Κωνσταντίνος Κόμπος: «Δεν είμαστε ολίγον από κράτος και δεν ζητούμε άδεια από τη Τουρκία» δηλώνει ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου

Ο Κύπριος υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κόμπος, σε συνέντευξη του στο protothema.gr, περιγράφει τη στρατηγική της Λευκωσίας σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα ζητά ρόλο στην ευρωπαϊκή άμυνα, ενώ εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και να διατηρεί στρατεύματα κατοχής στο νησί.

Ο Κ. Κόμπος τονίζει ότι η Τουρκία έχει σαφείς υποχρεώσεις έναντι στην ΕΕ και την Κυπριακή Δημοκρατία, επισημαίνοντας πως τα ευρωτουρκικά δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από το Κυπριακό. Υπογραμμίζει ακόμη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο μόνος παράγοντας που μπορεί να προσφέρει στην Άγκυρα πραγματικά οφέλη μέσα από μια λύση του κυπριακού, ενώ σημειώνει πως η εμβάθυνση των σχέσεων Βρυξελλών και Άγκυρας εξαρτάται από τη βούληση της τουρκικής πλευράς σε μια σειρά ζητημάτων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει και στη συμφωνία Κύπρου και Γαλλίας, η οποία, όπως αναφέρει, εμβαθύνει τη στρατηγική συνεργασία των δύο χωρών στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας και δημιουργεί το θεσμικό πλαίσιο για τη φιλοξενία γαλλικών δυνάμεων στην Κυπριακή Δημοκρατία για ανθρωπιστικούς λόγους. Στο ίδιο πλαίσιο, στέλνει σαφές μήνυμα ότι η Κύπρος δεν απειλεί κανέναν, αλλά ούτε και θα ζητά άδεια από τρίτους για να προασπίζεται τα συμφέροντά της.

Η Τουρκία, η Ευρώπη και το Κυπριακό

ΕΡ: Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια νέα διαδικασία για το Κυπριακό; Παρατηρητής, θεματοφύλακας της συμβατότητας με το ευρωπαϊκό κεκτημένο ή ενεργός πολιτικός παράγοντας; Υπάρχει σήμερα ευρωπαϊκή κατανόηση για τις κυπριακές και ελληνικές ενστάσεις απέναντι στην Τουρκία ή παραμένει η τάση εξίσωσης όλων των διαφορών στο όνομα της γεωπολιτικής σκοπιμότητας; Η Ευρώπη μιλά για απειλές από τη Ρωσία, αλλά δυσκολεύεται να μιλήσει με την ίδια καθαρότητα για τον τουρκικό αναθεωρητισμό. Γιατί;

ΑΠ: Ο μόνος παράγοντας που μπορεί να προσφέρει οφέλη στην Τουρκία μέσα από μια λύση του Κυπριακού είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα θέματα της φιλελευθεροποίησης των θεωρήσεων εισόδου, της αναβάθμισης και επικαιροποίησης της τελωνειακής ένωσης Ευρωπαϊκής Ένωσης - Τουρκίας και η γενικότερη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ιδιαίτερης σημασίας για την Άγκυρα. Αυτά αναμένει η Τουρκία, η οποία όμως έχει και σαφείς υποχρεώσεις έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Εξελίξεις θετικού προσήμου θα επηρεάσουν και επηρεάζονται από το Κυπριακό. Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Τουρκία σημαντική χώρα για την Ένωση. Ούτε το ένα, ούτε το άλλο πρόκειται να αλλάξει. Συνδυάζονται, σε διαφορετικές θεματικές και με διαφορετική ένταση. Αλλά συνδυάζονται. Η Ευρωπαϊκή Ένωση όντως προσεγγίζει την Τουρκία προσπερνώντας το ότι ο βαθμός ευθυγράμμισής της με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας είναι μόλις στο 4%. Η εμβάθυνση των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης - Τουρκίας έχει ως θεμέλιο τη βούληση της Τουρκίας ως προς μια σειρά ζητημάτων.

