Ο «Λόρδος των Τούνελ»: Ο μηχανικός που έσωσε το Μπιγκ Μπεν αναλαμβάνει το μετρό στην Κυψέλη

Ο λόρδος/βαρόνος Ρόμπερτ Τζέιμς Μέιρ, στα 76 του χρόνια σήμερα και ύστερα από μια σταδιοδρομία μισού αιώνα περίπου ως βασικός υπεύθυνος για τη μη κατάρρευση γιγαντιαίων κατασκευών σε σαθρά εδάφη, κατά καιρούς έχει εργαστεί σε κάποια από τα πιο απαιτητικά εργοτάξια του κόσμου. Σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, Ινδία, Ταϊλάνδη, Χονγκ Κονγκ, Σιγκαπούρη, Βέλγιο, Ολλανδία, Τουρκία, Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία κ.α.

Το κώλυμα του αθηναϊκού μετρό στην Κυψέλη φέρνει τον λόρδο Μέιρ στην Ελλάδα - μολονότι δεν είναι η πρώτη φορά που αποτεινόμαστε στην αδιαμφισβήτητη αυθεντία του για κάποιο μεγάλο έργο στη χώρα μας, ειδικά σε ό,τι αφορά την ασφαλή διάνοιξη σηράγγων. Η εταιρεία του, ένα γραφείο απολύτως εξειδικευμένων γεωτεχνικών μελετών υπό την επωνυμία Geotechnical Consulting Group (GCG), κατά το παρελθόν είχε κληθεί να συνδράμει σε projects όπως η Γέφυρα Ρίου - Αντιρρίου και το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

Επίσης, στους λίγους και εκλεκτούς συνεργάτες του GCG συγκαταλέγονται δύο Ελληνίδες επιστήμονες, η δόκτωρ Αγγελική Γραμματικοπούλου ως μόνιμο στέλεχος και ως εξωτερική συνεργάτιδα η καθηγήτρια του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών στο Πανεπιστήμιο Πατρών Σταυρούλα Κοντοέ.

Ασφαλώς, όμως, το έργο με το οποίο έχει ταυτιστεί η παγκόσμια φήμη του λόρδου Μέιρ είναι η κατασκευή των υπόγειων σταθμών του λονδρέζικου μετρό σε απόσταση μερικών δεκάδων μέτρων από το υπ’ αριθμόν 1 τοπόσημο της Βρετανίας, το ρολόι-πύργο του Μπιγκ Μπεν.

Και μολονότι ο Ρόμπερτ Μέιρ έχει φέρει εις πέρας ακόμη πιο δύσκολες αποστολές, πραγματικά «αυτοκτονίας» από γεωστατικής άποψης, η ιδέα ότι αυτός είναι ο μόνος επιστήμονας που θα μπορούσε να σχεδιάσει και να εκτελέσει τη διάνοιξη σηράγγων δίπλα ή και κάτω από τα πιο ευαίσθητα μνημεία του πλανήτη τού προσδίδει σχεδόν μεσσιανικές ιδιότητες.

Αυτός ο Βρετανός «Μεσσίας των Τούνελ» ή τουλάχιστον ο «Λόρδος των Σηράγγων», πριν από περίπου 30 χρόνια κατόρθωσε να προστατεύσει το Μπιγκ Μπεν από το να γίνει είτε ένας κλώνος του Πύργου της Πίζας, είτε ένας σωρός από συντρίμμια.

Το μυστικό του λόρδου Μέιρ είναι διπλό: αφενός η τεχνική των τσιμεντενέσεων αντιστάθμισης και αφετέρου η εγκατάσταση ενός πολυδαίδαλου δικτύου αισθητήρων και μετρητών, οι οποίοι καταγράφουν άγρυπνα την κινητικότητα των εκάστοτε κτιρίων που απειλούνται από τις εκσκαφές. Η δουλειά του στο Μπιγκ Μπεν αποτελεί υπόδειγμα της μεθοδολογίας του, αλλά και μια πρόγευση της λύσης που προβλέπεται να δοθεί, τηρουμένων των αναλογιών, στο αδιέξοδο της Κυψέλης.

