Η Ελλάδα στους 12 κορυφαίους προορισμούς παγκοσμίως για ψηφιακούς νομάδες

Η Ελλάδα δεν είναι πλέον απλώς ένα μέρος που αξίζει να επισκεφτεί κανείς μόνο για μία εβδομάδα. Γνωρίζοντάς την ανακαλύπτει κανείς θέλγητρα σπάνια. Μια χώρα πλούσια σε ήλιο και με ακτές 13.500 χιλιομέτρων, τοποθεσίες εξαιρετικού κάλλους, γαστρονομική ποικιλία, ανταγωνιστικό κόστος διαβίωσης σε σχέση με πολλές άλλες χώρες, ανυπολόγιστη πολιτιστική κληρονομιά, ανθρώπινη ποιότητα ζωής και άλλα πολλά. Ειδικά για έναν σύγχρονο νέο πτυχιούχο, καλά αμειβόμενο εργαζόμενο ή ελεύθερο επαγγελματία, άνευ ή και μετά οικογενειακών υποχρεώσεων, θα ήταν πειρασμός να επεκτείνει χρονικά την επίσκεψή του από μία εβδομάδα σε κάποιους μήνες, συνδυάζοντάς την με την εξ αποστάσεως εργασία του.

40 εκατομμύρια μέλη

Κάπως έτσι, η Ελλάδα μπήκε πριν από λίγα χρόνια στη νεοαναπτυσσόμενη σχετικά αγορά των ψηφιακών νομάδων (digital nomads), η κοινότητα των οποίων αισίως σήμερα αριθμεί περί τα 40 εκατομμύρια μέλη παγκοσμίως. Πράγματι, τα τελευταία τέσσερα χρόνια η χώρα μας έχει δημιουργήσει αθόρυβα ένα από τα πιο στοχευμένα και αποτελεσματικά πακέτα της Ευρώπης για πρόσωπα που θέλουν να ζήσουν για ένα διάστημα εκτός της πατρίδας τους χωρίς να σταματήσουν τη δουλειά τους.

Είναι η Digital Nomad Visa που απευθύνεται στο παγκόσμιο εργασιακό δυναμικό που εργάζεται εξ αποστάσεως. Και σταδιακά εδραιώνεται σε αυτή την αγορά, όπως δείχνουν και οι μελέτες έγκυρων διεθνών οργανισμών. Η πλέον πρόσφατη, της Global Citizens Solution, φέρει την Ελλάδα στη 12η θέση του Παγκόσμιου Δείκτη Ψηφιακών Νομάδων 2025 (και 8η στην αντίστοιχη ευρωπαϊκή λίστα), που αποτυπώνει τη σύνθετη ελκυστικότητα (τοποθεσία, φορολογικά και άλλα κίνητρα, διαδικασίες υποδοχής, κόστος και ποιότητα ζωής και άλλα πολλά) των χωρών-προορισμών.

Την ίδια στιγμή η Αθήνα, από θέσεις ανυπόληπτες, εκτός της πρώτης εκατοντάδας στα προηγούμενα χρόνια, εκτοξεύτηκε στη 15η θέση των πόλεων ανά τον κόσμο για workcation (που συνδυάζουν εργασία και τουρισμό), σύμφωνα με τον ετήσιο δείκτη της Ιnternational Workplace Group (IWG) που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο. Ενώ πέρυσι, το περιοδικό «Fortune» ανέδειξε την Καλαμάτα ως τη 2η ελκυστικότερη ευρωπαϊκή πόλη για την εγκατάσταση ψηφιακών νομάδων.

Η χώρα μας επομένως καθίσταται υπολογίσιμο μέγεθος στην εξ αποστάσεως εργασία, που παραμένει θελκτική και για τις επιχειρήσεις που εξακολουθούν να αναζητούν τρόπους μείωσης του εργασιακού κόστους.

