Amy Winehouse: Πόσο κοστίζει σήμερα ένας μύθος;

Ηταν πέντε και κάτι ψιλά, απόγευμα καλοκαιριού, λίγο πριν από την ολική οικονομική κατάρρευση, τα ανακατεμένα παγάκια με το κομμένο καρπούζι υπερθεμάτιζαν την ευφορία που σου δίνουν οι αγκαλιές και τα φιλιά των παιδιών, όλα ήταν τέλεια εκείνη την ώρα, η θάλασσα στον ορίζοντα έμπλεκε με τον ουρανό, οι φιστικιές της Αίγινας πιο δίπλα ήταν ήδη φορτωμένες κι η κόρη είπε να το χαλάσει· ή να το φτιάξει, αν το καλοσκεφτείς. Το τέλος μερικές φορές φέρνει τη λύτρωση. «Μπαμπά, πέθανε η Εϊμι Γουάινχαουζ». Δεν ξέρω γιατί, αλλά όσο κι αν το περίμεναν όλοι, ο θάνατος αυτός απασφάλισε την περόνη μιας σειράς συναισθημάτων που λίγοι άνθρωποι, τους οποίους δεν έχουμε γνωρίσει προσωπικά, μπορούν να μας τα προκαλέσουν.

Βασικά, ξέρω γιατί. Τέσσερα χρόνια πριν, σε ένα από αυτά τα μαγικά μικροσκοπικά νησιά του Ινδικού Ωκεανού, η φωνή της Εϊμι μέσα από το iPod που έπαιζε σε λούπα το «Back to Black», έγινε το soundtrack εκείνου του ταξιδιού. Μαύρικη, σπαρακτική, παθιάρα. Και τώρα, 23 Ιουλίου του 2011, στα καταραμένα 27, τέλος. Σκέφτομαι πόσο δεν την ένοιαζε το χρήμα κι όλα όσα επέφερε η παγκόσμια επιτυχία της όσο ζούσε και πόσο πιο βαθιά θα έπεφτε στο χρώμα που την έκανε διάσημη, το μαύρο, αν ήξερε για τον χορό των εκατομμυρίων που στήθηκε στο όνομά της μετά τοn θάνατό της. Αλλά έτσι δεν γίνεται πάντα;



Οπως και να έχει, η οικονομική αξία του ονόματός της όχι μόνο δεν έσβησε μαζί της, αλλά αυξάνεται σταθερά με το πέρασμα των χρόνων. Η πιο πρόσφατη απόδειξη ήρθε μέσα από τη δικαστική διαμάχη που επανέφερε στο προσκήνιο το ερώτημα «ποιος δικαιούται να διαχειρίζεται και να επωφελείται από την κληρονομιά της Εϊμι Γουάινχαουζ;». Ο πατέρας της, Μιτς Γουάινχαουζ, ενεργώντας ως διαχειριστής της περιουσίας της κόρης του, έχασε πρόσφατα αγωγή στο Ανώτατο Δικαστήριο της Βρετανίας εναντίον δύο στενών φίλων της τραγουδίστριας, της στυλίστριάς της Ναόμι Πάρι και της Κατριόνα Γκούρλεϊ. Ο Μιτς Γουάινχαουζ ισχυρίστηκε ότι οι δύο γυναίκες απέκρυψαν αντικείμενα της Εϊμι και κέρδισαν περισσότερες από 700.000 λίρες από δημοπρασίες που πραγματοποιήθηκαν στις ΗΠΑ το 2021 και το 2023.

Οι δικηγόροι του υποστήριξαν ότι είχαν αποκρύψει σκόπιμα τις πωλήσεις και πως η προσφυγή στη Δικαιοσύνη ήταν ο μόνος τρόπος για να αποκαλυφθεί η αλήθεια. Ωστόσο, η δικαστής απέρριψε τους ισχυρισμούς. Στην απόφασή της τόνισε ότι ούτε η Πάρι ούτε η Γκούρλεϊ απέκρυψαν σκόπιμα αντικείμενα και ότι ο ίδιος ο Γουάινχαουζ θα μπορούσε να είχε εξακριβώσει εγκαίρως την προέλευσή τους. Μάλιστα, η δικαστής χαρακτήρισε τον πατέρα της τραγουδίστριας «αναξιόπιστο μάρτυρα», σημειώνοντας πως συχνά επιδιώκει να κυριαρχεί σε ανθρώπους και καταστάσεις. Η υπόθεση αποκάλυψε για άλλη μία φορά ότι η μνήμη της Εϊμι έχει μετατραπεί σε ένα περιουσιακό στοιχείο μεγάλης οικονομικής αξίας.

