Μία «δότρια» ωαρίων για 63 γυναίκες και €70.000 -€120.000 για ένα παιδί: Το βούλευμα για την κλινική γονιμότητας στα Χανιά

«Ακου να σου πω, Χαρά, πενήντα χρόνια κράταγα το κλειδί της εξώπορτας, χωρίς υπερβολή, πενήντα χρόνια. Ποτέ αυτό το κέντρο δεν είχε ηρεμία. Πάντα ήτανε... άμα σκεφτείς ότι αυτά που έκανα ήτανε παράνομα, παράνομα για φυλακή από την πρώτη μέρα που τα ’κανα, μπορείς να καταλάβεις ότι δεν είχα ποτέ ηρεμία. Δεν ξέρω αν το καταλαβαίνεις τώρα αυτό... Δηλαδή το donation, δηλαδή donation και surrogacy που έκανα, αυτά τα δύο, πήγαινα, αν μη τι άλλο, για trafficking μέχρι τώρα που νομιμοποιήθηκε. Πήγαινα μέσα, ξέρεις τι είναι το trafficking;».

Η φράση αποδίδεται στον γυναικολόγο και επικεφαλής της ιδιωτικής κλινικής υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στα Χανιά. Καταγράφεται σε συνομιλία του με φιλικό του πρόσωπο την 1η Ιουνίου 2023, στις 21.17, περίπου δύο μήνες πριν από την αστυνομική επιχείρηση που έφερε στο φως μια απίστευτη υπόθεση. Η απομαγνητοφώνηση περιλαμβάνεται στην έκθεση επισκόπησης των επισυνδέσεων και έχει ενσωματωθεί στη δικογραφία. Πρόκειται για μια αποστροφή που αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς ο ίδιος εμφανίζεται να χρησιμοποιεί τους όρους «donation», «surrogacy» και «trafficking» και να μιλά για πράξεις που, όπως ακούγεται να λέει, ήταν «παράνομες, παράνομες για φυλακή». Από αυτή την καταγεγραμμένη παραδοχή ξετυλίγεται μια υπόθεση που, στις 14 Οκτωβρίου, εισέρχεται στην κρισιμότερη φάση της. Τριάντα τρεις κατηγορούμενοι αναμένεται να βρεθούν ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Κρήτης, αντιμέτωποι, κατά περίπτωση, με ένα βαρύ κατηγορητήριο. Διεύθυνση, συγκρότηση και ένταξη σε εγκληματική οργάνωση, εμπορία ανθρώπων, απάτη κακουργηματικού χαρακτήρα, παράνομη μεσολάβηση σε υιοθεσίες ανηλίκων, παράνομη αγορά και πώληση γενετικού υλικού, πλαστογραφία και νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. «Η έναρξη της δίκης είναι μια κρίσιμη στιγμή για ζευγάρια που δοκιμάστηκαν σκληρά και είδαν τη ζωή τους να ανατρέπεται. Μιλάμε για ζωές που καταστράφηκαν και για ανθρώπους που περιμένουν να ακουστούν και να μάθουν την αλήθεια», λέει στο «ΘΕΜΑ» η Λιάνα Τογαντζή, δικηγόρος 33 ζευγαριών που έχουν κινηθεί νομικά.

Εξαπάτηση

Στον πυρήνα του παραπεμπτικού βουλεύματος βρίσκεται η καταγγελλόμενη εξαπάτηση ανθρώπων που προσέφυγαν στην κλινική για υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Οι παθούσες φέρονται να ενημερώνονταν ότι είχαν γίνει ιατρικές πράξεις οι οποίες, κατά το δικαστικό έγγραφο, δεν είχαν πραγματοποιηθεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις τις έπειθαν (ψευδώς) ότι είχε γίνει εμβρυομεταφορά, ενώ παράλληλα φέρονται να τους χορηγούσαν άσκοπη φαρμακευτική αγωγή. Το βούλευμα περιγράφει ακόμη προγραμματισμένα ραντεβού ωοληψίας κατά τα οποία γυναίκες φέρονται να υποβάλλονταν σε νάρκωση ανεξάρτητα από το αν επρόκειτο πράγματι να πραγματοποιηθεί η συμφωνημένη πράξη. Ακόμη και όταν δεν είχαν ληφθεί ωάρια, όταν αυτά ήταν ακατάλληλα για γονιμοποίηση ή όταν δεν είχε αναπτυχθεί έμβρυο, τα ζευγάρια φέρονται να άκουγαν ότι η διαδικασία είχε προχωρήσει κανονικά.