Η Ελλάδα έχει μπει πλέον στον παγκόσμιο χάρτη των ψηφιακών νομάδων με σαφείς ενδείξεις αυξανόμενης ζήτησης. Η προοπτική της, δε, θα κριθεί από το πόσο σταθερά θα βελτιώνονται οι υποδομές, το θεσμικό πλαίσιο, το οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον και οι τοπικές πρωτοβουλίες ώστε να γίνει ακόμα πιο ελκυστική επιλογή για το συγκεκριμένο κοινό.

Η πανδημία

Οι πρώτοι μεμονωμένοι ψηφιακοί νομάδες εμφανίστηκαν στα μέσα της δεκαετίας του ’90, όταν η χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών διευρύνθηκε και αυξήθηκαν σημαντικά με την επανάσταση του Διαδικτύου. Η πανδημία όμως του 2020 ήταν που άλλαξε το τοπίο, λειτουργώντας περίπου ως «big bang» που ανέδειξε μια ολόκληρη νέα αγορά. Το 2024 οι Αμερικανοί ψηφιακοί νομάδες ήταν 18,1 εκατομμύρια έναντι μόλις 7,5 εκατομμυρίων το 2019, μια αύξηση 147%, αντιπροσωπεύοντας πλέον περίπου το 12% του εργατικού δυναμικού των ΗΠΑ σύμφωνα με την Εκθεση Τάσεων των Ψηφιακών Νομάδων για το 2025 της MBO Partners. Και σήμερα εξακολουθεί να αναπτύσσεται παγκοσμίως, αλλά με μικρότερους ρυθμούς, καθώς οι περισσότερες επιχειρήσεις φρέναραν, εφαρμόζοντας πολιτικές επιστροφής στο γραφείο.

Το προφίλ τους, σύμφωνα με όλες τις μελέτες, είναι κατά κύριο λόγο νεανικό: η πλειονότητα ανήκει στις γενιές των Millennials και (ολίγον από) Gen Z, δηλαδή σε ηλικίες μεταξύ 20-45 ετών, ενώ η μέση ηλικία τους κυμαίνεται σήμερα γύρω στα 39 έτη. Η μέση διάρκεια παραμονής σε κάθε χώρα είναι περίπου τρεις μήνες. Η πρόβλεψη της MBO Partners για κατά 50% αύξηση του αριθμού τους μέχρι το 2030, στα 60 εκατομμύρια, επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για μια, ούτως ή άλλως, μεγάλη αλλαγή στο μοντέλο εργασίας, που ήδη διαμορφώνει νέες τάσεις στην οικονομία, στον τουρισμό, στην αστική ανάπτυξη και στις τοπικές κοινωνίες.

Τι αναζητούν

Τα κριτήρια που καθορίζουν την επιλογή ενός προορισμού από τους ψηφιακούς νομάδες είναι διευρυμένα.
Πρώτον, το κόστος ζωής. Αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για την επιλογή τους. Ετσι, οι πόλεις που προσφέρουν υψηλή ποιότητα ζωής σε λογικές τιμές έχουν ξεκάθαρο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Δεύτερον, η ταχύτητα και αξιοπιστία του Διαδικτύου. Καθώς η εργασία τους εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την πρόσβαση σε γρήγορο και σταθερό Διαδίκτυο, προτιμούν χώρες που τους εγγυώνται απρόσκοπτη, υψηλών ταχυτήτων και χαμηλού κόστους πρόσβαση στο Διαδίκτυο.

Τρίτον, τα προσιτά ενοίκια. Η δυνατότητα να βρουν προσιτή και ποιοτική κατοικία, χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια, παίζει αποφασιστικό ρόλο στην επιλογή τους. Το 37% των ψηφιακών νομάδων χρησιμοποιούν το Airbnb ως κύρια πλατφόρμα κρατήσεων και το 26% ξοδεύει μεταξύ 500-1.000 δολαρίων σε ενοίκιο μηνιαίως.

