Γιώργος Καραμάνος: Μνήμες Ελλάδας

Ήταν τέλη Φεβρουαρίου όταν οι κάτοικοι της Αθήνας που χρησιμοποιούν τακτικά το μετρό στην κλασική τους καθημερινή διαδρομή βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια έκπληξη. Σε εννέα από τους κεντρικότερους σταθμούς (στο Ελληνικό, τον Άγιο Δημήτριο, το Σύνταγμα, το Μοναστηράκι, την Εθνική Άμυνα, την Αγία Παρασκευή, τον Άγιο Αντώνιο, το Περιστέρι και Αιγάλεω) και για λίγες μέρες είχε στηθεί μια ιδιαίτερη φωτογραφική έκθεση με σπάνια ντοκουμέντα από την περίοδο της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα. Όποιος θέλησε να μάθει περισσότερα σύντομα διαπίστωσε πως οι εν λόγω φωτογραφίες ήταν ένα μέρος από τα 360 διαφορετικά καρέ που εκτέθηκαν στο Ζάππειο Μέγαρο, με τίτλο: «ΔΕΝ ΛΗΣΜΟΝΩ… Μία εικόνα χίλιες λέξεις». Μια έκθεση-πρωτοβουλία της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας «Δεν λησμονώ», εμπνευστής της οποίας είναι ο Γιώργος Καραμάνος.

«Η “Δεν Λησμονώ” γεννήθηκε με σκοπό να αναδείξει μέσα από πολιτιστικές εκδηλώσεις κάποια ιστορικά γεγονότα της Ελλάδας. Η πρώτη μεγάλη φωτογραφική έκθεση που κάναμε ήταν στο Ζάππειο από την εποχή της γερμανικής κατοχής» λέει στο People, σπεύδοντας να εξηγήσει πώς ξεκίνησε η συγκεκριμένη ιδέα. «Αφορμή ήταν η οικογενειακή ιστορία ενός καλού φίλου από την Κρήτη, του οποίου η οικογένεια είχε θρηνήσει θύματα μετά τις θηριωδίες των Γερμανών. Είχε χάσει τη γιαγιά του με πολύ βάναυσο τρόπο. Οι Γερμανοί την είχαν κάψει ζωντανή σε έναν ξυλόφουρνο. Μάλιστα, έλεγε πως τα ανίψια του έβρισκαν εξωφρενική αυτή την ιστορία, δεν πίστευαν πως ήταν δυνατόν να συμβαίνουν τέτοια πράγματα στην Ελλάδα του ’40. Επειδή διαπιστώσαμε πως η νεότερη γενιά δεν έχει ολοκληρωμένη εικόνα για τα δεινά που έχουμε περάσει ως έθνος, θεωρήσαμε πως θα είχε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον να συγκεντρώσουμε φωτογραφικό υλικό από διάφορες περιοχές της Ελλάδος που βρέθηκαν κάτω από το γερμανικό ζυγό» λέει. «Μας πήρε δυόμισι χρόνια για να συγκεντρώσουμε το υλικό, να αρχειοθετηθεί και να οργανωθεί η έκθεση. Το αστείο –ή μάλλον το θλιβερό– είναι πως δύο Έλληνες φωτογράφοι που είχαν αρχείο από εκείνη την περίοδο αρνήθηκαν να μας το παραχωρήσουν. Τελικά, βρήκαμε φωτογραφίες από ιδιώτες, από συλλέκτες, αλλά ένα μεγάλο μέρος προέρχεται από τα αρχεία της Stasi (το υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας της Ανατολικής Γερμανίας, περίφημο για την κατασκοπική του δράση). Υπήρχαν κάποιοι γνωστοί εκεί που μας βοήθησαν να συγκεντρώσουμε το υλικό από την Ελλάδα της κατοχής και μας το παραχώρησαν» εξηγεί ο Γιώργος Καραμάνος.



Η συγκεκριμένη έκθεση είχε μεγάλη επιτυχία, έτσι θα επαναληφθεί το φθινόπωρο στο Ζάππειο, την ημέρα της επετείου της απελευθέρωσης της Αθήνας, στις 12 Οκτωβρίου, ενώ στη συνέχεια θα μεταφερθεί στη Θεσσαλονίκη, στο Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο, 25-28 Οκτωβρίου, για την επέτειο της απελευθέρωσης της συμπρωτεύουσας. «Μάλιστα, εκεί θα εκτεθούν και στολές στρατιωτών, όπλα της εποχής και άλλο υλικό πέρα από τις φωτογραφίες».