Θα γείρει το Μπιγκ Μπεν;

Το 1994 ξεκίνησαν τα έργα προέκτασης της Γραμμής Jubilee του λονδρέζικου υπόγειου σιδηρόδρομου, ένα εγχείρημα που απασχόλησε πολλαπλά και σοβαρά τη βρετανική κοινωνία - από τους απλούς πολίτες, τον επιστημονικό και πολιτικό κόσμο μέχρι τα ΜΜΕ κ.ο.κ.

Από τεχνικής άποψης και εντελώς επιγραμματικά, η πρόκληση ήταν κολοσσιαία: προκειμένου να διασφαλιστεί η ευχέρεια πρόσβασης στον περίφημο «Θόλο του Millennium» εν όψει της αλλαγής χιλιετίας, το μετρό του Λονδίνου έπρεπε να αποκτήσει 11 καινούριους σταθμούς, εκ των οποίων οι 8 θα ήταν υπόγειοι. Επιπλέον, το σχέδιο προέβλεπε τη διάνοιξη δύο παράλληλων σηράγγων μήκους 11 χλμ., οι οποίες θα διέσχιζαν τον ποταμό Τάμεση σε τέσσερα διαφορετικά σημεία.

Ωστόσο, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα ήταν ο σταθμός Γουεστμίνστερ, ο οποίος έπρεπε να κατασκευαστεί στα έγκατα ενός από τα πλέον πολυσύχναστα, αλλά και τα πιο ιστορικά σημεία στην καρδιά του Λονδίνου: ακριβώς απέναντι από το Μπιγκ Μπεν.

Αυτό σήμαινε ότι θα έπρεπε να εκτελεστεί μια κολοσσιαία εκσκαφή, σε βάθος που ξεπερνούσε τα 30 μέτρα, προκειμένου να δημιουργηθεί μία κατασκευή 14 ορόφων, με τα μισά πατώματα υπόγεια και τα άλλα μισά υπέργεια.

Ολα αυτά θα έπρεπε να ολοκληρωθούν μέσα σε ένα χρονοδιάγραμμα που στένευε μέρα με τη μέρα, καθώς το κτίριο πάνω από τον σταθμό προοριζόταν για τη νέα έδρα του Βρετανικού Κοινοβουλίου, με εκατοντάδες γραφεία, αλλά και έναν πολυεπίπεδο χώρο στάθμευσης οχημάτων κάτω από το ανάκτορο του Γουεστμίνστερ.

Και ενώ, φυσικά, ο «Θόλος του Millenium» θα προσήλκυε πλήθη επισκεπτών. Εξυπακούεται βεβαίως ότι το επίπεδο στατικότητας και γενικότερης ασφάλειας των υπαρχόντων και υπό κατασκευήν εγκαταστάσεων θα έπρεπε να είναι το απολύτως υψηλότερο που θα μπορούσε να επιτευχθεί με τα διαθέσιμα τεχνικά μέσα, την τεχνογνωσία, την επιστήμη κ.λπ. Oι μεγάλοι αντίπαλοι για τους υπεύθυνους του project, όμως, δεν ήταν μόνο οι ασφυκτικές προθεσμίες και η περιπλοκότητα του έργου.

Υπόγεια ασπίδα

Ήταν κυρίως η σαθρότητα του εδάφους, του θρυλικού «Λονδρέζικου Πηλού» (London Clay), μιας αργιλώδους ποικιλίας η οποία διογκώνεται έντονα με την υγρασία και συρρικνώνεται όταν αποξηραίνεται.

Σε αυτό το, εν τινί μέτρω, «ζωντανό» έδαφος, ο λόρδος Μέιρ και η ομάδα του έπρεπε να βρουν τον τρόπο να σκάψουν μια τάφρο, σε βάθος 39 μέτρων κάτω από το επίπεδο του δρόμου, κυρίως όμως σε απόσταση 28 μέτρων από το Μπιγκ Μπεν.

Για ένα μνημείο όχι μόνο με τη σημασία και την αξία του συγκεκριμένου, αλλά και για τα χαρακτηριστικά του, ως ενός κτίσματος ηλικίας 136 ετών (το 1994), το project είχε πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να αποτύχει παρά να αποτελέσει απτή απόδειξη ότι ακόμη και τα ανέφικτα ενίοτε γίνονται εφικτά.