Η ίδια εικόνα επαναλαμβάνεται στις καταγγελίες για την κρυοσυντήρηση. Οταν ασθενείς ζητούσαν να φυλαχθούν έμβρυα, φέρονται να ενημερώνονταν ότι αυτά είχαν δημιουργηθεί και βρίσκονταν στην τράπεζα κρυοσυντήρησης του Κέντρου, ενώ, σύμφωνα με το βούλευμα, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν υπήρχαν. Αντίστοιχες αναφορές υπάρχουν για ωάρια και σπερματοζωάρια: άνθρωποι κατέβαλαν χρήματα για τη φύλαξη γενετικού υλικού που τους παρουσιαζόταν ως κρυοσυντηρημένο, παρότι, κατά τις δικαστικές αρχές, ενδέχεται να μην υφίστατο καν. Ετσι, οι παθόντες δεν βρέθηκαν μόνο αντιμέτωποι με την πιθανότητα μιας ιατρικής αποτυχίας. Βρέθηκαν να αναρωτιούνται αν η προσπάθεια για την οποία πλήρωσαν έγινε ποτέ και αν το υλικό που θεωρούσαν ασφαλές υπήρξε πράγματι.

Ακόμη βαρύτερο είναι το σκέλος που αφορά τη φερόμενη αφαίρεση και διανομή γενετικού υλικού χωρίς συναίνεση. Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο βούλευμα, ήδη από το 2011 και έως το 2023 κατηγορούμενοι αφαιρούσαν ωάρια από γυναίκες οι οποίες είχαν προσέλθει για ωοληψία στο πλαίσιο της δικής τους θεραπείας, τα διένειμαν σε τρίτα περιστατικά εξωσωματικής γονιμοποίησης και τα εμφάνιζαν ως προερχόμενα από δωρεά. Αντίστοιχη πρακτική φέρεται να ακολουθήθηκε σε βάρος ανδρών που είχαν δώσει σπέρμα για τη δική τους προσπάθεια τεκνοποίησης. Η έκθεση επισκόπησης δεδομένων της προκαταρκτικής έρευνας, με ημερομηνία 5 Ιουνίου 2024, την οποία επικαλείται το βούλευμα, αναφέρει ότι κανένα από τα καταγεγραμμένα παθόντα πρόσωπα δεν είχε συναινέσει στη δωρεά και διανομή του γενετικού του υλικού σε άλλους ανθρώπους, ούτε το είχε προσφέρει γι’ αυτόν τον σκοπό, κανένα δεν είχε αποζημιωθεί και κανένα δεν εμφανιζόταν ως δότης ή δότρια σε άλλη κλινική. Αντιθέτως, επρόκειτο για ασθενείς που είχαν εμπιστευτεί στην κλινική των Χανίων το υλικό τους για τη δική τους θεραπεία και είχαν συμπληρώσει το σχετικό ερωτηματολόγιο για το πλεονάζον γενετικό υλικό.

Αυτές οι περιγραφόμενες πρακτικές συνδέονται στο βούλευμα με την απάτη ιδιαίτερα μεγάλης αξίας ή κακουργηματικής μορφής. Μόνο στις περιπτώσεις απάτης που έχουν αποτιμηθεί, οι παθούσες φέρονται να κατέβαλαν τουλάχιστον 926.753 ευρώ στους γιατρούς και στην κλινική, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις το ακριβές ύψος της ζημίας παραμένει άγνωστο. Επιπλέον, τουλάχιστον 254.801 ευρώ φέρονται να δαπανήθηκαν για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη η οποία, σύμφωνα με το βούλευμα, χορηγήθηκε άσκοπα. Τα δύο ποσά ανεβάζουν την έως τώρα προσδιορισμένη επιβάρυνση σε τουλάχιστον 1.181.554 ευρώ.

