Ψηφιακός βοηθός τεχνητής νοημοσύνης για όλους τους προπτυχιακούς φοιτητές της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, πώς θα λειτουργεί η εφαρμογή AI Reading Companion

Ένα νέο ψηφιακό εργαλείο μάθησης, αξιοποιώντας τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, έχουν πλέον στη διάθεσή τους όλοι οι προπτυχιακοί φοιτητές της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Πρόκειται για τον Ψηφιακό Βοηθό Μάθησης (AI Reading Companion), ο οποίος αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την ελληνική εταιρεία νομικής τεχνητής νοημοσύνης Lysias.ai και διατίθεται από τη φετινή ακαδημαϊκή χρονιά, με στόχο να υποστηρίξει την καθημερινή μελέτη και την καλύτερη κατανόηση της διδακτέας ύλης.

Η εφαρμογή σχεδιάστηκε ειδικά για τις ανάγκες των φοιτητών Νομικής και προσφέρει ένα πιο διαδραστικό περιβάλλον μελέτης. Μέσω της πλατφόρμας, οι χρήστες μπορούν να υποβάλλουν ερωτήσεις για νομικές έννοιες και ζητήματα, να ζητούν διευκρινίσεις και να αναζητούν πρόσθετες εξηγήσεις για θέματα που συναντούν κατά την επεξεργασία του εκπαιδευτικού υλικού.

Η πρόσβαση πραγματοποιείται μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας https://students.lysias.ai/, η οποία δημιουργήθηκε με γνώμονα τις εκπαιδευτικές ανάγκες των προπτυχιακών φοιτητών και διαφοροποιείται από τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που απευθύνονται στους επαγγελματίες του νομικού κλάδου.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για τη θέση της τεχνητής νοημοσύνης στην ανώτατη εκπαίδευση. Καθώς τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης εισέρχονται σταδιακά στην εκπαιδευτική διαδικασία, τα πανεπιστήμια καλούνται να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους, αντιμετωπίζοντας παράλληλα ζητήματα αξιοπιστίας, ακαδημαϊκής δεοντολογίας και διατήρησης της προσωπικής προσπάθειας του φοιτητή.

Στην περίπτωση της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, ο σχεδιασμός του νέου βοηθού επιχειρεί να συνδυάσει την τεχνολογική υποστήριξη της μάθησης με την ανάγκη για επιστημονική τεκμηρίωση και ανάπτυξη της κριτικής νομικής σκέψης.

Επαληθεύσιμες απαντήσεις με παραπομπές σε νόμους και δικαστικές αποφάσεις

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του Ψηφιακού Βοηθού Μάθησης είναι οι ειδικές δικλίδες ασφαλείας που έχουν ενσωματωθεί, ώστε οι απαντήσεις να μπορούν να ελέγχονται από τους ίδιους τους φοιτητές.

Στη νομική επιστήμη, η ακρίβεια των πληροφοριών και η δυνατότητα επιβεβαίωσής τους από έγκυρες πηγές αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις. Για τον λόγο αυτό, η εφαρμογή παρέχει ενεργούς υπερσυνδέσμους (hyperlinks) προς τα σχετικά άρθρα της νομοθεσίας και τις δικαστικές αποφάσεις, στις οποίες βασίζονται οι απαντήσεις της. Με αυτόν τον τρόπο, οι φοιτητές δεν περιορίζονται στην ανάγνωση μιας απάντησης που παράγεται από σύστημα τεχνητής νοημοσύνης. Έχουν τη δυνατότητα να ακολουθούν τις παραπομπές, να ανατρέχουν στις πρωτογενείς νομικές πηγές και να ελέγχουν οι ίδιοι κατά πόσο οι πληροφορίες ανταποκρίνονται στο περιεχόμενο των σχετικών διατάξεων και της νομολογίας.

Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη νομική εκπαίδευση, όπου η κατανόηση ενός ζητήματος προϋποθέτει όχι μόνο την εξοικείωση με τις βασικές έννοιες, αλλά και την αναζήτηση, την ερμηνεία και την αξιολόγηση των πηγών δικαίου.

Η έμφαση στην επαληθευσιμότητα συνδέεται, επομένως, με τη βασική εκπαιδευτική επιδίωξη, της εξοικείωσης των φοιτητών με την τεχνητή νοημοσύνη χωρίς να εγκαταλείπουν την προσωπική έρευνα και την κριτική αξιολόγηση του υλικού, που λαμβάνουν. Παράλληλα, έχουν προβλεφθεί περιορισμοί για την αποτροπή της καταχρηστικής χρήσης της εφαρμογής. Συγκεκριμένα, ο ψηφιακός βοηθός δεν προορίζεται για τη σύνταξη φοιτητικών εργασιών, ούτε για την παροχή βοήθειας κατά τη διάρκεια των εξετάσεων.