Μετά την επιτυχία της συγκεκριμένης έκθεσης που χρειάστηκε μακροχρόνια έρευνα, ποιος είναι ο επόμενος στόχος της «Δεν Λησμονώ»; «Μια φωτογραφική έκθεση που δεν αφορά σε ένα ιστορικό γεγονός, αλλά σε έναν ιστορικό ηγέτη, τον Ανδρέα Παπανδρέου. Η έκθεση θα παρουσιαστεί στην πολυαναμενόμενη εκδήλωση στις 23 Ιουνίου για τα είκοσι χρόνια από το θάνατό του, στο Ζάππειο. Ήταν μια ιδέα καλών φίλων και μου φάνηκε εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, καθώς είμαι μεγάλος θαυμαστής του Παπανδρέου, η οποία συνέπεσε με τα σχέδια για τον εορτασμό. Έχουμε μαζέψει ένα πολύ αξιόλογο υλικό. Υπάρχουν, για παράδειγμα, αρκετές φωτογραφίες του Ανδρέα Παπανδρέου με την πρώτη του σύζυγο, Χριστίνα Ρασιά, με την οποία ήταν παντρεμένος για δέκα χρόνια, από το 1941 έως το 1951, αλλά έχουν κυκλοφορήσει στη δημοσιότητα ελάχιστα ενσταντανέ από την κοινή τους ζωή. Η συγκέντρωση αυτού το αρχειακού υλικού –600 περίπου φωτογραφίες– ήταν εξαιρετικά δύσκολη, δεδομένου πως δεν ζητήσαμε προσωπικό αρχείο από την οικογένειά του, αλλά ούτε και από το ΠΑΣΟΚ. Δεν θέλαμε να προβάλλουμε το κόμμα, αλλά τον άντρα Ανδρέα».

Η ΑΜΚΕ «Δεν Λησμονώ», πέρα από την πολιτιστική της κατεύθυνση, έχει και κοινωνική δράση. «Το Πάσχα, μέσω φίλων επιχειρηματιών που μας βοήθησαν, μοιράσαμε σε 1.040 οικογένειες της Αθήνας κρέας από ντόπιους παραγωγούς, σε συνεργασία με ένα σφαγείο στη Γαστούνη Ηλείας. Ευτυχώς, σε αυτές τις δύσκολες εποχές, υπάρχουν επιχειρηματίες με κοινωνικές ευαισθησίες» μας λέει. «Θα σας πω ένα παράδειγμα: 10.000 αυγά σε έναν επιχειρηματία του χώρου κοστίζουν 1.000 ευρώ. Αν γνωρίζεις τους σωστούς ανθρώπους και τους πεις σε νούμερα τι είναι αυτό που θα μπορούσαν να προσφέρουν για να βοηθήσουν ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες, δύσκολα θα αρνηθούν. Είναι τραγικό να περπατάμε στο δρόμο και να βλέπουμε ανθρώπους να ψάχνουν στα σκουπίδια να φάνε» υπογραμμίζει ο Γιώργος Καραμάνος. Άλλωστε, ο ίδιος, ως πατέρας τεσσάρων παιδιών και ευαισθητοποιημένος απέναντι σε ζητήματα που αφορούν ανηλίκους, ήδη πριν από την ίδρυση της «Δεν Λησμονώ» μαζί με φίλους του επιχειρηματίες ενίσχυαν ιδρύματα για παιδιά, όπως το βρεφοκομείο Αθηνών ή οι παιδικές κατασκηνώσεις του Αγίου Ανδρέα. Τώρα αυτό είναι εφικτό να γίνει πιο οργανωμένα. Άλλωστε, μότο του Γιώργου Καραμάνου είναι «Η ισχύς εν τη ενώσει». «Αυτό χρειάζεται σήμερα η Ελλάδα» τονίζει.

Διαβάστε περισσότερα στο PEOPLE που κυκλοφορεί μαζί με το ΘΕΜΑ.