Ακόμη και όταν ανεγειρόταν, το 1858, ήταν γνωστό ότι το Μπιγκ Μπεν είχε σχετικά ρηχά θεμέλια. Και αμέσως μόλις ορθώθηκε στο πλήρες ύψος του, στα 96,3 μέτρα, πήρε μια ελαφρά, εντελώς μικρομετρική κλίση, αρκετή όμως ώστε να γίνει ο χειρότερος εφιάλτης για τους μηχανικούς του σύγχρονου project, οι οποίοι γνώριζαν πως οποιαδήποτε ανατάραξη του εδάφους στην περιοχή γύρω από το Μπιγκ Μπεν θα τον έκανε να γείρει ακόμη περισσότερο. Πολλώ δε μάλλον η διάνοιξη σηράγγων διαμέτρου περί τα 8 μ., της τάφρου για τις κυλιόμενες σκάλες κ.ο.κ.

Στην περίπτωση του Μπιγκ Μπεν, ο λόρδος Μέιρ έθεσε ως μέγιστη επιτρεπτή μετατόπιση κατά τη διάρκεια των εργασιών ένα διάστημα 15 χιλιοστών στο ύψος του καντράν του ρολογιού. Εκεί θα ελεγχόταν η κίνηση του πύργου ενόσω οι μετροπόντικες, τα γεωτρύπανα και τα λοιπά βαριά χωματουργικά μηχανήματα θα προχωρούσαν στη διάτρηση του εδάφους.

Σημειωτέον ότι 15 χιλιοστά είναι όσο το πάχος τριών πιστωτικών καρτών σε στοίβα. Ο Μέιρ είχε υπολογίσει ότι το Μπιγκ Μπεν θα υφίστατο ανεπανόρθωτες ζημιές εάν η κλίση ξεπερνούσε το όριο. Αυτή όμως ήταν μόνο η θεωρία, καθώς τα μοντέλα προσομοίωσης και οι μαθηματικοί υπολογισμοί, ανεξαρτήτως του πόσο προωθημένοι και ακριβείς είναι, δεν αξίζουν τίποτα στην πρώτη ρωγμή που θα μπορούσε να αυλακώσει το μνημείο.

Ομως, ο λόρδος Μέιρ είχε εμπιστοσύνη στην αγαπημένη μέθοδό του, την έγχυση σκυροδέματος στο υπέδαφος μέσω αντισταθμιστικών ενέσεων. Αν μπορεί κανείς να αποδώσει τη συγκεκριμένη πρακτική όσο πιο σχηματικά και απλοϊκά γίνεται, πρόκειται για τη ρίψη τόσης ποσότητας από μπετόν όσης χρειάζεται για να εξισορροπηθεί η αφαίρεση χώματος στη φάση της εκσκαφής.

Το ισοζύγιο αυτό διασφαλίζει τη στατικότητα των παρακείμενων κτιρίων ακόμη και αν είναι τόσο παλαιά και ευαίσθητα όσο το Μπιγκ Μπεν. Πώς όμως μπορεί κάποιος να υπολογίσει με ακρίβεια κυβικού εκατοστού το πόσο σκυρόδεμα χρειάζεται σε αντιστάθμιση του χώματος που απομακρύνεται;

Η απάντηση παραπέμπει στην επιστημονική μαγεία της υπολογιστικής μηχανικής, την οποία ο λόρδος Μέιρ έχει ωθήσει πέρα από τα παραδεδεγμένα όριά της, μελετώντας και εξελίσσοντας επί δεκαετίες τη μέθοδο των αντισταθμιστικών ενέσεων. Το σχέδιό του για τον σταθμό Γουεστμίνστερ και το Μπιγκ Μπεν εν μέρει βασίστηκε στην εμπειρία -και τη λαμπρή επιτυχία- ενός αντίστοιχου προηγούμενου εγχειρήματος σε έναν άλλον σταθμό του λονδρέζικου μετρό, τον Γουότερλου.

Θεραπεία μνημείων με ενέσεις

Η πρωτοποριακή μέθοδος του λόρδου Μέιρ συνίσταται στη δημιουργία ενός πυκνού δικτύου από οριζόντιους σωλήνες, οι οποίοι αναπτύσσονται ανάμεσα στις σήραγγες και την επιφάνεια του εδάφους. Κάθε σωλήνας διαθέτει μια σειρά από οπές, από τις οποίες γίνεται η έγχυση του σκυροδέματος.