ΕΡ: Η αναμενόμενη νέα συνάντηση 5+1 για το Κυπριακό ήταν επιδίωξη της δικής μας πλευράς. Ωστόσο το ζητούμενο δεν είναι μόνο να συγκληθεί, αλλά να έχει πολιτικό περιεχόμενο. Υπάρχουν πραγματικές προϋποθέσεις επιτυχίας, όταν η τουρκική πλευρά επιμένει στη θέση περί δύο κρατών και δεν δείχνει διάθεση επιστροφής στο συμφωνημένο πλαίσιο λύσης;

ΑΠ: Όπως έχει δημόσια τονίσει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, οι συζητήσεις που γίνονται αυτή τη στιγμή αφορούν την ουσία του Κυπριακού, με στόχο η νέα συνάντηση να μπορέσει να οδηγήσει στην ανακοίνωση της επανέναρξης διαπραγματεύσεων. Πάντα εντός του πλαισίου που θέτει το Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Παράλληλα, γίνεται μια πολύ συγκεκριμένη προετοιμασία και συζήτηση για τα ευρωτουρκικά, ώστε να υπάρξει η διασύνδεση η οποία αποτελεί εξ αρχής μέρος της στρατηγικής μας για ενίσχυση της προσπάθειας με στόχο ένα θετικό αποτέλεσμα. Η προσέγγιση της Τουρκίας είναι αυτή που θα καθορίσει το εύρος της προοπτικής.

ΕΡ: Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Έρχιουρμαν παρουσιάστηκε από αρκετούς ως πιο μετριοπαθής από τον Ερσίν Τατάρ. Βλέπετε ουσιαστική διαφοροποίηση στις θέσεις της τουρκοκυπριακής ηγεσίας ή απλώς διαφορετικό ύφος στην ίδια τουρκική γραμμή; Και μέχρι ποιο σημείο μπορεί η Λευκωσία να επενδύσει πολιτικά σε αυτή την αλλαγή προσώπου;

ΑΠ: Το κλειδί αυτής της προσπάθειας είναι στην Τουρκία. Το ζητούμενο δεν είναι η ένταση της διατύπωσης των θέσεων, αλλά οι ίδιες οι θέσεις. Εμείς θέτουμε ως αυτονόητο και θεμελιώδες το πλαίσιο του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Εναπόκειται στην τουρκική πλευρά να κινηθεί εντός αυτού του πλαισίου. Με ειλικρίνεια και θετική προσέγγιση που να αντιστοιχεί σε αυτήν της δικής μας πλευράς.

Άμυνα, Γαλλία και ευρωπαϊκή ασφάλεια

ΕΡ: Η Τουρκία ζητά ρόλο στην ευρωπαϊκή άμυνα, ενώ δεν αναγνωρίζει κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διατηρεί στρατεύματα κατοχής στην Κύπρο. Μπορεί αυτό να γίνει ανεκτό από την Ένωση; Σε αυτό το πλαίσιο, τι πρακτικό περιεχόμενο μπορούν να έχουν για την Κύπρο και την Ελλάδα η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής του Άρθρου 42.7, η συμφωνία Κύπρου - Γαλλίας για το Καθεστώς των Δυνάμεων, γνωστή ως SOFA, και η άρση του αμερικανικού εμπάργκο όπλων προς την Κυπριακή Δημοκρατία;