Τέταρτον, η «ζωντανή κοινότητα». Ενας από τους σημαντικότερους λόγους επιλογής ενός προορισμού είναι η ύπαρξη μιας ενεργής κοινότητας επαγγελματιών. Οι χώροι coworking (κοινόχρηστοι χώροι συνεργασίας), οι συναντήσεις, τα γεγονότα και η καθημερινή επαφή με ανθρώπους με παρόμοιο τρόπο ζωής δημιουργούν ένα περιβάλλον που ικανοποιεί τις βασικές απαιτήσεις των ψηφιακών νομάδων. Αρα, αν μια χώρα θέλει να επενδύσει στην προσέλκυση της συγκεκριμένης ομάδας, πρέπει οπωσδήποτε να οργανώσει διαδικασίες υποδοχής και παροχής διευκολύνσεων.

Η Ελλάδα έχει αναπτύξει τέτοιες αξιόλογες υποδομές σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, αλλά και στην περιφέρεια, όπως στην Καλαμάτα και τη Σύρο, που μαζί με τα Χανιά και τα Ιωάννινα είναι οι πιο ελκυστικοί κόμβοι παρουσίας digital nomads από πολλές χώρες του πλανήτη.

Τελευταίο, ποιότητα ζωής και περιβάλλοντος και ασφάλεια. Αρκούν ως επικεφαλίδες.

Τι προσφέρουν στη χώρα

Στην Ελλάδα του 2019 η έννοια του ψηφιακού νομάδα ήταν σχεδόν άγνωστη. Αρχισε να αναπτύσσεται το 2021, δειλά στην αρχή, με μόλις 10 αιτήματα να υποβάλλονται για έκδοση άδειας, πιο τολμηρά στη συνέχεια, καθώς το 2022 τα αιτήματα έγιναν 595, με 142 εγκρίσεις. Οι ψηφιακοί νομάδες κυκλοφορούν δίπλα μας, τους συναντάμε σε καφέ, εστιατόρια, χώρους ψυχαγωγίας, παντού, ακριβώς επειδή δεν είναι κλασικοί τουρίστες ούτε τυπικοί επαγγελματίες ή στελέχη επιχειρήσεων που ταξιδεύουν υπό την ασφυκτική πίεση χρόνου, επιλέγοντας πολυτελή καταλύματα ή μέλη επαγγελματικών αποστολών που ξεχωρίζουν από μακριά. Είναι όμως πολύ δύσκολο να καταμετρηθούν με ακρίβεια.

Κι αυτό γιατί οι άδειες ψηφιακού νομάδα στην Ελλάδα αφορούν και δίδονται σε κατοίκους μόνο τρίτων χωρών, εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης και Ελβετίας, καθώς για εκείνους των χωρών-μελών της Ε.Ε. η εσωτερική μετακίνηση και παραμονή για ένα τρίμηνο σε άλλη χώρα-μέλος είναι απολύτως ελεύθερη, χωρίς διατυπώσεις κ.λπ. Ετσι, υπολογίζονται επίσημα μόνο οι κάτοχοι Digital Nomad Visa τρίτων, εκτός Ε.Ε., χωρών, είτε και εντός Ε.Ε., αλλά εφόσον υποβάλλουν αίτημα για 12μηνη παραμονή (εθνική θεώρηση εισόδου). Κάτι που πολλοί αποφεύγουν, προτιμώντας να αλλάζουν μέσα στο τρίμηνο τις χώρες της πρόσκαιρης εγκατάστασής τους. Βάσει των ερευνών, το 47% προτιμά να μένει σε ένα μέρος για 1-3 μήνες.