Χάρη σε αυτό τον ιστό αγωγών μπετόν αρμέ, οι μηχανικοί μπορούν να διοχετεύουν μπετόν αρμέ στο έδαφος σε οποιοδήποτε τμήμα του έργου επιλέξουν προκειμένου να αποτρέψουν την έντονη μετατόπιση όγκων χώματος κατά τις εκσκαφές. Ωστόσο, όχι μόνο οι υπολογισμοί για τη χωροθέτηση, τον αριθμό των σωλήνων, την ποσότητα των τσιμεντενέσεων, τη συχνότητα της ενισχυτικής διαδικασίας κ.λπ. είναι λαβυρινθώδεις, αλλά και η ίδια η εγκατάσταση των σωλήνων αποτελεί από μόνη της τεράστια πρόκληση.

Για κάθε φάση έγχυσης σκυροδέματος χρειάζονταν συνήθως 24 ώρες και ρυθμίσεις στην οδική κυκλοφορία, καθώς υπήρχαν «καταπακτές» στο οδόστρωμα, οι οποίες άνοιγαν το βράδυ και έκλειναν την ημέρα. Συνολικά, πάντως, ο λόρδος Μέιρ, οι συνεργάτες του και τα συνεργεία έζησαν στο εργοτάξιο του Μπιγκ Μπεν 28 μήνες αγωνίας, ελπίζοντας ότι οι υπολογισμοί τους δεν θα προδίδονταν από κάποιο απρόοπτο ή ένα ανθρώπινο σφάλμα.

Οπως εξήγησε αργότερα ο Μέιρ, «η απόφαση για το ποιος σωλήνας θα χρησιμοποιηθεί κάθε φορά για την έγχυση, ο υπολογισμός του όγκου κάθε ένεσης μπετόν, όπως και ο ρυθμός της διαδικασίας συνιστούν παραμέτρους μιας εξαιρετικά πολύπλοκης διαδικασίας.

Εμείς υπολογίσαμε ότι χωρίς την έγχυση σκυροδέματος η μετατόπιση του Μπιγκ Μπεν θα είχε ξεπεράσει κατά πολύ τα 100 χιλιοστά, κάτι απολύτως μη αποδεκτό, καθώς θα έθετε σε σοβαρό κίνδυνο την ευστάθεια του πύργου. Το πλεονέκτημα της δικής μας μεθόδου, με τις αντισταθμιστικές ενέσεις, είναι ότι οι σωλήνες έγχυσης τσιμέντου δεν αφαιρούνται μετά την αποπεράτωση των εργασιών.

Παραμένουν στη θέση τους και ο χώρος εξακολουθεί να παρακολουθείται μέσω του κυκλώματος αισθητήρων που έχουμε εγκαταστήσει. Επομένως, η αντισταθμιστική έγχυση σκυροδέματος μπορεί, αν χρειαστεί, να συνεχιστεί έως ότου είμαστε απολύτως βέβαιοι πως έχουμε φτάσει στην ιδανική σταθεροποίηση - και εφόσον τα όργανα μέτρησης μάς δείχνουν ότι δεν απαιτείται πλέον περαιτέρω έγχυση».

Προορισμένος να πετύχει

Με τον τρόπο που περιγράφηκε, έστω και με τις απαραίτητες υπεραπλουστεύσεις, ο λόρδος Μέιρ ανέβασε τον πήχη των υπόγειων κατασκευών σε σαθρό έδαφος. Το επίτευγμά του δεν χρειάζεται περαιτέρω υποστήριξη.

Στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα ο σταθμός Γουεστμίνστερ με τον ιδιαίτερο industrial διάκοσμο όχι μόνο κυκλοφορούν εκατομμύρια άνθρωποι και διέρχονται συρμοί του μετρό σε διάφορα επίπεδα μέσα στο «ελβετικό τυρί» του υπόγειου Λονδίνου, αλλά στα κτίρια της γύρω περιοχής έχουν τοποθετηθεί όργανα μέτρησης για ενδεχόμενη μετατόπιση με περίπου 7.000 σημεία παρακολούθησης.

Τα δεδομένα από αυτούς τους αισθητήρες τροφοδοτούνται σε υπολογιστές, όπου αναλύονται και αξιολογούνται προκειμένου να εκτιμηθεί το εάν, το πού και το πότε πρέπει να γίνει η επόμενη διορθωτική έγχυση σκυροδέματος.