Η ροή των χρημάτων είναι ένα ακόμη κρίσιμο κεφάλαιο της υπόθεσης. Σχεδόν το σύνολο των μαρτύρων, σύμφωνα με το έγγραφο, κατέθεσε ότι προκειμένου να πετύχει χαμηλότερη τιμή δεν λάμβανε αποδείξεις από εκείνους που εισέπρατταν τα χρήματα. Οταν εκδίδονταν τα απαιτούμενα φορολογικά παραστατικά, το αναγραφόμενο τίμημα φέρεται να ήταν εικονικό και να μην ανταποκρινόταν στο πραγματικό ποσό που είχε καταβληθεί. Η έλλειψη πλήρους παραστατικού ίχνους δυσχεραίνει σήμερα την ακριβή αποτίμηση της ζημίας και εξηγεί γιατί τα ποσά του βουλεύματος διατυπώνονται ως ελάχιστα.

Ενδεικτικό μέτρο σύγκρισης δίνει έγγραφο της κλινικής με τίτλο «Ανάλυση Παροχών Κλινικής Τιμοκατάλογος». Σε αυτό το κόστος εξωσωματικής γονιμοποίησης με φυσικό κύκλο αναγραφόταν στα 800 ευρώ έως την ωοληψία, με επιπλέον χρέωση 300 ευρώ για την εμβρυομεταφορά, δηλαδή συνολικά 1.100 ευρώ για τη συγκεκριμένη διαδικασία. Η αντιπαραβολή αυτού του τιμοκαταλόγου με όσα οι μάρτυρες λένε ότι κατέβαλαν, με τα παραστατικά που εκδόθηκαν ή δεν εκδόθηκαν και με τις πράξεις που φέρονται να μην πραγματοποιήθηκαν, θα αποτελέσει ένα από τα βασικά πεδία της αποδεικτικής διαδικασίας.

Η δίκη, λόγω του μεγάλου αριθμού κατηγορουμένων, συνηγόρων, μαρτύρων και παθόντων, έχει προγραμματιστεί να διεξαχθεί στις εγκαταστάσεις του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων υπό αυξημένα μέτρα ασφαλείας.

Ζευγάρια από την Αυστραλία

Η κλινική των Χανίων είχε αποκτήσει και διεθνή πελατεία. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, το δίκτυο εμφανίζεται να είχε προσαρμόσει τη λειτουργία του σε κάθε κατηγορία πελάτη. Από ετερόφυλα ζευγάρια με πρόβλημα υπογονιμότητας μέχρι μοναχικούς άνδρες, καθώς και ομόφυλα ανδρικά ζευγάρια που δεν είχαν νόμιμη πρόσβαση στην παρένθετη μητρότητα στη χώρα τους.

Η διεθνής διάσταση της υπόθεσης αποκαλύφθηκε με τον πιο δραματικό τρόπο αμέσως μετά τις συλλήψεις του Αυγούστου του 2023. Περίπου 150 ζευγάρια από την Αυστραλία φέρονταν τότε να βρίσκονται σε ενεργή συνεργασία με την κλινική για την απόκτηση παιδιού. Περισσότερες από 100 οικογένειες εκτιμήθηκε ότι επηρεάστηκαν από το κλείσιμό της. Κάποιοι είχαν ήδη καταβάλει μεγάλα χρηματικά ποσά, άλλοι είχαν έμβρυα ή γενετικό υλικό στην τράπεζα κρυοσυντήρησης και άλλοι περίμεναν τη γέννηση παιδιών από παρένθετες μητέρες.

Τις πρώτες ημέρες μετά την αποκάλυψη, νεογνά παρέμεναν στο Νοσοκομείο Χανίων έως ότου ολοκληρωθούν οι έλεγχοι. Χρειάστηκε συνεργασία της ελληνικής Εισαγγελίας, της αυστραλιανής πρεσβείας και των υγειονομικών αρχών, καθώς και εξετάσεις DNA, προκειμένου ορισμένοι γονείς να μπορέσουν να παραλάβουν τα μωρά. Η εικόνα ζευγαριών που ταξίδευαν από την άλλη άκρη του κόσμου και περίμεναν μια εισαγγελική εντολή για να δουν ένα νεογνό που θεωρούσαν παιδί τους αποτύπωσε την ανθρώπινη πλευρά του σκανδάλου. Υπήρχαν, όμως, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, και περιπτώσεις στις οποίες οι ενδιαφερόμενοι γνώριζαν ότι έπρεπε να παρακαμφθούν νομικά εμπόδια. Εκεί εμφανίζεται να ενεργοποιείται ένας παράλληλος μηχανισμός, με εικονικά σύμφωνα συμβίωσης, εικονικούς γάμους, πλαστά ή ανακριβή έγγραφα και δικαστικές αιτήσεις που κατατίθεντο για να προσδώσουν νομιμοφάνεια στη διαδικασία.

