Ο Ερντογάν τραβάει ξανά το σχοινί: Το νέο «casus belli» για τα νησιά μετά τη συμφωνία Ελλάδας-Ισραήλ και η απάντηση της Αθήνας

Επιστροφή με «σφραγίδα» Ερντογάν στην εποχή των απευθείας απειλών με σαφείς υπαινιγμούς ακόμη και για ανάληψη στρατιωτικής δράσης, καθώς η Άγκυρα, εκτός της διεκδικητικής πολιτικής έναντι της χώρας μας, εντάσσει πλέον τα ελληνοτουρκικά στον γενικότερο σχεδιασμό της περιφερειακής αντιπαράθεσης και με το Ισραήλ. Οι δηλώσεις Ερντογαν επιχειρούν να θέσουν ένα νεο άτυπο casus belli σε ότι αφορά την αμυντική θωράκιση των ελληνικών νησιών και μάλιστα με σύγχρονα ισραηλινά οπλικά συστήματα.

Το κλίμα είχε διαμορφωθεί όλες τις προηγούμενες ημέρες, με την ανταλλαγή ανακοινώσεων μετά την προσπάθεια της Τουρκίας να δρομολογήσει τετελεσμένα με τη θέσπιση των δύο θαλάσσιων πάρκων, αλλά είναι πλέον σαφές και αυτό αποκαλύπτουν και οι δηλώσεις Ερντογάν, ότι η Άγκυρα στρέφεται εναντίον της χώρας μας, θέλοντας να αποτρέψει την ολοκλήρωση της Συμφωνίας με το Ισραήλ, η οποία θα ενισχύσει σημαντικά την ελληνική αποτρεπτική ικανότητα αλλά και την άμυνα των νησιών.

Ο Τούρκος πρόεδρος κατηγόρησε την Ελλάδα ότι δεν ανταποκρίνεται στην εποικοδομητική στάση της χώρας του και δηλώνοντας ότι η Τουρκία δεν έχει βλέψεις στα εδάφη κανενός, τόνισε «δεν θα επιτρέψει σε κανέναν την καταπάτηση των δικαιωμάτων της», αποκαλύπτοντας έτσι τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία αντιλαμβάνεται την «εποικοδομητική» πορεία των ελληνοτουρκικών. Με την Τουρκία να θεωρεί ως καταπάτηση των «δικαιωμάτων της» την άσκηση από την Ελλάδα των στοιχειωδών κυριαρχικών δικαιωμάτων της.

Όμως ο Τούρκος πρόεδρος, μία ημέρα μετά την υπογραφή της ιστορικής συμφωνίας Ελλάδας-Ισραήλ για την προμήθεια ισχυρών αντιαεροπορικών συστημάτων, δεν έκρυψε την ανησυχία και την οργή της Τουρκίας για τη συμφωνία αυτή, προειδοποιώντας ότι «η καταπάτηση και η περιφρόνηση των διεθνών συμφωνιών δεν θα ωφελήσουν κανέναν. Όποιος ερμηνεύει την ψύχραιμη και συνετή στάση της Τουρκίας ως αδυναμία, το λέω ξεκάθαρα, κάνει ένα βαρύτατο λάθος. Η Ελλάδα πρέπει να γυρίσει πίσω από αυτόν τον λανθασμένο δρόμο στον οποίο έχει μπει και να εγκαταλείψει τον εξοπλισμό των νησιών που έχουν καθεστώς μη στρατιωτικοποίησης. Η ιστορία αποτελεί έναν πολύ μα, πολύ καλό οδηγό για όσους θέλουν να πάρουν διδάγματα…» είπε χαρακτηριστικά.

Όλο το προηγούμενο διάστημα η Τουρκία ξεδίπλωσε τη διεκδικητική ατζέντα, με αφορμή και τη θέσπιση των δύο θαλάσσιων πάρκων, αλλά και τις ελληνικές πρωτοβουλίες για τον ΘΧΣ, τα Θαλάσσια Πάρκα (εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων) και τα Ειδικά Χωροταξικά για τις ΑΠΕ τον Τουρισμό και την Βιομηχανία, και τώρα ήρθε η ώρα να επαναφέρει και την απαίτηση αποστρατιωτικοποίησης των νησιών, θέλοντας όμως έτσι να στοχοποιήσει στο σύνολό της τη Συμφωνία με το Ισραήλ.

