Ανοίγει η συζήτηση για αλλαγές στον τρόπο εισαγωγής στα πανεπιστήμια: Στο τραπέζι πρόταση για κατάργηση των Πανελληνίων, υπό προϋποθέσεις

Αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια, αναβάθμιση του Λυκείου μέσω του Εθνικού Απολυτηρίου και ουσιαστική ενίσχυση του αυτοδιοίκητου των δημόσιων ΑΕΙ αναμένεται να είναι τα θέματα που θα κυριαρχήσουν στην πρώτη Προπαρασκευαστική Σύνοδο των Πρυτάνεων, η οποία θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2026, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την 113η Σύνοδο Πρυτάνεων των Ελληνικών Πανεπιστημίων.

Η πρώτη συνάντηση εγκαινιάζει έναν νέο κύκλο θεσμικών συζητήσεων, με πρωτοβουλία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, το οποίο έχει αναλάβει από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 την Προεδρία της 113ης Συνόδου, υπό τον πρύτανη, καθηγητή Γεράσιμο Σιάσο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόταση της αντιπρυτάνεως Ακαδημαϊκών, Διεθνών Σχέσεων καιΕξωστρέφειας του ΕΚΠΑ, Καθηγήτριας Σοφίας Παπαϊωάννου, για τη διαφοροποίηση του συστήματοςεισαγωγής στα ΑΕΙ. Η πρόταση προβλέπει ότι οι υποψήφιοι θα μπορούν να εισάγονται χωρίς Πανελλαδικές Εξετάσεις σε τμήματα όπου οι διαθέσιμες θέσεις είναι περισσότερες από τους ενδιαφερόμενους, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις ενός αναβαθμισμένου Εθνικού Απολυτηρίου.

Aντίθετα, για τις σχολές υψηλής ζήτησης, όπως η Ιατρική, η Νομική και τα Πολυτεχνεία, θα διατηρούνται εισαγωγικές εξετάσεις, τις οποίες, σύμφωνα με την ίδια, θα μπορούσαν να οργανώνουν τα ίδια τα πανεπιστημιακά τμήματα.

Η συζήτηση για το εξεταστικό σύστημα εντάσσεται στον ευρύτερο διάλογο, που έχει ξεκινήσει η Πολιτεία για τον μετασχηματισμό του Λυκείου και το Εθνικό Απολυτήριο. Παράλληλα, οι πρυτανικές αρχές θέτουν το ζήτημα της συμμετοχής των πανεπιστημίων στις αποφάσεις για τον αριθμό και τον τρόπο εισαγωγής των φοιτητών, υποστηρίζοντας ότι το ισχύον πλαίσιο περιορίζει ουσιαστικά την αυτονομία τους.

«Για πρώτη φορά συζητάμε σε βάθος τα κρίσιμα ζητήματα των Πανεπιστημίων»

Η διοργάνωση τριών διαδοχικών Προσυνόδων, τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2026, αποτελεί νέα πρακτική για τη Σύνοδο Πρυτάνεων. Στόχος είναι τα σημαντικά ζητήματα της ανώτατης εκπαίδευσης να μην εξαντλούνται σε σύντομες τοποθετήσεις κατά τη διάρκεια της τακτικής Συνόδου, αλλά να εξετάζονται σε βάθος και να καταλήγουν σε συγκεκριμένες προτάσεις. Όπως εξηγεί σε δήλωσή του στο protothema.gr ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ και πρόεδρος της 113ης Συνόδου Πρυτάνεων, Γεράσιμος Σιάσος, η πρωτοβουλία προέκυψε από την ανάγκη να αλλάξει ο τρόπος, με τον
οποίο προετοιμάζονται και συζητούνται τα ζητήματα των πανεπιστημίων.

«Είναι η πρώτη φορά που γίνεται κάτι τέτοιο», σημειώνει, εξηγώντας ότι είχε προηγηθεί ευρύτερη συζήτηση μεταξύ των πρυτάνεων για το κατά πόσο είναι εφικτό να εξετάζονται ουσιαστικά τα σημαντικότερα θέματα της ανώτατης εκπαίδευσης μέσα στον περιορισμένο χρόνο της τακτικής Συνόδου.