Εικονικά σύμφωνα συμβίωσης

Μία από τις πιο αποκαλυπτικές περιπτώσεις που περιγράφονται στη δικογραφία αφορά ομόφυλο ζευγάρι από την Ιταλία. Κατά την ένορκη εξέταση εργαζομένης, μια γυναίκα που φέρεται να είχε ρόλο στον μηχανισμό, την προσέγγισε την άνοιξη του 2023 και της είπε ότι ένας άνδρας από την Ιταλία αναζητούσε παρένθετη μητέρα, αλλά αποκλειόταν από τη σχετική διαδικασία βάσει του ιταλικού νόμου. Της πρότεινε να συνάψει μαζί του εικονικό σύμφωνο συμβίωσης έναντι 8.000 ευρώ.

Η γυναίκα, λόγω οικονομικής ανάγκης, δέχθηκε και, σύμφωνα με όσα κατέθεσε, πήγε σε συμβολαιογραφείο που είχε υποδειχθεί. Εκεί συνάντησε για πρώτη φορά τον υποτιθέμενο μελλοντικό σύντροφό της και τον πραγματικό σύντροφό του.

Παρόμοια προσέγγιση περιγράφεται και για εικονικό σύμφωνο συμβίωσης με μοναχικό άνδρα, υπήκοο Νορβηγίας. Η λογική ήταν συγκεκριμένη. Μια γυναίκα εμφανιζόταν ως σύζυγος ή σύντροφος του άνδρα ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την έκδοση δικαστικής απόφασης και την έναρξη προγράμματος παρένθετης μητρότητας. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, το σύμφωνο θα λυνόταν και η επιμέλεια του παιδιού θα ανατίθετο συναινετικά στον άνδρα ή στους πραγματικούς παραγγέλλοντες γονείς.

Κατά το κατηγορητήριο, η αμοιβή για την εξεύρεση μιας εικονικής συζύγου ή συντρόφου κυμαινόταν από 8.000 έως 20.000 ευρώ. Οι προπαρασκευαστικές ενέργειες για την εγκυμοσύνη, όπως η φαρμακευτική αγωγή, οι εξετάσεις, η παραλαβή και η μεταφορά εμβρύων, φέρονται να άρχιζαν ακόμη και πριν από την έκδοση της απαιτούμενης δικαστικής απόφασης. Σε φακέλους εμφανίζονταν, σύμφωνα με τη δικογραφία, εικονικά μισθωτήρια σε διαφορετικές περιοχές της χώρας, προκειμένου να θεμελιώνεται η κατά τόπον αρμοδιότητα του δικαστηρίου, καθώς και ανακριβείς ιατρικές βεβαιώσεις.

Το ίδιο σύστημα φέρεται να χρησιμοποιούνταν και για την απόκτηση παιδιού από ανθρώπους που ζούσαν σε χώρες όπου απαγορευόταν η παρένθετη μητρότητα. Μετά τη γέννηση, τα βρέφη μπορούσαν να εμφανίζονται στη χώρα μόνιμης κατοικίας ως υιοθετημένα, ώστε να υπερκεραστούν τα νομικά εμπόδια. Ετσι, μια ιατρική διαδικασία στα Χανιά φέρεται να συνδεόταν με συμβολαιογραφικές πράξεις, δικαστικές αποφάσεις και ληξιαρχικά έγγραφα σε περισσότερες από μία χώρες.

Το τίμημα για ένα παιδί

Οι σελίδες της δικογραφίας αποτυπώνουν έναν λεπτομερή οικονομικό μηχανισμό. Το κόστος ενός προγράμματος παρένθετης μητρότητας φέρεται να ανερχόταν συνήθως από 70.000 έως 100.000 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται οι μηνιαίες καταβολές για την παρένθετη μητέρα. Σε ορισμένες ιδιαίτερες περιπτώσεις, το ποσό φέρεται να έφτανε ακόμη και τις 120.000 ευρώ. Κατά τη δικογραφία, περίπου το 70% μπορούσε να αποτελεί καθαρό παράνομο περιουσιακό όφελος για την κλινική και τα μέλη της φερόμενης οργάνωσης.