Η διάκριση αυτή αποτυπώνει τον εκπαιδευτικό προσανατολισμό του εγχειρήματος: η τεχνητή νοημοσύνη καλείται να λειτουργήσει ως υποστηρικτικό μέσο κατανόησης και μελέτης, όχι ως υποκατάστατο της προσωπικής εργασίας, της ακαδημαϊκής αξιολόγησης ή της σχέσης μεταξύ διδάσκοντος και φοιτητή. Στόχος είναι να λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα πανεπιστημιακά συγγράμματα, τις παραδόσεις και την καθοδήγηση των διδασκόντων, ενισχύοντας την εκπαιδευτική διαδικασία και συμβάλλοντας στην καλλιέργεια της αυτονομίας και της κριτικής νομικής σκέψης.

Η Lysias.ai και η μετάβαση από τη νομική πράξη στην εκπαίδευση

Την ανάπτυξη του νέου Ψηφιακού Βοηθού Μάθησης ανέλαβε η Lysias.ai, ελληνική εταιρεία που δραστηριοποιείται στον τομέα της νομικής τεχνητής νοημοσύνης και έχει ήδη αναπτύξει ψηφιακά εργαλεία για δικηγόρους και άλλους επαγγελματίες του νομικού κλάδου.

Η επαγγελματική πλατφόρμα της εταιρείας αριθμεί περίπου 9.000 χρήστες, ενώ η Lysias.ai έχει συνάψει και θεσμικές συνεργασίες με Δικηγορικούς Συλλόγους της χώρας. Οι υπηρεσίες της επαγγελματικής εφαρμογής περιλαμβάνουν εργαλεία νομικής έρευνας, αναζήτησης και ανάλυσης νομοθεσίας και νομολογίας, καθώς και λειτουργίες που υποστηρίζουν τη σύνταξη νομικών εγγράφων.

Με την ανάπτυξη του Lysias Students, η εταιρεία προχώρησε στη δημιουργία μιας διακριτής εφαρμογής, η οποία δεν απευθύνεται στην επαγγελματική δικηγορική πρακτική, αλλά στις ανάγκες της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.

Η διαφοροποίηση αυτή είναι ουσιαστική, καθώς η υποστήριξη ενός επαγγελματία νομικού και η ενίσχυση της μαθησιακής διαδικασίας ενός φοιτητή αποτελούν δύο διαφορετικές λειτουργίες, με διαφορετικές απαιτήσεις και στόχους.

Στην ομάδα της Lysias.ai συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, απόφοιτοι της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ και του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με επιστημονικό υπόβαθρο τόσο στη νομική επιστήμη όσο και στην πληροφορική. Η σύνθεση αυτή συνδέει τη γνώση του νομικού αντικειμένου με την τεχνογνωσία που απαιτείται για την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.

Μεταξύ των συνιδρυτών της εταιρείας βρίσκεται ο Δημήτρης Κυριαζής, Επίκουρος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, διδάκτορας της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω.

Αξίζει να αναφερθεί, ότι η συνεργασία με τη Νομική Σχολή του ΑΠΘ αποτελεί, ταυτόχρονα, ένα παράδειγμα αξιοποίησης τεχνολογικών εφαρμογών που αναπτύσσονται από ελληνικές επιχειρήσεις στο δημόσιο πανεπιστήμιο, με σκοπό την υποστήριξη της εκπαιδευτικής και ακαδημαϊκής δραστηριότητας.

Από τον «Αριστοτέλη» στον νέο βοηθό προσωπικής μελέτης

Ο Ψηφιακός Βοηθός Μάθησης που αναπτύχθηκε με τη Lysias.ai δεν αποτελεί την πρώτη πρωτοβουλία της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ για την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία. Αντίθετα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ψηφιακού μετασχηματισμού της Σχολής, η οποία ξεκίνησε επί θητείας του Καθηγητή Παναγιώτη Γκλαβίνη, Κοσμήτορα της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Κατά την προηγούμενη ακαδημαϊκή χρονιά, η Σχολή είχε ήδη δοκιμάσει πιλοτικά έναν Ψηφιακό Βοηθό Διδασκαλίας στο αγγλόφωνο μεταπτυχιακό πρόγραμμα LLM in European Business and Economic Law. Τη φετινή ακαδημαϊκή χρονιά, ο συγκεκριμένος βοηθός, ο οποίος φέρει την ονομασία «Αριστοτέλης», προβλέπεται να χρησιμοποιείται και στις αίθουσες διδασκαλίας 5, 6, 7 και 8, παρέχοντας στα ελληνικά απαντήσεις σε ερωτήσεις που αφορούν το Ευρωπαϊκό Δίκαιο.