Ο λόρδος Μέιρ δηλώνει πεπεισμένος πως «δεν θα αργήσει η στιγμή που θα αποτελεί συνήθη πρακτική οι σχεδιαστές να ρωτούν τους πελάτες τους τι είδους εξοπλισμό ανίχνευσης μετατοπίσεων επιθυμούν για τα κτίρια που σκοπεύουν να ανεγείρουν ή για οποιαδήποτε άλλη απαιτητική κατασκευαστική εργασία».

Και αν η επιστημονική εφευρετικότητα του Μέιρ λειτούργησε στη Βρετανία, καθώς και σε μια απέραντη σειρά άλλων, εξαιρετικά δύσκολων ανά την υφήλιο έργων μεγάλης κλίμακας όπου η απειλή της κατάρρευσης των παρακείμενων οικοδομημάτων ήταν πολύ πιθανή, όπως στη Ρώμη, τότε η συμβολή του Βρετανού «γκουρού των σηράγγων» ίσως αποδειχθεί καθοριστική για τη Γραμμή 4 του αθηναϊκού μετρό - και χωρίς συμβιβασμούς ή επώδυνες θυσίες.

Εντούτοις, το παράδοξο στην περίπτωση του λόρδου Μέιρ έγκειται στην επιλογή του να αφοσιωθεί στην προσπάθεια του πώς θα υπερνικήσει τις αδυσώπητες δυνάμεις του υπεδάφους. Διότι ενώ τυγχάνει γιος ενός καθηγητή του Πανεπιστημίου Κέιμπριτζ, εντελώς αντίθετα με τον πατέρα του, τον Γουίλιαμ Οστιν Μέιρ, ο οποίος ήταν καθηγητής Αεροναυπηγικής, ο Ρόμπερτ απαρνήθηκε τους αιθέρες για τα έγκατα της γης.

Σήμερα πλέον είναι και ο ίδιος καθηγητής στο πανεπιστήμιο όπου δίδαξε ο πατέρας του και κατόπιν σπούδασε ο ίδιος, στο περίφημο Κέιμπριτζ, στο Τμήμα Γεωτεχνικής και Περιβαλλοντικής Ερευνας. Κατά το παρελθόν ο Ρόμπερτ Μέιρ είχε διατελέσει πρόεδρος του Ινστιτούτου Πολιτικών Μηχανικών στο Κέιμπριτζ και πρύτανης ενός παραρτήματος του πανεπιστημίου επί σειρά ετών.

Ο τίτλος του καθηγητή του απονεμήθηκε από το Κέιμπριτζ το 1998 ως αναγνώριση της ρηξικέλευθης συμβολής του στην επιστήμη της Γεωτεχνικής Μηχανικής -αλλά και την εφαρμοσμένη εκδοχή της, στο πραγματικό πεδίο των εργοταξίων- ύστερα από 27 χρόνια επιτυχιών ως ελεύθερος επαγγελματίας σε εγχειρήματα ακραίων απαιτήσεων. Στα οποία πρωταγωνιστικό και κρίσιμο ρόλο διαδραμάτιζαν πάντοτε τα δίκτυα σηράγγων.

Ιλιγγιώδες CV

Το βιογραφικό του λόρδου Μέιρ, όπως είναι εύλογο, ύστερα από 50 και πλέον χρόνια ενασχόλησης με την επιστήμη των τούνελ προκαλεί δέος. Εκατοντάδες μελέτες και δημοσιεύσεις, τίτλοι, βραβεύσεις, συμμετοχές στη διοίκηση επιστημονικών και τεχνολογικών φορέων στη Βρετανία και διεθνώς, παρουσία σε επιτροπές εμπειρογνωμόνων κ.λπ. Εν ολίγοις, ο Ρόμπερτ Μέιρ είναι ένα σημείο αναφοράς, μια οικουμενική σταθερά γνώσης για τον κλάδο της Γεωτεχνικής Μηχανικής και των υπόγειων έργων.

Σε συνεντεύξεις του και μιλώντας για τις σημαντικότερες καμπές στην προσωπική του εξέλιξη, ο ίδιος τονίζει σταθερά το πόσο ωφελήθηκε από την άμεση ανάμειξή του επί τόπου, εκεί όπου τα έργα που είχε μελετήσει διεξοδικά και είχε σχεδιάσει στο χαρτί έφταναν στη φάση της εκτέλεσής τους. Στο σημείο δηλαδή όπου θα αποκαλυπτόταν εάν είχε κάνει λάθος, στο σημείο όπου δεν υπήρχε πλέον γυρισμός στο γραφείο και τον υπολογιστή του.

