονες γεμίζουν με υγρό.

Το άλλο σύνδρομο που προκαλείται από τον χανταϊό –αιμορραγικός πυρετός με νεφρικό σύνδρομο (HFRS)– συνήθως αναπτύσσεται εντός μίας ή δύο εβδομάδων μετά την έκθεση.

Τα ποσοστά θνησιμότητας ποικίλλουν ανάλογα με τον χανταϊό που προκαλεί τη νόσο. Σύμφωνα με τα CDC, το ποσοστό θνησιμότητας στο πνευμονικό σύνδρομο ανέρχεται σε περίπου 38%, ενώ για τον αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο κυμαίνεται από 1% έως 15% των ασθενών.

Όπως εξηγεί ο καθηγητής Adam Taylor του Πανεπιστημίου Λάνκαστερ, σύμφωνα με τον Guardian, έχουν αναγνωριστεί τουλάχιστον 38 είδη χανταϊού παγκοσμίως, εκ των οποίων τα 24 είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τον άνθρωπο.

Πώς μπορεί να προέκυψε το περιστατικό στο κρουαζιερόπλοιο

Η ακριβής πηγή της επιδημίας στο πλοίο παραμένει υπό διερεύνηση. Σύμφωνα με τον Δρ. Balasubramaniam, υπάρχουν τρία βασικά σενάρια:

-Να υπήρξε έκθεση σε μολυσμένα τρωκτικά ή σε μολυσμένους χώρους στο ίδιο το πλοίο, για παράδειγμα σε αποθηκευτικούς χώρους ή κλειστές καμπίνες.

-Η έκθεση να έγινε νωρίτερα, πριν από την επιβίβαση ή κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων στην ξηρά. Αυτό θεωρείται πιθανό, ακριβώς λόγω της μεγάλης περιόδου επώασης.

-Η μετάδοση να έγινε από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ωστόσο, ο ειδικός ξεκαθαρίζει ότι αυτό είναι «θεωρητικά εύλογο, αλλά εξαιρετικά απίθανο».

Πόσο επικίνδυνος είναι

Το ποσοστό θνητότητας εξαρτάται από το είδος του ιού και τη μορφή της νόσου. Για τον αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο εκτιμάται περίπου μεταξύ 1% και 15%.

Στο πνευμονικό σύνδρομο από χανταϊό, όμως, τα πράγματα είναι πολύ πιο σοβαρά. Σύμφωνα με τα CDC, όταν αναπτυχθούν αναπνευστικά συμπτώματα, το ποσοστό θνητότητας φτάνει περίπου το 38%, ενώ σε ορισμένες περιοχές της αμερικανικής ηπείρου η θνητότητα έχει εκτιμηθεί ακόμη και κοντά στο 40%.

Υπάρχει θεραπεία;

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ειδική, οριστική αντιική θεραπεία για τον χανταϊό. Η αντιμετώπιση βασίζεται κυρίως σε επικουρική αγωγή: οξυγόνο, διαχείριση υγρών, υποστήριξη της αρτηριακής πίεσης και, σε βαριές περιπτώσεις, μηχανική ενίσχυση της αναπνοής.

Ως εκ τούτου, οι ειδικοί τονίζουν ότι το βασικό μέτρο πρόληψης είναι η αποφυγή επαφής με τρωκτικά και με μολυσμένα υλικά. Αυτό μεταφράζεται ως σφράγιση των πιθανών σημείων εισόδου σε σπίτια ή αποθηκευτικούς χώρους, προσεκτικό καθαρισμό περιττωμάτων ή φωλιών τρωκτικών και χρήση προστατευτικού εξοπλισμού, ώστε να αποφεύγεται η εισπνοή μολυσμένου αέρα.

Συμπέρασμα

Ο χανταϊός, αν και σπάνιος, παραμένει μια σοβαρή απειλή. Η αρχική εικόνα μπορεί να μοιάζει με «κοινή» ίωση, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις η κατάσταση επιδεινώνεται πολύ γρήγορα. Και αυτό είναι που καθιστά τη γρήγορη αναγνώριση και την υποστηρικτική φροντίδα τόσο κρίσιμες.