ΑΠ: Ως προς τον μηχανισμό Security Action for Europe, γνωστό ως SAFE, υπάρχει ένα σαφές πλαίσιο που λαμβάνει υπόψη τις θέσεις της Ελλάδος και της Κύπρου. Δεν είναι ζήτημα χωρίς πλαίσιο και πολιτική ουσία, αλλά το αντίθετο. Η Κυπριακή Δημοκρατία αντιμετωπίζει σοβαρούς κινδύνους και έχουμε υποχρέωση να διασφαλίσουμε τα συμφέροντά μας. Δεν είμαστε ολίγον από κράτος και αυτό είναι πλέον πασιφανές σε όλους από τον τρόπο άσκησης της εξωτερικής πολιτικής μας. Σε αυτό το πλαίσιο οικοδομούμε σχέσεις στρατηγικής συνεργασίας, σε διάφορους τομείς και με διάφορες χώρες. Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν απειλεί κανέναν. Είναι θύμα εισβολής και κατοχής. Και ούτε όμως θα αναζητεί την άδεια από τρίτους για το πώς κινείται για την προάσπιση των συμφερόντων της.

Η πρόσφατη συμφωνία με τη Γαλλία αποτελεί εμβάθυνση της πολυεπίπεδης στρατηγικής συνεργασίας μας, ειδικότερα στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας. Θέτει το αναγκαίο θεσμικό πλαίσιο για τη φιλοξενία γαλλικών δυνάμεων στην Κυπριακή Δημοκρατία για ανθρωπιστικούς λόγους.
Γίνεται εύκολα κατανοητή η σημασία μιας τέτοιας παρουσίας για την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, κάτι που αναβαθμίζει και τον ρόλο της Κύπρου. Την ίδια στιγμή, Κύπρος και Γαλλία συμβάλλουμε από κοινού καθοριστικά στην επίτευξη του στόχου μας για στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με ενίσχυση των δυνατοτήτων της σε θέματα ασφάλειας και άμυνας. Η Κύπρος συνεχίζει σταθερά την προσπάθειά της να είναι υποβοηθητής στην παροχή ασφάλειας στην περιοχή μας.

Ελλάδα και Κύπρος απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό

ΕΡ: Σε πολλούς υπάρχει συχνά η αίσθηση ότι η Τουρκία επιχειρεί να διαχωρίσει το Αιγαίο από το Κυπριακό. Θεωρείτε ότι ένας τέτοιος διαχωρισμός είναι διπλωματικά επικίνδυνος; Υπάρχει ενιαία γραμμή Ελλάδας - Κύπρου στα θέματα ασφάλειας ή, στην πράξη, κάθε κράτος κινείται με βάση τις δικές του άμεσες προτεραιότητες;

ΑΠ: Ο τουρκικός αναθεωρητισμός και η επιθετικότητα, όπου και αν εκδηλώνονται, δεν ευνοούν τον εφησυχασμό μας. Πέραν των αδελφικών δεσμών, υπάρχει ταύτιση των επιδιώξεων και των συμφερόντων μας ως κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια σημαντική, γεωπολιτικά, περιοχή. Ασφαλώς υπάρχουν διάφορες και σοβαρότατες προκλήσεις. Εις απάντηση, ο συντονισμός παραμένει πάντοτε στενός. Αυτό εξάλλου αναμένουν οι πολίτες και από τις δύο κυβερνήσεις, Ελλάδος και Κύπρου. Και αυτό πράττουμε καθημερινά σε όλα τα επίπεδα.

Η κυπριακή διπλωματία σε χώρες με προνομιακή σχέση με την Άγκυρα

ΕΡ: Κύριε υπουργέ, πραγματοποιήσατε την περασμένη εβδομάδα περιοδεία στην Κεντρική Ασία, στο Τατζικιστάν, το Ουζμπεκιστάν και την Κιργιζία, ενώ είχε προηγηθεί η επίσημη επίσκεψη του Προέδρου Χριστοδουλίδη στο Καζακστάν και τα εγκαίνια της Πρεσβείας της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Αστανά. Ποια είναι η στρατηγική στόχευση αυτής της έντονης κυπριακής παρουσίας στην περιοχή και πόσο συνδέεται με την προσπάθεια της Τουρκίας να αξιοποιήσει τον Οργανισμό Τουρκογενών Κρατών υπέρ του ψευδοκράτους;

