Από το ποδόσφαιρο «ακατάλληλο για γυναίκες», στα γήπεδα που γεμίζουν για τα παγκόσμια αστέρια γένους θηλυκού

Σήμερα γεμίζει στάδια, σπάει ρεκόρ τηλεθέασης και πλέον θεωρείται ένα από τα αθλήματα με τη μεγαλύτερη ανάπτυξη παγκοσμίως. Ωστόσο, η διαδρομή του ποδοσφαίρου γυναικών μέχρι τη σημερινή αναγνώριση δεν ήταν εύκολη.

Για δεκαετίες, οι γυναίκες ποδοσφαιρίστριες είχαν να αντιμετωπίσουν στερεότυπα, προκαταλήψεις και επίσημες απαγορεύσεις. Έφτασαν μάλιστα να τους απαγορεύσουν να παίζουν ποδόσφαιρο καθώς θεωρήθηκε με κάθε επισημότητα από την αγγλική Ομοσπονδία ποδοσφαίρου τότε, ένα «ανδρικό άθλημα». Από τα πρώτα παιχνίδια του 19ου αιώνα μέχρι τα γεμάτα γήπεδα σήμερα το ποδόσφαιρο γυναικών έχει διανύσει μια πορεία γεμάτη εμπόδια, επιμονή και τελικά δικαίωση. 

Οι πρώτες γυναίκες που μπήκαν στο γήπεδο

Οι πρώτοι καταγεγραμμένοι αγώνες γυναικών πραγματοποιήθηκαν το 1881, προκαλώντας έκπληξη αλλά και έντονες αντιδράσεις στην κοινωνία της εποχής. Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές  το 1881 η Σκωτσέζα, Helen Mathews γνωστή και με το ψευδώνυμο «Mrs Graham», έχοντας παρακολουθήσει έναν ποδοσφαιρικό αγώνα μεταξύ των εθνικών ομάδων της Σκωτίας και της Αγγλίας αποφάσισε να δημιουργήσει την Mrs Graham’s XI, μία από τις πρώτες γυναικείες ποδοσφαιρικές ομάδες στη Βρετανία. Η ίδια αγωνιζόταν ως τερματοφύλακας.


Στις 7 Μαΐου του ίδιου έτους, η Lily St Clair σημείωσε το πρώτο γκολ στην ιστορία του ποδοσφαίρου γυναικών σε διεθνή αναμέτρηση, στον αγώνα ανάμεσα στη Σκωτία και την Αγγλία που διεξήχθη στο Εδιμβούργο. Η αναμέτρηση θεωρείται η πρώτη επίσημα καταγεγραμμένη συνάντηση γυναικείων ποδοσφαιρικών ομάδων, με τη Σκωτία να επικρατεί 3-0 μπροστά σε περίπου 2.000 θεατές.

Λίγα χρόνια αργότερα, η Nettie Honeyball  ίδρυσε το 1895 την British Ladies’ Football Club, μία από τις πρώτες οργανωμένες γυναικείες ομάδες, με στόχο όχι μόνο την καθιέρωση στο ποδόσφαιρο αλλά και την ισότιμη αντιμετώπιση στην κοινωνία.


Την περίοδο εκείνη οι αγώνες αντιμετωπίζονταν συχνά ως «περίεργο θέαμα» και όχι ως κανονικό άθλημα. Παρ’ όλα αυτά, το ενδιαφέρον του κόσμου αυξανόταν συνεχώς.

Η μεγάλη ανάπτυξη ήρθε κατά τη διάρκεια και μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Με τους άνδρες στο μέτωπο, γυναίκες εργάτριες δημιούργησαν ομάδες σε εργοστάσια της Αγγλίας και το ποδόσφαιρο έγινε τρόπος ψυχαγωγίας.


Η πιο διάσημη ομάδα αυτής της περιόδου ήταν οι Dick, Kerr Ladies F.C.  που ιδρύθηκαν το 1917. Οι αγώνες τους συγκέντρωναν συχνά περισσότερους από 10.000 θεατές, γεγονός εντυπωσιακό για την εποχή, ενώ το 1920 περίπου 25.000 φίλαθλοι βρέθηκαν στις εξέδρες σε αναμέτρηση απέναντι σε γαλλική ομάδα. Από τις σημαντικότερες μορφές της ομάδας υπήρξε η Lily Parr, η οποία εξελίχθηκε σε μία από τις κορυφαίες σκόρερ  του αγγλικού ποδοσφαίρου σημειώνοντας περίπου 1.000 γκολ σε καριέρα 31 ετών.