Το 1971 και αμέσως αφότου αποφοίτησε από το Κέιμπριτζ με το πτυχίο του μηχανικού, ειδικευμένου στη Γεωτεχνική, ο Ρόμπερτ Μέιρ εντάχθηκε στο προσωπικό μιας μελετητικής εταιρείας με διεθνές πελατολόγιο. Για λογαριασμό της οποίας το 1973 βρέθηκε στο Χονγκ Κονγκ ως υπεύθυνος για την κατασκευή λιμενικών υποδομών - και τότε, όπως θα συνέβαινε πολύ αργότερα, για την ασφαλή διάνοιξη σηράγγων σε απόσταση αναπνοής από τους ουρανοξύστες της ασιατικής μητρόπολης.

Εκ των υστέρων, ο Μέιρ θα χαρακτήριζε μοναδική την εμπειρία που απέκτησε εργαζόμενος μακριά από την πατρίδα του, συμβουλεύοντας τους νεότερους ομοτέχνους του: «Να αναζητήσετε την απόκτηση εμπειριών σε όλο και μεγαλύτερη ποσότητα, όσο μεγαλύτερη ποικιλία και όσο πιο γρήγορα μπορείτε. Ιδιαίτερα εάν δουλέψετε στο εξωτερικό, εκτός της έδρας σας, οι γνώσεις που θα κερδίσετε θα αλλάξουν τη ζωή σας».

«Άλλαξε η ζωή μου»

Οπωσδήποτε, ο Μέιρ αναγνωρίζει πως «δεν υπάρχει μεγαλύτερη ικανοποίηση για έναν μηχανικό από το να βλέπει το σχέδιό του, με το λογότυπο και την υπογραφή του στο χαρτί, να υλοποιείται. Όμως, το γεγονός που άλλαξε τη δική μου ζωή μετά από την ανεκτίμητη εμπειρία που απέκτησα πηγαίνοντας κάθε μέρα στο εργοτάξιο, ήταν όταν επέστρεψα στο Κέιμπριτζ για το διδακτορικό μου».

Οντως, το 1976 και κατόπιν επίμονης παρότρυνσης από τον εργοδότη του γύρισε στο πανεπιστήμιο, όπου εκπόνησε τη διατριβή του με αντικείμενο τη μέθοδο των αντισταθμιστικών ενέσεων, η οποία έγινε ακολούθως το «ευαγγέλιο» παγκοσμίως για το επόμενο, ποιοτικά ασυγκρίτως ανώτερο έργο, την κατασκευή τούνελ κατά βάσιν σε εντελώς ακατάλληλα εδάφη.

Ακολούθως ο Μέιρ επανήλθε σε αυτό που τον μάγευε περισσότερο, την πρακτική εργασία και την επίλυση πραγματικών και πιεστικών προβλημάτων. Οντας νεαρός ακόμη, σε ηλικία 30 ετών, ίδρυσε τη δική του εταιρεία, το Geotechnical Consulting Group, μέσω της οποίας διατηρεί τον πυρετικό ρυθμό της ενασχόλησής του με τις προκλήσεις των σηράγγων οπουδήποτε στον πλανήτη.

Ομως, ίσως αξίζει να σημειωθεί ότι η ευκαιρία να εμβαθύνει στην επιστήμη του δόθηκε στον Ρόμπερτ Μέιρ στο πλαίσιο ενός ερευνητικού προγράμματος του Πανεπιστημίου Κέιμπριτζ, χορηγός του οποίου ήταν το Βρετανικό Δημόσιο, και συγκεκριμένα το Εργαστήριο Οδών και Μεταφορών. Οπότε, όταν ο Μέιρ κλήθηκε να συνδράμει με την επιστημονική αυθεντία του στην προστασία του Μπιγκ Μπεν, ανταπέδωσε με κάποιον τρόπο τη στήριξη που είχε λάβει ως νεαρός και φέρελπις επιστήμονας.

Φωτογραφίες: Getty images / Ideal image, EUROKINISSI