Βεβαίως, την ίδια ώρα που ο κ. Ερντογάν δηλώνει ότι η Τουρκία «δεν διεκδικεί εδάφη», ολες οι τελευταίες ανακοινώσεις του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών προβάλλουν συστηματικά την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας, με την επίκληση «νησιών και γεωγραφικών σχηματισμών που δεν έχουν παραχωρηθεί βάσει συνθηκών στην Ελλάδα». Η θεωρία των «γκρίζων ζωνών», η οποία κυριαρχεί και πάλι στην προσέγγιση της Τουρκίας στα ελληνοτουρκικά, αποτελεί την κορυφαία κίνηση αναθεωρητισμού εις βάρος της χώρας μας και αμφισβήτησης του εδαφικού status quo. Μια ευθεία απειλή εναντίον της Ελλάδας, η οποία καθιστά αναγκαία και νομιμοποιεί τη λήψη μέτρων άμυνας βάσει και του άρθρου 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ.

Η Τουρκία, όταν μεταφέρθηκαν στην Κάρπαθο οι Patriot, είχε αντιδράσει και πάλι έντονα, αλλά το γεγονός ότι η ελληνική διάταξη αφορούσε την ενδεχόμενη πυραυλική απειλή από το Ιράν απέφυγε να κλιμακώσει τις αντιδράσεις της. Ωστόσο, κατέγραψε αρνητικά την «τολμηρή» κίνηση αυτή της Ελλάδας, που αγνόησε τις τουρκικές προειδοποιήσεις στον σχεδιασμό της αμυντικής διάταξης της χώρας.

Μετά τη Συμφωνία με το Ισραήλ και υπό την πίεση του κλίματος που διαμορφώνεται και στην τουρκική κοινή γνώμη, ότι η Ελλάδα ως «σύμμαχος» του Ισραήλ ενισχύει την άμυνά της αλλά συγχρόνως φέρνει υπερσύγχρονα ισραηλινά συστήματα στον ελλαδικό χώρο σε απόσταση αναπνοής από τα τουρκικά παράλια, η Άγκυρα θα κινηθεί το επόμενο διάστημα, προκειμένου, αν όχι να υπονομεύσει αυτή τη Συμφωνία, τουλάχιστον να εξασφαλίσει ότι υπό το καθεστώς των απειλών θα επιτύχει να εξαιρέσει τα νησιά από την εγκατάσταση συστημάτων της «Ασπίδας του Αχιλλέα».

Η ιδέα ίσως που επανέρχεται στα κέντρα λήψης αποφάσεων στην Άγκυρα είναι αυτή που οδήγησε, υπό την απειλή της στρατιωτικής παρέμβασης το 1998, στη ματαίωση της μεταφοράς και εγκατάστασης των S-300 στην Κύπρο. Όμως πλέον οι συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές και εντελώς διαφορετικά τα μεγέθη.

Το επόμενο διάστημα θα είναι εξαιρετικά δύσκολο, καθώς είναι η περίοδος που συνήθως γίνονται επιχειρησιακές υδρογραφικές έρευνες στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και υποθαλάσσιες εργασίες. Η NAVTEX την οποία εξέδωσε η Τουρκία για τις έρευνες του TÜBİTAK Marmara στην Ανατολική Μεσόγειο, με ένα σημείο των ερευνών να αφορά ελληνική υφαλοκρηπίδα νότια του Καστελλόριζου, έδωσε ένα πρώτο δείγμα γραφής.