Το αποκορύφωμα ήρθε το 1920, όταν περισσότεροι από 53.000 φίλαθλοι βρέθηκαν στο Goodison Park για αγώνα ποδοσφαίρου γυναικών, με χιλιάδες ακόμη εκτός γηπέδου.  Ο αριθμός αυτός ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακός και έδειχνε ότι πλέον είχε κατακτήσει το ενδιαφέρον του κοινού. Και όμως, εκεί που το ποδόσφαιρο γυναικών έδειχνε έτοιμο να εξελιχθεί ακόμη περισσότερο, ήρθε η απόφαση που άλλαξε τα πάντα.

Η απαγόρευση που «πάγωσε» το άθλημα

Το 1921 η Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία Αγγλίας (FA) χαρακτήρισε το ποδόσφαιρο «ακατάλληλο για γυναίκες» και απαγόρευσε τη διεξαγωγή αγώνων στα γήπεδα των συλλόγων της.

Η απόφαση αυτή αποτέλεσε τεράστιο πλήγμα. Το ποδόσφαιρο γυναικών οδηγήθηκε στο περιθώριο για δεκαετίες, χωρίς εγκαταστάσεις και επίσημη υποστήριξη. Παρόμοιοι περιορισμοί εμφανίστηκαν σταδιακά και σε άλλες χώρες.

Η απαγόρευση έμεινε σε ισχύ για περίπου 50 χρόνια και καταργήθηκε το 1971.

Η επιστροφή και η νέα εποχή

Τη δεκαετία του 1970, η άρση της απαγόρευσης, μαζί με τις κοινωνικές αλλαγές και τα κινήματα για τα δικαιώματα των γυναικών, έφεραν ξανά το άθλημα στο προσκήνιο.

Η UEFA και η FIFA άρχισαν να οργανώνουν δομές, ενώ πολλές χώρες δημιούργησαν επίσημα πρωταθλήματα.

Το 1991 διεξήχθη στην Κίνα το πρώτο Παγκόσμιο Κύπελλο Γυναικών, ενώ πέντε χρόνια μετά το 1996 το άθλημα έγινε και ολυμπιακό (Ατλάντα), σηματοδοτώντας μια νέα εποχή.

Το ποδόσφαιρο γυναικών στην Ελλάδα

Το ποδόσφαιρο γυναικών στην Ελλάδα ξεκίνησε να αναπτύσσεται ανεπίσημα τη δεκαετία του 1980 όταν έγιναν οι πρώτες προσπάθειες δημιουργίας ομάδων. Την περίοδο 1989-1990 η ΕΠΟ προχώρησε στη σύσταση Επιτροπής Γυναικείου Ποδοσφαίρου και οργανώθηκε το πρώτο επίσημο πρωτάθλημα. Σήμερα, το ποδόσφαιρο γυναικών σημειώνει σταθερή άνοδο, με αυξανόμενο ενδιαφέρον και μεγαλύτερη προσέλευση φιλάθλων, ενώ μεγάλες ομάδες όπως ο ΠΑΟΚ, η ΑΕΚ, ο Παναθηναϊκός και ο ΟΦΗ έχουν ενισχύσει σημαντικά την παρουσία τους στο άθλημα.

Οι διοργανώσεις που άλλαξαν σημαντικά την εικόνα του αθλήματος

Από τη δεκαετία του 1990 και μετά, η ανάπτυξη του ποδοσφαίρου γυναικών ήταν συνεχής. Οι μεγάλες διοργανώσεις άρχισαν να προσελκύουν όλο και περισσότερο ενδιαφέρον, ενώ αθλήτριες όπως η Μία Χαμ, η Μάρτα Βιέιρα ντα Σίλβα και η Μέγκαν Ραπίνο  εξελίχθηκαν σε παγκόσμια αθλητικά σύμβολα.