Ο «Αριστοτέλης» και ο νέος Ψηφιακός Βοηθός Μάθησης αποτελούν δύο διαφορετικές εφαρμογές, οι οποίες εντάσσονται στην ίδια ευρύτερη κατεύθυνση αξιοποίησης των ψηφιακών τεχνολογιών, αλλά εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες.

Ο πρώτος συνδέεται με την εκπαιδευτική διαδικασία στο πλαίσιο συγκεκριμένου μεταπτυχιακού προγράμματος και προβλέπεται να αξιοποιείται και στις αίθουσες διδασκαλίας. Ο δεύτερος απευθύνεται απευθείας στους προπτυχιακούς φοιτητές της Νομικής Σχολής και έχει σχεδιαστεί για να τους υποστηρίζει κατά τη διάρκεια της προσωπικής τους μελέτης. Αναδεικνύονται, έτσι, δύο διαφορετικές πτυχές της αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης στο πανεπιστήμιο: αφενός, η υποστήριξη της διδασκαλίας και αφετέρου, η εξατομικευμένη βοήθεια που μπορεί να χρειάζεται ένας φοιτητής όταν μελετά μόνος του.

Οδηγίες ενεργοποίησης και διαδικτυακή παρουσίαση

Η πρόσβαση στη νέα εφαρμογή έχει ήδη δρομολογηθεί για το σύνολο των προπτυχιακών φοιτητών της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι φοιτητές έχουν λάβει μέσω του ιδρυματικού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου οδηγίες για την ενεργοποίηση των λογαριασμών τους, προκειμένου να μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν την πλατφόρμα. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε διαδικτυακή παρουσίαση της εφαρμογής, στο πλαίσιο της ενημέρωσης των φοιτητών για τις δυνατότητές της και τον τρόπο αξιοποίησής της.

Η ενημέρωση για τη λειτουργία του εργαλείου και τους όρους χρήσης του αποτελεί σημαντικό μέρος της προσπάθειας ενσωμάτωσης της τεχνητής νοημοσύνης στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Η αποτελεσματική αξιοποίηση τέτοιων συστημάτων δεν εξαρτάται μόνο από τις τεχνικές δυνατότητές τους, αλλά και από την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την υποστήριξη της μάθησης.

Η τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο και όχι ως υποκατάστατο της γνώσης

Η εισαγωγή του Ψηφιακού Βοηθού Μάθησης στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα που αναμένεται να απασχολήσει ολοένα περισσότερο την ανώτατη εκπαίδευση: πώς μπορούν τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης να ενσωματωθούν ουσιαστικά στην εκπαιδευτική διαδικασία, χωρίς να περιορίζουν την αυτονομία των φοιτητών ή να υποκαθιστούν την προσωπική προσπάθεια και την κριτική τους σκέψη.

Οι δυνατότητες τέτοιων εφαρμογών είναι σημαντικές, ιδιαίτερα σε επιστημονικά πεδία όπως η Νομική, όπου η μελέτη προϋποθέτει την κατανόηση σύνθετων εννοιών, τη συστηματική αναζήτηση πηγών και την ερμηνεία νομοθετικών διατάξεων και δικαστικών αποφάσεων. Ταυτόχρονα, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί εξοικείωση με τα όριά της και διαρκή επαλήθευση των πληροφοριών που παρέχει. Η δυνατότητα παραγωγής μιας άμεσης απάντησης δεν εξασφαλίζει από μόνη της ούτε την επιστημονική της ορθότητα, ούτε την πλήρη κατανόηση του ζητήματος από τον χρήστη.

Γι’ αυτό και η πρόβλεψη παραπομπών σε πρωτογενείς νομικές πηγές, σε συνδυασμό με τους περιορισμούς για τη χρήση της εφαρμογής στις εργασίες και στις εξετάσεις, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η επιδίωξη δεν είναι να απαλλαγούν οι φοιτητές από την απαιτητική διαδικασία της μελέτης, αλλά να αποκτήσουν ένα πρόσθετο μέσο, που θα τους βοηθά να προσεγγίζουν αποτελεσματικότερα το εκπαιδευτικό υλικό και να εμβαθύνουν σε αυτό. Η συνεργασία της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ με τη Lysias.ai συνιστά, έτσι, ένα συγκεκριμένο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιηθεί στο δημόσιο πανεπιστήμιο, με σαφή εκπαιδευτικό προσανατολισμό και έμφαση στην τεκμηρίωση.