Καθώς η Αθήνα είναι ακόμη επιφυλακτική στο να δώσει χρονοδιάγραμμα για την επανάληψη των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, παραπέμποντας στις αποφάσεις της εταιρείας, μετά τις δηλώσεις Ερντογάν είναι σαφές ότι, εάν δεν ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις της Άγκυρας, η αντίδρασή της επί του πεδίου πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Παράλληλα, εκκρεμούν και έρευνες εγκατάστασης διασυνδέσεων στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, σε περιοχές των διεθνών υδάτων αλλά και σε ελληνική υφαλοκρηπίδα, όπου η Τουρκία απαιτεί και εκεί την έκδοση δικών της NAVTEX, ενώ σε προηγούμενες αντίστοιχες έρευνες είχε προχωρήσει στην παρενόχληση διά ασυρμάτου των πλοίων που εκτελούσαν τις εργασίες.

Μετά τη διπλωματική κλιμάκωση των τελευταίων εβδομάδων και το απειλητικό μήνυμα που έστειλε ο Τ. Ερντογάν, θα πρέπει να αξιολογηθεί εάν η Τουρκία θα περιορισθεί στις διπλωματικές διαμαρτυρίες και στις παρενοχλήσεις διά ασυρμάτου ή αν θα επιλέξει να κλιμακώσει και επί του πεδίου.

Η Αθήνα, βεβαίως έστειλε το μήνυμα, και με την υπογραφή της συμφωνίας με το Ισραήλ ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει στις εκβιαστικές απειλές και πιέσεις της Τουρκίας, σε ό,τι αφορά τουλάχιστον την αμυντική θωράκιση της χώρας, αλλά και με τις κινήσεις στον Χωροταξικό Σχεδιασμό ότι δεν πρόκειται να αφήσει να δημιουργηθεί «γκρίζα εικόνα» για περιοχές της ελληνικής επικράτειας που ασκείται πλήρης κυριαρχία.

Ο ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτης μάλιστα ενημέρωσε και τους ομολόγους του στο Άτυπο Συμβούλιο ΥΠΕΞ, Gymnich, που έγινε στην Ολλανδία, ενώ και ο πρωθυπουργός Κυρ.Μητσοτάκης θα ενημερώσει τον πρόεδρο της Ε.Ε., Α. Κόστα, καθώς στο πλαίσιο της Ε.Ε. και βάσει αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπάρχει «εργαλειοθήκη» αντίδρασης σε κάθε αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Όμως πλέον, με την Τουρκία να έχει υιοθετήσει πλήρως τη στρατηγική αυτονομία της και να διεκδικεί σημαντικό περιφερειακό ρόλο, έχοντας την ενθάρρυνση και της αμερικανικής ηγεσίας, πιθανόν οι ευρωπαϊκοί μοχλοί πίεσης να αποδειχθούν αναποτελεσματικοί.

Η είδηση για την επίσκεψη του διοικητή της ΜΙΤ Ι. Καλίν στην Αθήνα, για τη συνάντησή του με τον ομόλογό του της ΕΥΠ, πρέσβη Θ. Δεμίρη, προφανώς μπορεί να λειτουργήσει ως ένας άτυπος ισχυρός δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, προκειμένου να αποφευχθούν ανεπιθύμητες εξελίξεις.

Όμως ο ρόλος του Ι. Καλίν, λόγω και της στενής σχέσης του με τον Τ. Ερντογάν αλλά και του ρόλου της ΜΙΤ στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, είναι διαφορετικός από τον ρόλο της ΕΥΠ, παρά το γεγονός ότι ο Θ. Δεμίρης είναι από τους πιο έμπειρους Έλληνες διπλωμάτες, που έχει χειρισθεί επί σειρά ετών εξαιρετικά ευαίσθητα θέματα των ελληνοτουρκικών.
Η επικοινωνία αυτή είναι σημαντική και μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση κρίσιμων καταστάσεων, όμως δεν μπορεί να ξεπεράσει και να παρακάμψει τα μείζονα ζητήματα που θέτει η Τουρκία, όπως οι «γκρίζες ζώνες» και η απαίτηση για εκούσια παραίτηση της Ελλάδας από την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της.