Η λύση που προτάθηκε και, σύμφωνα με τον ίδιο, έγινε αποδεκτή από τους πρυτάνεις είναι η πραγματοποίηση τριών ειδικών συνεδριάσεων, στις οποίες θα κατανεμηθούν τα βασικά ζητήματα που πρόκειται να απασχολήσουν την 113η Σύνοδο. «Αυτό που πρότεινα και το αγκάλιασαν όλοι οι πρυτάνεις είναι να κάνουμε τρεις ειδικές συνεδριάσεις επτάωρες περίπου, που να συζητηθούν τα επτά με οκτώ θέματα που είναι για τη Σύνοδο, να τα μοιράσουμε στις Προσυνόδους, ώστε να αφιερώσουμε για το κάθε σοβαρό θέμα τουλάχιστον ένα δίωρο, τρίωρο, για να συζητήσουμε συγκεκριμένα και σε βάθος. Και να
προτείνουμε συγκεκριμένες λύσεις», σημειώνει.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, κάθε θεματική θα ξεκινά με σύντομη εισήγηση, διάρκειας περίπου 20 λεπτών, από αντιπρύτανη ή μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης. Θα ακολουθούν εκτενείς τοποθετήσεις των πρυτάνεων και συζήτηση, με στόχο τη διαμόρφωση συγκεκριμένων θέσεων.

«Στόχος μας μέσα από αυτές τις Προσυνόδους είναι να έχουμε κάποια βασικά αιτήματα, τα οποία να είναι όσο γίνεται πιο

συγκεκριμένα», τονίζει ο κ. Σιάσος. Και προσθέτει: «Το βασικό είναι να τα συζητήσουμε για πρώτη φορά σε βάθος τα θέματα και να είμαστε, στη συνέχεια, σε θέση να αναδείξουμε και στην Πολιτεία. Δεν μπορεί να περιοριζόμαστε σε μία ανακοίνωση μετά τη λήξη της Συνόδου Πρυτάνεων που περιλαμβάνει τα πάντα».

Η πρώτη Προσύνοδος αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς περιλαμβάνει και την εισαγωγή στα ΑΕΙ, ένα θέμα που, όπως επισημαίνει ο πρύτανης, δεν είχε συζητηθεί μέχρι σήμερα σε Σύνοδο Πρυτάνεων, καθώς προέκυψε πρόσφατα στο πλαίσιο του διαλόγου για την αλλαγή του Λυκείου.

Το νέο Λύκειο και η εισαγωγή στα ΑΕΙ: Η πρώτη παρέμβαση των Πρυτάνεων στον εθνικό διάλογο

Η πρώτη Προσύνοδος αναμένεται να αποτελέσει την πρώτη οργανωμένη παρέμβαση της Συνόδου Πρυτάνεων στον διάλογο, που έχει ανοίξει για τον μετασχηματισμό του Λυκείου και το νέο σύστημα εισαγωγής στην ανώτατη εκπαίδευση. «Αυτή τη στιγμή είναι η πρώτη παρέμβαση που κάνει η Σύνοδος των Πρυτάνεων στον διάλογο που έχει ξεκινήσει η Πολιτεία για τον μετασχηματισμό του Λυκείου, την ενδυνάμωση του Λυκείου και για τον τρόπο με τον οποίο θα γίνεται η εισαγωγή στα πανεπιστήμια», δηλώνει ο κ. Σιάσος.

Όπως υπογραμμίζει, η συμμετοχή των πανεπιστημίων στη διαμόρφωση του συστήματος εισαγωγής θεωρείται αναγκαία από τις πρυτανικές αρχές. «Δεν γίνεται να μην έχουν λόγο τα πανεπιστήμια στο πως θα γίνεται η εισαγωγή στα πανεπιστήμια, όπως συμβαίνει σε όλο τον κόσμο», αναφέρει.

Στο πλαίσιο αυτό, η συζήτηση της Δευτέρας θα επικεντρωθεί, μεταξύ άλλων, στη διαμόρφωση μιας συγκεκριμένης πρότασης για την εισαγωγή των υποψηφίων στα ΑΕΙ, με τις σχετικές θέσεις να προορίζονται για περαιτέρω επεξεργασία ενόψει της Συνόδου του Φεβρουαρίου.

Η πρόταση της κ. Παπαϊωάννου, η οποία θα παρουσιαστεί στη δεύτερη συνεδρίαση της πρώτης Προσυνόδου, κινείται προς την κατεύθυνση της διαφοροποίησης των διαδικασιών εισαγωγής ανάλογα με τη ζήτηση των πανεπιστημιακών τμημάτων. Συνδέει, παράλληλα, το εξεταστικό με το δημογραφικό πρόβλημα και την ανάγκη αναβάθμισης του Λυκείου.