Επομένως, ο όποιος επίσημος αριθμός των κρατικών αρχών υποεκτιμά την πραγματικότητα, και αυτό ισχύει και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς δεν περιλαμβάνει τους εντός των ευρωπαϊκών χωρών μετακινούμενους επί ένα τρίμηνο digital nomads. Γι’ αυτό και μετά την τελευταία έκθεση του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου του 2021, που αναφερόταν σε 2.918 αιτήματα και εγκεκριμένα 1.693, δεν δημοσιοποιήθηκαν έκτοτε νέα στοιχεία, καθώς ο αριθμός των πραγματικών ψηφιακών νομάδων ήταν (και είναι και σήμερα) πολλαπλάσιος, όπως και το όφελος που προκύπτει για την ελληνική οικονομία, αλλά είναι άγνωστος.

Σύμφωνα με έρευνα του MIT Enterprises Forum εκείνης της εποχής, εκτιμήθηκε ότι αν η Ελλάδα καταφέρει να προσελκύσει 100.000 ψηφιακούς νομάδες ετησίως, με μέση παραμονή έξι μηνών, τότε τα ετήσια έσοδα για την ελληνική οικονομία θα μπορούσαν να ξεπεράσουν το 1,6 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ποσό αντίστοιχο με τα έσοδα που θα απέφερε η άφιξη 2,5 εκατομμυρίων τουριστών για μία εβδομάδα διακοπών.

Η έκθεση

Ολα τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από το ότι η Ελλάδα κατατάσσεται στη 12η θέση παγκοσμίως και στην 8η σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ανάμεσα σε 64 χώρες, όσον αφορά την προσέλκυση ψηφιακών νομάδων βάσει της έκθεσης «Global Digital Nomad Index 2025», της κορυφαίας βρετανικής εταιρείας συμβούλων μετανάστευσης και στρατηγικής για την παγκόσμια κινητικότητα Global Citizen Solutions. Για μια χώρα που πριν από μια δεκαετία ήταν συνώνυμη με την κρίση χρέους, μέχρι και τους ελέγχους κεφαλαίων, η κατάταξη μεταξύ των δώδεκα πιο ελκυστικών προορισμών στον κόσμο για επαγγελματίες και εργαζόμενους εξ αποστάσεως είναι ένα πολύ ενθαρρυντικό στοιχείο για το πόσο διεισδυτική είναι η πρότασή της προς τους δυνητικούς υποψήφιους επισκέπτες της κατηγορίας των digital nomads.

Η έκθεση βασίζεται σε 15 προσεκτικά επιλεγμένους δείκτες που ομαδοποιούνται σε πέντε θεματικούς: διαδικασία, ιθαγένεια και κινητικότητα, βελτιστοποίηση φορολογίας, οικονομικά, ποιότητα ζωής και τεχνολογία και καινοτομία. Κάθε δείκτης σταθμίζεται ανάλογα με τη συνάφειά του με τη λήψη αποφάσεων των νομάδων, με βάση ακαδημαϊκή έρευνα, συμβολή εμπειρογνωμόνων και δημόσια διαθέσιμα δεδομένα, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα των πιο ελκυστικών προορισμών στον κόσμο για το παγκόσμιο απομακρυσμένο εργασιακό δυναμικό, πρακτικά τους digital nomads.

Ο δείκτης της ελληνικής επίδοσης φτάνει το 88,47. Πρώτη στη λίστα είναι η Ισπανία (99,67) και ακολουθούν Ολλανδία, Ουρουγουάη, Καναδάς, Τσεχία, Γαλλία, Πορτογαλία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Γερμανία, Μάλτα και Εκουαδόρ. Το αξιοσημείωτο είναι ότι η Ελλάδα έχει την πρωτιά στον θεματικό δείκτη Ιθαγένειας και Κινητικότητας (100). Αυτός αποτυπώνει τη δυνατότητα που έχει ένας ψηφιακός νομάδας να ενσωματωθεί μακροπρόθεσμα στο νομικό πλαίσιο μιας χώρας, πέρα από μια απλή προσωρινή άδεια, και αν το πρόγραμμα βίζας ψηφιακού νομάδα συνδέεται θεσμικά με δυνατότητα απόκτησης μόνιμης κατοικίας ή υπηκοότητας. Για το 2025, βάσει της έκθεσης της GCS, μόνο τρεις χώρες (Ελλάδα, Ισπανία και Τσεχία) συνδέουν άμεσα τη βίζα ψηφιακού νομάδα με την προοπτική απόκτησης της ιθαγένειας.