Το συμφωνημένο τίμημα χωριζόταν, κατά κανόνα, σε τρεις μεγάλες δόσεις: περίπου 30.000 ευρώ με την έναρξη του προγράμματος, άλλα 30.000 ευρώ στον πρώτο υπέρηχο, όταν ακουγόταν η καρδιά του εμβρύου, και μία τρίτη καταβολή περίπου 30.000 ευρώ κατά τον τοκετό. Τα έξοδα μέχρι τη γέννηση υπολογίζονταν σε 29.000 έως 30.000 ευρώ, χωρίς τη φαρμακευτική δαπάνη, την αμοιβή δικηγόρου, που κυμαινόταν από 1.000 έως 5.000 ευρώ, και τις αμοιβές των μεσιτριών για τον εντοπισμό και τη στρατολόγηση γυναικών.

Η οικονομική απόσταση ανάμεσα στο ποσό που κατέβαλλαν οι παραγγέλλοντες γονείς και σε εκείνο που προοριζόταν για τις γυναίκες που κυοφορούσαν είναι ενδεικτική. Στα έγγραφα αναφέρονται μηνιαίες καταβολές από 583 έως 750 ευρώ για ορισμένες παρένθετες και 1.000 ευρώ για άλλες, ανάλογα με τη μεσίτρια που τις είχε εντάξει στο πρόγραμμα. Μετά τον τοκετό προβλεπόταν εφάπαξ αποζημίωση 10.000 ευρώ για μονή κύηση ή 18.000 ευρώ για πολύδυμη. Περιγράφεται ακόμη μεσίτρια η οποία, εκμεταλλευόμενη την ευάλωτη θέση των γυναικών, επιδίωκε να κλείσει τη συμφωνία στις 10.000 ευρώ και, αν δεν το πετύχαινε, υποσχόταν συνολικά 15.000 ευρώ.

Οι μεσάζοντες αμείβονταν ξεχωριστά: 3.000 έως 4.000 ευρώ για την εξασφάλιση μιας κυοφόρου, άλλες εφάπαξ αμοιβές που έφταναν τις 5.000 ευρώ, καθώς και μηνιαία ποσά για την εποπτεία κάθε παρένθετης από την κατάθεση της αίτησης στο δικαστήριο έως τον τοκετό. Η ανθρώπινη επιθυμία για ένα παιδί είχε, σύμφωνα με την κατηγορία, μετατραπεί σε τιμοκατάλογο. Ενα μέρος για την κλινική, άλλο για τους μεσάζοντες, άλλο για δικηγόρους και έγγραφα και ένα πολύ μικρότερο μέρος για τη γυναίκα που αναλάμβανε την κύηση. Σύμφωνα με πληροφορίες, τα παράνομα κέρδη από το σύνολο της δραστηριότητας εκτιμάται ότι ενδέχεται να αγγίζουν τα 42 εκατ. ευρώ.

Οι φυλακισμένες

Για να λειτουργήσει αυτός ο μηχανισμός χρειαζόταν συνεχής ροή δοτριών ωαρίων και παρένθετων μητέρων. Σύμφωνα με το παραπεμπτικό βούλευμα, την περίοδο 2018-2023 μέλη της φερόμενης οργάνωσης στρατολογούσαν γυναίκες, τις μετέφεραν στην Ελλάδα, τις εγκαθιστούσαν σε ελεγχόμενους χώρους και εκμεταλλεύονταν την ευάλωτη οικονομική και κοινωνική θέση τους. Το δίκτυο μεσιτριών εκτεινόταν από την Κρήτη και τη Θεσσαλονίκη έως χώρες των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης.

Οι γυναίκες υποβάλλονταν σε φαρμακευτική αγωγή και ωοληψίες για τη δημιουργία αποθέματος γενετικού υλικού ή δέχονταν τη μεταφορά εμβρύων και κυοφορούσαν για λογαριασμό πελατών της κλινικής. Σε ορισμένες περιπτώσεις, κατά τα στοιχεία της έρευνας, αποκόπηκαν από το οικογενειακό τους περιβάλλον, στερήθηκαν ακόμη και τα ταξιδιωτικά τους έγγραφα και τέθηκαν υπό διαρκή έλεγχο. Δεκατέσσερις κατοικίες στα Χανιά φέρονται να χρησιμοποιούνταν για την προσωρινή διαμονή παρένθετων μητέρων. Κατά την αστυνομική επιχείρηση εντοπίστηκαν τριάντα αλλοδαπές, δότριες ωαρίων ή έγκυες μέσω παρένθετης μητρότητας, οι οποίες εξετάστηκαν παρουσία ψυχολόγου της ΕΛ.ΑΣ.