Η πρόταση της Σοφίας Παπαϊωάννου: Εισαγωγή χωρίς Πανελλαδικές σε τμήματα με περισσότερες θέσεις από υποψηφίους

Την αλλαγή της φιλοσοφίας του συστήματος εισαγωγής στα πανεπιστήμια προτείνει η αντιπρύτανις του ΕΚΠΑ, καθηγήτρια Σοφία Παπαϊωάννου, εκτιμώντας ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις, στη σημερινή τους μορφή, δεν ανταποκρίνονται πλέον επαρκώς στις ανάγκες που διαμορφώνονται στην ανώτατη εκπαίδευση. Βασικό επιχείρημά της είναι η δημογραφική συρρίκνωση, η οποία αναμένεται να επηρεάσει ακόμη περισσότερο τον αριθμό των υποψηφίων τα επόμενα χρόνια. Σε συνδυασμό με τις κενές θέσεις που ήδη καταγράφονται σε τμήματα χαμηλότερης ζήτησης, δημιουργείται, κατά την ίδια, η ανάγκη να επανεξεταστεί εάν είναι απαραίτητο να υποβάλονται όλοι οι υποψήφιοι στην ίδια διαδικασία πανελλαδικών εξετάσεων, ανεξάρτητα από το τμήμα στο οποίο επιθυμούν να εισαχθούν.

«Το παρόν σύστημα είναι πλέον ξεπερασμένο, οι Πανελλαδικές δηλαδή. Δεδομένου ότι έχουμε ένα έντονο δημογραφικό πρόβλημα και σε λίγα χρόνια από τώρα θα έχουμε περισσότερες θέσεις από τους ενδιαφερόμενους υποψήφιους για τα ΑΕΙ», αναφέρει η κ. Παπαϊωάννου.

Η ίδια επισημαίνει ότι πολλές θέσεις παραμένουν κενές σε τμήματα που δεν συγκεντρώνουν υψηλή ζήτηση και προτείνει να εξεταστεί ένα σύστημα στο οποίο η εισαγωγή θα συνδέεται με τις προτιμήσεις των υποψηφίων, τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων και την επίδοσή τους στο Λύκειο.

«Θεωρώ ότι είναι περιττό να υπάρχουν Πανελλαδικές για τμήματα, τα οποία δεν έχουν ζήτηση», σημειώνει.

Η πρότασή της στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:

-Την αναβάθμιση του Εθνικού Απολυτηρίου, το οποίο θα πιστοποιεί με ουσιαστικότερο τρόπο την
ολοκλήρωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
-Την εκ των προτέρων δήλωση και ιεράρχηση των προτιμήσεων των υποψηφίων, πριν από τις
εισαγωγικές εξετάσεις.
-Τη διατήρηση ειδικών εισαγωγικών εξετάσεων για τα τμήματα υψηλής ζήτησης, όταν οι ενδιαφερόμενοι
υπερβαίνουν τις διαθέσιμες θέσεις.

Το προτεινόμενο σύστημα

Σύμφωνα με την κ. Παπαϊωάννου, η βασική αλλαγή θα ήταν ότι οι υποψήφιοι θα δήλωναν τις προτιμήσεις τους πριν από τη συμμετοχή τους στις εξετάσεις, αντί να επιλέγουν σχολές αφού ανακοινωθούν οι βαθμολογίες τους.

«Θα καλούνται οι μαθητές να επιλέγουν πού θέλουν να πάνε πριν να δώσουν Πανελλαδικές. Τώρα, η
επιλογή γίνεται αφού δώσουν εξετάσεις και αφού βγουν οι βαθμοί. Δηλώνουν μετά, δηλαδή, με βάση τον βαθμό που έχουν γράψει, όχι την προτίμησή τους», εξηγεί.

Για να περιγράψει τον τρόπο λειτουργίας του συστήματος, χρησιμοποιεί ως παράδειγμα τα τμήματα Φιλολογίας, στα οποία κάθε χρόνο μένουν πολλές κενές θέσεις. «Εάν το υπουργείο ορίσει 250 θέσεις για τη Φιλολογία του ΕΚΠΑ και 180 για τη Φιλολογία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, οι μαθητές θα καλούνται να δηλώσουν εκ των προτέρων τις προτιμήσεις τους.

Εφόσον 200 υποψήφιοι επιλέξουν ως πρώτη προτίμηση τη Φιλολογία της Αθήνας και οι διαθέσιμες θέσεις είναι 250, η πρόταση προβλέπει ότι οι υποψήφιοι αυτοί θα μπορούν να εισαχθούν απευθείας, χωρίς να χρειαστεί να συμμετάσχουν σε Πανελλαδικές Εξετάσεις, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τα κριτήρια του Εθνικού Απολυτηρίου. Οι υπόλοιπες 50 θέσεις θα μπορούσαν να καλυφθούν σε δεύτερο γύρο, ανάλογα με τις διαθέσιμες θέσεις και τους υποψηφίους που θα εξακολουθούν να ενδιαφέρονται για το συγκεκριμένο τμήμα.