Η πραγματική «έκρηξη» όμως ήρθε τα τελευταία χρόνια. Το Women’s EURO 2022 στην Αγγλία σημείωσε ρεκόρ προσέλευσης και τηλεθέασης, αποδεικνύοντας πως το ενδιαφέρον του κοινού είχε πλέον εκτοξευθεί.

Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η επιτυχία του Παγκοσμίου Κυπέλλου Γυναικών του 2023 σε Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία. Τα γεμάτα γήπεδα, οι υψηλές τηλεοπτικές επιδόσεις και η παγκόσμια προβολή έδειξαν ότι το γυναικείο ποδόσφαιρο έχει πλέον καθιερωθεί ως ένα κορυφαίο αθλητικό προϊόν.


Σήμερα, το ποδόσφαιρο γυναικών βρίσκεται στην πιο δυνατή περίοδο της ιστορίας του. Η προβολή από τα ΜΜΕ, η στήριξη των χορηγών και η τεράστια παρουσία στα social media έχουν αλλάξει εντελώς την εικόνα του αθλήματος. Αγώνες που πριν από λίγα χρόνια περνούσαν σχεδόν απαρατήρητοι, πλέον μεταδίδονται παγκοσμίως και προσελκύουν εκατομμύρια θεατές.

Ολο και περισσότεροι μεγάλοι ευρωπαϊκοί σύλλογοι επενδύουν σοβαρά στα γυναικεία τμήματά τους. Ομάδες όπως η Barcelona Women, η Chelsea Women, η Arsenal Women και η Olympique Lyonnais Féminin έχουν εξελιχθεί σε «υπερδυνάμεις» του αθλήματος, με επαγγελματικές εγκαταστάσεις, υψηλά συμβόλαια και τεράστια απήχηση στο κοινό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Μπαρτσελόνα, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει γεμίσει επανειλημμένα το Camp Nou σε αγώνες γυναικείου ποδοσφαίρου, αποδεικνύοντας πως το ενδιαφέρον του κόσμου αυξάνεται συνεχώς.

Η ανάπτυξη φαίνεται και σε οικονομικό επίπεδο. Οι χορηγίες αυξάνονται, τα τηλεοπτικά δικαιώματα αποκτούν μεγαλύτερη αξία και ολοένα περισσότερες εταιρείες επενδύουν στο γυναικείο ποδόσφαιρο. Παράλληλα, η FIFA και η UEFA ανακοινώνουν συνεχώς νέα πλάνα ανάπτυξης, με στόχο την ενίσχυση των πρωταθλημάτων, των ακαδημιών και των επαγγελματικών συνθηκών για τις αθλήτριες.

Παρ' όλα αυτα, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές ανισότητες. Οι διαφορές στις αμοιβές και  η άνιση προβολή σε σχέση με το ποδόσφαιρο ανδρών σε αρκετές χώρες παραμένουν ζητήματα που απασχολούν έντονα τον χώρο. Τα τελευταία χρόνια, πολλές αθλήτριες έχουν μιλήσει δημόσια για την ανάγκη μεγαλύτερου σεβασμού, ίσων ευκαιριών και καλύτερης αντιμετώπισης από τις ομοσπονδίες και τους συλλόγους. Εντυπωσιακό είναι ότι στη λίστα του 2021 με τους 100 πιο ακριβοπληρωμένους αθλητές υπήρχε μόνο μία γυναίκα, η τενίστρια Serena Williams, η οποία βρίσκεται στην 63η θέση.

Ωστόσο, η πρόοδος των τελευταίων δεκαετιών είναι αδιαμφισβήτητη. Από ένα άθλημα που κάποτε θεωρούνταν «απαγορευμένο» για γυναίκες, το ποδόσφαιρο γυναικών  συνεχώς μεγαλώνει και αποκτά τη θέση που του αξίζει.

Από τα χωμάτινα γήπεδα και την αμφισβήτηση του περασμένου αιώνα, μέχρι τα sold out στάδια και τις παγκόσμιες διοργανώσεις του σήμερα, το ποδόσφαιρο γυναικών έχει διανύσει μια εντυπωσιακή πορεία. Και αν κάτι δείχνει η τελευταία δεκαετία, είναι πως το μέλλον του προδιαγράφεται ακόμη πιο δυνατό.