Η Αθήνα

Η Αθήνα καταλαμβάνει τη 15η θέση μεταξύ των 50 παγκόσμιων προορισμών που αξιολόγησε η IWG ως προς τις συνθήκες που προσφέρουν για υβριδική εργασία, καταγράφοντας υψηλές επιδόσεις σε μια σειρά βασικών δεικτών. Η ελληνική πρωτεύουσα απέσπασε βαθμολογία 9/10 για το κλίμα της, καθώς και για τις επιλογές διαμονής, στις οποίες περιλαμβάνονται το ύψος των ενοικίων και η διαθεσιμότητα επιπλωμένων κατοικιών, αλλά και για τη συνολική διαθεσιμότητα ευέλικτων χώρων εργασίας.
Στην ίδια έρευνα, με στοιχεία έως τον περασμένο Ιούνιο, η Αθήνα είναι η μοναδική πόλη μεταξύ των 50 προορισμών που συγκέντρωσε την ανώτατη βαθμολογία 10/10 ως προς τη διαθεσιμότητα και το κόστος της Digital Nomad Visa. Ωστόσο, η ελληνική πρωτεύουσα καταγράφει χαμηλότερες επιδόσεις σε τομείς όπως η ευρυζωνική συνδεσιμότητα, η ασφάλεια και το κόστος εστίασης.

Η visa

Η Ελλάδα παρέχει ψηφιακή βίζα νομάδων σε πολίτες εκτός Ε.Ε. ώστε να μπορούν να διαμένουν και να εργάζονται νόμιμα εξ αποστάσεως στην Ελλάδα για αρχική περίοδο έως και 12 μηνών, με την ευκαιρία μετάβασης σε ανανεώσιμη διετή άδεια διαμονής. Οι αιτήσεις από τον περασμένο Φεβρουάριο υποβάλλονται πλέον στον τόπο διανομής των υποψηφίων (σε ελληνικές πρεσβείες και προξενεία) και όχι κατά την άφιξή τους στην Ελλάδα.

Οι αιτούντες απαιτείται να κερδίζουν το εισόδημά τους αποκλειστικά από εργοδότες ή πελάτες που εδρεύουν εκτός Ελλάδας. Δεν μπορούν δηλαδή να εργαστούν για εργοδότες εγγεγραμμένους στην Ελλάδα ή να παρέχουν υπηρεσίες στην ελληνική εγχώρια αγορά. Το εισόδημα πρέπει αποδεδειγμένα να είναι τουλάχιστον 3.500 ευρώ μηνιαίως, αυξανόμενο κατά 20% για τον/τη σύζυγο και κατά 15% για κάθε εξαρτώμενο τέκνο. Το τέλος της αίτησης ανέρχεται στα 75 ευρώ/άτομο και το διοικητικό τέλος στα 150/άτομο.

Οι αριθμοί

39 έτη η μέση ηλικία των ψηφιακών νομάδων

60 εκατ. υπολογίζεται ότι θα είναι ο αριθμός τους παγκοσμίως μέχρι το 2030

37% των digital nomads χρησιμοποιεί το Airbnb ως κύρια πλατφόρμα κρατήσεων

47% προτιμά να μένει σε ένα μέρος για 1-3 μήνες

9/10 ο βαθμός της Αθήνας για το κλίμα της

88,47 ο βαθμός της Ελλάδας, που τη φέρνει στη 12η θέση. Πρώτη στη λίστα η Ισπανία με 99,67