Στο ίδιο πλαίσιο, υποψήφιοι που θα συμμετείχαν στις εξετάσεις για σχολές υψηλής ζήτησης, αλλά δεν θα εξασφάλιζαν εισαγωγή σε αυτές, θα μπορούσαν να διεκδικήσουν θέσεις σε τμήματα που θα εξακολουθούσαν να διαθέτουν κενές θέσεις, εφόσον το επιθυμούσαν».

Με αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με τη συλλογιστική της πρότασης, οι θέσεις στα τμήματα χαμηλότερης ζήτησης θα μπορούσαν να καλύπτονται περισσότερο από υποψηφίους που τα επιλέγουν συνειδητά και όχι από όσους καταλήγουν σε αυτά επειδή δεν συγκέντρωσαν την απαιτούμενη βαθμολογία για τις αρχικές τους επιλογές.

«Το σημαντικό είναι ότι θα έχουν περάσει όλοι που ήθελαν αυτές τις σχολές ως πρώτη προτίμηση από την αρχή και όχι εξ ανάγκης», τονίζει στο protothema.gr η αντιπρύτανις.

Εξετάσεις μόνο για τις σχολές υψηλής ζήτησης

Η πρόταση δεν προβλέπει την πλήρη κατάργηση των εισαγωγικών εξετάσεων. Αντίθετα, η κ. Παπαϊωάννου θεωρεί ότι αυτές θα πρέπει να διατηρηθούν για τις σχολές όπου ο αριθμός των υποψηφίων υπερβαίνει τις διαθέσιμες θέσεις. Στην κατηγορία αυτή αναφέρει ενδεικτικά τις Ιατρικές Σχολές, τις Νομικές Σχολές και τα Πολυτεχνεία.

Η διαφοροποίηση αφορά και τον φορέα που θα οργανώνει τις εξετάσεις. Σύμφωνα με την πρότασή της, οι εξετάσεις για τις συγκεκριμένες σχολές θα μπορούσαν να σχεδιάζονται και να πραγματοποιούνται από τα ίδια τα πανεπιστημιακά τμήματα, μέσω ειδικών επιτροπών.

«Προτείνω τις εισαγωγικές εξετάσεις, να τις αναλαμβάνουν οι ίδιες οι σχολές. Να γίνονται επιτροπές. Δηλαδή, οι Ιατρικές Σχολές της Ελλάδας να κάνουν μία δική τους επιτροπή και να βγάζουν θέματα μόνο για εκείνους που θέλουν να δώσουν Ιατρική», σημειώνει.

Η πρόταση μεταφέρει, επομένως, μέρος της ευθύνης για την επιλογή των φοιτητών από έναν ενιαίο κεντρικό μηχανισμό προς τα ίδια τα πανεπιστημιακά τμήματα, τουλάχιστον για τις σχολές με αυξημένο ανταγωνισμό για την εισαγωγή. Πρόκειται για μια κατεύθυνση που, εφόσον προχωρήσει, θα απαιτήσει περαιτέρω επεξεργασία ως προς τον σχεδιασμό των εξετάσεων, τα κοινά κριτήρια, την αξιοπιστία της διαδικασίας και τον τρόπο με τον οποίο θα διασφαλίζεται η ισότιμη αντιμετώπιση των υποψηφίων.

Οι συγκεκριμένες παράμετροι, πάντως, δεν εξειδικεύονται ακόμη στην πρόταση που παρουσιάζει η αντιπρύτανις.

Ποιος θα είναι ο ρόλος του Εθνικού Απολυτηρίου και τι θα γίνει με την ΕΒΕ

Κομβικό στοιχείο της πρότασης είναι η σύνδεση της εισαγωγής στα πανεπιστήμια με ένα αναβαθμισμένο Εθνικό Απολυτήριο. Η κ. Παπαϊωάννου εκτιμά ότι η αναβάθμιση του απολυτηρίου θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βασικός μηχανισμός διασφάλισης των απαιτούμενων εκπαιδευτικών προϋποθέσεων για την εισαγωγή στα ΑΕΙ, χωρίς να χρειάζεται να διατηρηθεί η σημερινή διαδικασία των Πανελλαδικών για όλα τα τμήματα.