Οταν η Εϊμι πέθανε, η περιουσία της αποτιμήθηκε σε περισσότερα από 6,7 εκατ. δολάρια. Ωστόσο, μετά την αφαίρεση φόρων, χρεών και λοιπών υποχρεώσεων, η καθαρή αξία της κληρονομιάς περιορίστηκε περίπου στα 4,6 εκατ. δολάρια. Επειδή η τραγουδίστρια δεν είχε συντάξει διαθήκη, ολόκληρη η περιουσία της μεταβιβάστηκε στους γονείς της, Μιτς και Τζάνις Γουάινχαουζ, σύμφωνα με τη βρετανική νομοθεσία περί αδιαθέτου διαδοχής.

Μαζί με τα περιουσιακά στοιχεία, πέρασαν στους γονείς της και τα πνευματικά δικαιώματα της μουσικής της, που αποτελούν το πολυτιμότερο τμήμα της κληρονομιάς της. Τα μεταθανάτια έσοδα τα διαχειρίζονται μέσω ιδιωτικών εταιρειών, όπως οι MW Records Ltd και Openville Ltd, ενώ μέρος των εσόδων διοχετεύεται στο Amy Winehouse Foundation, που υποστηρίζει νέους ανθρώπους που παλεύουν με τις εξαρτήσεις. Ο πρώην σύζυγός της, Μπλέικ Φίλντερ-Σίβιλ -και για αρκετούς φαν της, ο ηθικός αυτουργός του θανάτου της-, δεν λαμβάνει τίποτα από την περιουσία της.

Κατά το διαζύγιό τους είχε λάβει περίπου 250.000 λίρες και έκτοτε δεν απέκτησε κανένα δικαίωμα στα έσοδα της τραγουδίστριας. Μάλιστα, σε πρόσφατη εμφάνισή του σε podcast δήλωσε ότι έχει «συμφιλιωθεί» με το παρελθόν, παραδεχόμενος ότι έπαιξε κάποιον ρόλο στην καταστροφική περίοδο της ζωής της, χωρίς όμως να αποδέχεται ότι φέρει αποκλειστικά την ευθύνη.

Την ίδια στιγμή που η μουσική της συνεχίζει να αποφέρει έσοδα, τα προσωπικά αντικείμενά της έχουν εξελιχθεί σε χρυσωρυχείο για συλλέκτες. Η μεγάλη δημοπρασία του οίκου Julien’s Auctions στο Λος Αντζελες αποτέλεσε ορόσημο. Περισσότερα από 800 αντικείμενα της τραγουδίστριας απέφεραν πάνω από 4 εκατ. δολάρια, με τα χρήματα να κατευθύνονται στο Amy Winehouse Foundation. Το πιο ακριβό αντικείμενο ήταν το μεταξωτό μίνι φόρεμα που φορούσε στην τελευταία της συναυλία στο Βελιγράδι τον Ιούνιο του 2011, μόλις έναν μήνα πριν από τον θάνατό της. Το φόρεμα πουλήθηκε αντί 243.200 δολαρίων, δηλαδή σε τιμή 16 φορές υψηλότερη από την αρχική εκτίμηση. Η συμβολική αξία του συγκεκριμένου ενδύματος ήταν τεράστια. Η συναυλία στο Βελιγράδι θεωρείται η τελευταία δημόσια εμφάνιση της Εϊμι και έχει συνδεθεί με τις δύσκολες τελευταίες εβδομάδες της ζωής της.