Η κατηγορία της εμπορίας ανθρώπων στηρίζεται ακριβώς σε αυτή την περιγραφόμενη εκμετάλλευση. Στη στρατολόγηση, μεταφορά, υπόθαλψη και παραλαβή γυναικών με τη χρήση εξαναγκαστικών μέσων ή εξαπάτησης και με αξιοποίηση της ευάλωτης θέσης τους, ώστε να αφαιρεθούν ωάρια ή να προσφέρουν υπηρεσίες κυοφορίας για παράνομο περιουσιακό όφελος.

Εικονικές εξωσωματικές

Μια δεύτερη μεγάλη κατηγορία θυμάτων αφορά τα ζευγάρια που προσέφυγαν στην κλινική πιστεύοντας ότι υποβάλλονταν σε πραγματικές προσπάθειες εξωσωματικής γονιμοποίησης. Η αρχική αστυνομική έρευνα έκανε λόγο για τουλάχιστον 182 περιπτώσεις εκμετάλλευσης γυναικών στον τομέα της ωοληψίας και της παρένθετης μητρότητας και για περισσότερες από 400 περιπτώσεις εξαπάτησης μέσω εικονικών διαδικασιών υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Καθώς η έρευνα προχωρούσε και εξετάζονταν τα χειρόγραφα και ηλεκτρονικά αρχεία, τα μεγέθη αυξήθηκαν. Σε μεταγενέστερη δικογραφία καταγράφηκαν 274 γυναίκες οι οποίες φέρονται να εξαπατήθηκαν σε 529 διαφορετικές περιπτώσεις. Οι αριθμοί αυτοί δίνουν την κλίμακα στις επιμέρους πρακτικές που περιγράφει το βούλευμα: τις εικονικές εμβρυομεταφορές, την ανύπαρκτη κρυοσυντήρηση, τις άσκοπες θεραπείες και τις επαναλαμβανόμενες χρεώσεις. Για πολλά ζευγάρια, αυτή η πτυχή είναι ίσως η πιο οδυνηρή. Δεν έχασαν μόνο χρήματα, αλλά χρόνο και πιθανότητες τεκνοποίησης που δεν μπορούν πλέον να ανακτηθούν.

Ακόμη βαρύτερα είναι τα ευρήματα για τη διακίνηση γενετικού υλικού. Από τα χειρόγραφα αρχεία προέκυψαν 173 δότριες ωαρίων, οι οποίες υποβλήθηκαν σε 333 ωοληψίες, ενώ τα ωάριά τους διανεμήθηκαν σε τουλάχιστον 1.226 λήπτες. Μόνο 63 από τις δότριες εμφανίζονταν καταχωρισμένες στο Εθνικό Μητρώο Δοτών έως την αστυνομική επιχείρηση. Η αμοιβή της κλινικής για το ωάριο που χρησιμοποιούνταν σε μία ιατρική πράξη κυμαινόταν, σύμφωνα με την έρευνα, από 1.300 έως 7.000 ευρώ, με το συνολικό όφελος από τις 1.226 διανομές να υπολογίζεται από περίπου 1,59 έως 8,58 εκατ. ευρώ.