ΑΠ: Πράγματι, υπήρξε μια ιδιαίτερα σημαντική περιοδεία ως αποτέλεσμα της συστηματικής προεργασίας, σε μια περιοχή με ιδιαίτερες προκλήσεις για τη δική μας πλευρά. Πρέπει να γίνεται ακόμα πιο έντονη και μεθοδική δουλειά εκεί που υπάρχουν τέτοιες δυσκολίες. Το γεγονός ότι έγινε και ότι είχε αποτελέσματα με υπογραφές μνημονίων συνεργασίας, καθώς και οι διμερείς συναντήσεις που έγιναν και στο επίπεδο που έγιναν, όλα αυτά είναι αποτέλεσμα προηγούμενων επαφών και διπλωματικών διεργασιών, ενώ έχουν δρομολογηθεί και τα επόμενα βήματα.
Η Κεντρική Ασία συνιστά μια περιοχή ειδικής σημασίας για την Κυπριακή Δημοκρατία. Χωρίς ψευδαισθήσεις, αλλά πάντοτε λαμβάνοντας υπόψη τα όποια πλεονεκτήματα έχουμε ή μπορούμε να δημιουργήσουμε. Δεν προσεγγίζουμε καμία περίπτωση με λογικές μηδενικού αθροίσματος, ούτε μας αποτρέπουν οι δυσκολίες του εγχειρήματος πριν καταβληθεί η όποια προσπάθεια.

Από τη Λεμεσό μέχρι την Ινδία

ΕΡ: Στην Άτυπη Συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Λεμεσό συμμετείχαν, ως προσκεκλημένοι, οι υπουργοί Εξωτερικών της Ινδίας και της Σαουδικής Αραβίας. Τι επιδιώκει η Κύπρος μέσα από το άνοιγμα προς αυτές τις δύο χώρες και πώς εντάσσεται αυτό στην ευρύτερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποκτήσει πιο ενεργό ρόλο στην περιοχή;

ΑΠ: Το επιχείρημα ότι η Κύπρος λειτουργεί ως γέφυρα με την περιοχή αποτελεί συνέχεια του Άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Τώρα επεκτείνουμε το εύρος αυτής της γειτονίας, φτάνοντας μέχρι την Ινδία. Εξάλλου, η διεύρυνση του γεωπολιτικού μας αποτυπώματος αποτελεί διακηρυγμένο κεντρικό στόχο της εξωτερικής μας πολιτικής από την ημέρα ανάληψης της διακυβέρνησης από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη.
Συνεπώς, μετά από δική μας πρωτοβουλία απευθύνθηκε πρόσκληση στους ομολόγους μου της Ινδίας και της Σαουδικής Αραβίας, δύο σημαντικούς εταίρους τόσο της Κύπρου όσο και ευρύτερα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για να παρευρεθούν στην Άτυπη Συνάντηση Gymnich.
Είχαμε την ευκαιρία μιας ανοιχτής ανταλλαγής απόψεων για τις τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις, τόσο στην περιοχή μας όσο και διεθνώς. Συζητήσαμε την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στη Μέση Ανατολή, αλλά και πώς προχωρούμε παρακάτω. Δηλαδή ποιες αδυναμίες του διεθνούς εμπορικού συστήματος έχουν εντοπισθεί, ειδικά σε ό,τι αφορά την εφοδιαστική αλυσίδα, και πώς μπορεί μελλοντικά αυτά τα ζητήματα να αντιμετωπισθούν. Αυτά συνδέονται και με το ζήτημα της Διασύνδεσης Ινδίας - Μέσης Ανατολής - Ευρώπης, γνωστής ως IMEC. Συνδέονται και με το γεγονός ότι υπάρχουν διάφορες πρόσθετες ιδέες οι οποίες άρχισαν να συζητούνται πολύ πιο έντονα λόγω του πολέμου στην περιοχή. Συναφώς, θεωρήσαμε ότι θα ήταν πολύ σημαντικό να αναδείξουμε και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης αυτές τις δυνατότητες.