Ανάμεσα στα αντικείμενα που προσέλκυσαν το ενδιαφέρον των συλλεκτών ήταν μια κόκκινη δερμάτινη τσάντα Moschino σε σχήμα καρδιάς, που κρατούσε στα BRIT Awards του 2007 και η οποία πουλήθηκε αντί 204.800 δολαρίων, ένα χρυσό φόρεμα Dolce&Gabbana που έφτασε στα 150.000 δολάρια και μια ολόσωμη φόρμα Temperley London που είχε φορέσει στον εορτασμό των 90ών γενεθλίων του Νέλσον Μαντέλα και η οποία πουλήθηκε αντί 121.000 δολαρίων. Λιγότερο προσοδοφόρα, αλλά διόλου αμελητέα, ήταν τα ζευγάρια από τα χαρακτηριστικά ροζ μπαλαρινάκια της, που πουλήθηκαν μεταξύ 12.500-19.200 δολαρίων, και μια μεταλλική πινακίδα «Camden Square», καλυμμένη με χειρόγραφα μηνύματα θαυμαστών μετά τον θάνατό της, η οποία έφτασε στα 19.200 δολάρια.

Γενικότερα, η αξία των αντικειμένων της Εϊμι εξαρτάται από τη σπανιότητα και τη σύνδεσή τους με κομβικές στιγμές της καριέρας της. Ρούχα και προσωπικά αντικείμενά της έχουν πουληθεί από 50.000 έως και πάνω από 240.000 δολάρια το καθένα. Ακόμη και το περίφημο φόρεμα που συνδέθηκε με την εποχή του «Back to Black» άλλαξε χέρια έναντι περίπου 50.000 δολαρίων.

Η πρόσφατη δικαστική απόφαση που κατέρριψε την αγωγή του πατέρα της ανέδειξε και μία άλλη διάσταση. Η δικαστής αναγνώρισε ότι ο Μιτς έχει αφιερώσει σημαντικό μέρος της ζωής του στη διατήρηση της μνήμης της κόρης του μέσω του Amy Winehouse Foundation. Ταυτόχρονα όμως επισήμανε ότι η περιουσία της Εϊμι, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων από έργα όπως η βιογραφική ταινία «Back to Black», έχει καταστήσει τον πατέρα της προσωπικά εξαιρετικά εύπορο.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η επιθυμία του να προστατεύσει την κληρονομιά της συνυπάρχει με το ενδιαφέρον του να συνεχίσει η οικογένεια να επωφελείται οικονομικά από αυτή. Σήμερα, εκτός από πρόεδρος του Amy Winehouse Foundation, ο Μιτς Γουάινχαουζ ακολουθεί και καριέρα τραγουδιστή κλασικής τζαζ, αποτίοντας φόρο τιμής σε θρύλους όπως ο Φρανκ Σινάτρα και η Ελα Φιτζέραλντ και έχει πραγματοποιήσει ουκ ολίγες περιοδείες στις ΗΠΑ και εμφανίσεις στη Βραζιλία.

Ας κλείσουμε με την ακίνητη περιουσία που άφησε η Εϊμι. Το σπίτι όπου πέθανε στο Κάμντεν Σκουέρ μετατράπηκε μετά τον θάνατό της σε τόπο προσκυνήματος για χιλιάδες θαυμαστές της. Η οικογένεια αρχικά σχεδίαζε να το μετατρέψει σε έδρα του Amy Winehouse Foundation, όμως το υψηλό κόστος φύλαξης και συντήρησης οδήγησε τελικά στην πώλησή του. Το ακίνητο δημοπρατήθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 και πουλήθηκε αντί σχεδόν 2 εκατ. λιρών. Σήμερα ανήκει στον Βρετανό επιχειρηματία Ρίτσαρντ Μπάλφουρ-Λιν και τη σύζυγό του Λέσλι.

Τελικά, πόσο «κοστίζει» η Εϊμι Γουάινχαουζ; Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στους αριθμούς. Βρίσκεται στα 4,6 εκατ. δολάρια της κληρονομιάς της, στα εκατομμύρια που συνεχίζουν να αποφέρουν τα δικαιώματα της μουσικής της, στα 4 εκατ. που συγκέντρωσαν οι δημοπρασίες των προσωπικών της αντικειμένων και στις εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια που πληρώνουν οι συλλέκτες για ένα φόρεμα, μία τσάντα ή ένα ζευγάρι παπούτσια. Δεκαπέντε χρόνια μετά τον θάνατό της, η Εϊμι παραμένει ένα σπάνιο φαινόμενο, η οικονομική αξία της οποίας συνεχίζει να αυξάνεται παράλληλα με τον μύθο της. Την ένοιαζε; Μάλλον όχι. Αφού she told us, she was trouble, αλλά κανείς μας δεν ήθελε να το πιστέψει

getty images/ideal image, afp/visualhellas.gr