Η πιο ακραία περίπτωση αφορά μια νεαρή αλλοδαπή γυναίκα, σήμερα 26 ετών, η οποία φέρεται να υποβλήθηκε σε δώδεκα ωοληψίες μέσα στην εξαετία 2018-2023. Το γενετικό υλικό της διανεμήθηκε, σύμφωνα με το βούλευμα, σε 63 διαφορετικούς λήπτες. Σε άλλες περιπτώσεις η ίδια δότρια εμφανίζεται να έχει χρησιμοποιηθεί 31 ή 40 φορές. Τα στοιχεία αυτά δεν αφορούν μόνο την παραβίαση των κανόνων της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, αλλά δημιουργούν σοβαρό ζήτημα ιχνηλασιμότητας, καθώς δεν είναι σαφές πόσα παιδιά γεννήθηκαν από τον ίδιο τρίτο δότη και αν όλες οι γεννήσεις δηλώθηκαν στο αρμόδιο ηλεκτρονικό μητρώο.
Στη δικογραφία περιλαμβάνονται επίσης 75 περιπτώσεις, με 11 παθόντες, παράνομης διακίνησης ωαρίων και σπέρματος εν αγνοία δοτών ή ληπτών. Αυτός είναι ο πυρήνας της αγωνίας ανθρώπων που σήμερα δεν γνωρίζουν αν το δικό τους γενετικό υλικό χρησιμοποιήθηκε σε άλλους ασθενείς, αν υπάρχουν παιδιά με τα οποία συνδέονται βιολογικά ή αν το υλικό που τους εμφυτεύθηκε είχε την προέλευση που τους δηλώθηκε.

Εγκληματικές δραστηριότητες

Η υπόθεση αποκαλύφθηκε στις 8 Αυγούστου 2023, έπειτα από ευρείας κλίμακας επιχείρηση σε Κρήτη, Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Συμμετείχαν υπηρεσίες οργανωμένου εγκλήματος, ασφάλειας, εμπορίας ανθρώπων και ψηφιακών πειστηρίων, με τη συνδρομή του ΣΔΟΕ. Στις έρευνες κατασχέθηκαν ιατρικοί φάκελοι, δικαστικές αποφάσεις, σύμφωνα συμβίωσης, ιδιωτικά συμφωνητικά, ψηφιακά αρχεία, χειρόγραφες ατζέντες και 90.475 ευρώ, ποσό που αποδόθηκε από την Αστυνομία σε εγκληματικές δραστηριότητες.
Από την πρώτη μέρα, τα τηλέφωνα των Αρχών άρχισαν να δέχονται κλήσεις από ζευγάρια που ζητούσαν να μάθουν τι είχε συμβεί στις δικές τους προσπάθειες. Την ίδια ώρα, αστυνομικοί τηλεφωνούσαν σε ασθενείς για να τους ενημερώσουν για τα ευρήματα της έρευνας που αφορούσαν την περίπτωσή τους. Αλλοι ρωτούσαν για έμβρυα που πίστευαν ότι βρίσκονταν σε κρυοσυντήρηση, άλλοι για ωάρια και σπέρμα που είχαν παραδώσει, ενώ κάποιοι ήθελαν να μάθουν αν τα νεογνά που είχαν γεννηθεί από παρένθετες μητέρες ήταν πράγματι δικά τους.

Οι εξετάσεις DNA, οι εισαγγελικές διατάξεις και η ανάγκη ασφαλούς διαφύλαξης του γενετικού υλικού έγιναν μέρος μιας επείγουσας επιχείρησης με διεθνείς προεκτάσεις.

Οι αμοιβές και το όφελος

€1.100 το συνολικό κόστος εξωσωματικής γονιμοποίησης

€8.000-€20.000 η αμοιβή για την εξεύρεση μιας εικονικής συζύγου ή συντρόφου κατά το κατηγορητήριο

€120.000 μπορεί να έφτανε το κόστος ενός προγράμματος παρένθετης μητρότητας

€30.000 τα έξοδα μέχρι τη γέννηση

€10.000 για μονή κύηση ή 18.000 ευρώ για πολύδυμη η εφάπαξ αποζημίωση που προβλεπόταν μετά τον τοκετό

€3.000-€4.000 οι αμοιβές στους μεσάζοντες

173 δότριες ωαρίων, οι οποίες υποβλήθηκαν σε 333 ωοληψίες, ενώ τα ωάριά τους διανεμήθηκαν σε τουλάχιστον 1.226 λήπτες. Μόνο 63 από τις δότριες εμφανίζονταν καταχωρημένες στο Εθνικό Μητρώο Δοτών έως την αστυνομική επιχείρηση

€1.300-€7.000 κυμαίνονταν οι αμοιβές της κλινικής για το ωάριο που χρησιμοποιούνταν σε μία ιατρική πράξη, με το συνολικό όφελος από τις 1.226 διανομές να υπολογίζεται από περίπου 1,59 έως 8,58 εκατ. ευρώ

Φωτογραφία: Shutterstock