Όπως αναφέρει, το Εθνικό Απολυτήριο θα πρέπει να συνδέεται με ουσιαστικές απαιτήσεις για την ολοκλήρωση του Λυκείου και όχι να αποτελεί μια τυπική διαδικασία αποφοίτησης:

«Το Εθνικό Απολυτήριο θα αναβαθμίσει το σχολείο. Οι εξετάσεις για το απολυτήριο από κοινή τράπεζα θεμάτων, για παράδειγμα, θα ανεβάσουν τον βαθμό δυσκολίας αποφοίτησης, αλλά και τις απαιτήσεις για να τελειώσει κάποιος το σχολείο. Δεν θα είναι πανεύκολο, όπως είναι τώρα», υποστηρίζει.

Ερωτηθείσα για την τύχη της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ), εκτιμά ότι το μέτρο ενδέχεται να αντικατασταθεί από τις προϋποθέσεις που θα συνδέονται με το Εθνικό Απολυτήριο. «Υποθέτω ότι η ΕΒΕ θα αντικατασταθεί από το Εθνικό Απολυτήριο», θα πει, διευκρινίζοντας ότι οι τελικές παράμετροι θα εξαρτηθούν από τις αποφάσεις που θα ληφθούν στο πλαίσιο του διαλόγου.

Η ίδια αναμένεται να παρουσιάσει την πρότασή της μετά την εισήγηση του καθηγητή Μιχαήλ Σφακιανάκη, πρώην πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς και προέδρου της επιτροπής εμπειρογνωμόνων για το Εθνικό Απολυτήριο.

Ο κ. Σφακιανάκης από την πλευρά του, μιλώντας στο protothema.gr, ανέφερε ότι πρόκειται να παρουσιάσει την ενδιάμεση έκθεση για το εξεταστικό σύστημα και τις εναλλακτικές δυνατότητες, που εξετάζονται. Όπως δηλώνει, η επιτροπή έχει καταγράψει διαφορετικές επιλογές και πιθανά σενάρια, τα οποία μπορούν να συνδυαστούν με περισσότερους από έναν τρόπους: «Η έκθεση εξετάζει τρεις εναλλακτικές κατευθύνσεις και τέσσερα διαφορετικά συστήματα που μπορούν να προκύψουν από τους συνδυασμούς τους», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες στην παρούσα φάση. Αξίζει να
αναφερθεί, ότι η τοποθέτησή του αναμένεται να αποτελέσει μέρος του πλαισίου, μέσα στο οποίο θα συζητηθεί η πρόταση της κ. Παπαϊωάννου, χωρίς όμως να σημαίνει ότι οι επιμέρους επιλογές της επιτροπής έχουν ήδη υιοθετηθεί.

«Υπάρχουν οι περιζήτητες σχολές και οι λιγότερο περιζήτητες»

Ένα από τα ζητήματα που ενδέχεται να προκαλέσει συζήτηση αφορά το ενδεχόμενο δημιουργίας διαφορετικών διαδρομών εισαγωγής, ανάλογα με τη ζήτηση κάθε σχολής.

Στην πιθανή ένσταση ότι ένα τέτοιο σύστημα θα δημιουργούσε πανεπιστημιακά τμήματα δύο ταχυτήτων,
η κ. Παπαϊωάννου απαντά ότι η διαφοροποίηση στη ζήτηση υπάρχει ήδη.

«Δεν ισχύει σήμερα ότι υπάρχουν οι περιζήτητες σχολές και οι λιγότερο περιζήτητες;», απαντά η ίδια, διευκρινίζοντας πως η φιλοσοφία της πρότασής της σε καμία περίπτωση δεν είναι να διαχωρίσει τα πανεπιστήμια αλλά αντιθέτως, να αυξήσει τις πιθανότητες εισαγωγής των υποψηφίων στα τμήματα που επιθυμούν πραγματικά: «Η φιλοσοφία της πρότασής μου είναι να ικανοποιηθούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι πρώτες προτιμήσεις των υποψηφίων. Να μπουν δηλαδή στις σχολές πρώτης προτίμησής τους όσο το δυνατόν περισσότεροι για να μπορέσουν και να τελειώσουν», σημειώνει.

Στο σκεπτικό της περιλαμβάνεται και το ζήτημα της φοιτητικής εγκατάλειψης. Η εισαγωγή σε ένα τμήμα που δεν αποτελεί ουσιαστική επιλογή του υποψηφίου μπορεί να οδηγήσει, κατά την ίδια, σε μειωμένο ενδιαφέρον για τις σπουδές ή ακόμη και σε διακοπή τους.

Αυτοδιοίκητο των Πανεπιστημίων: «Δεν έχουμε λόγο ούτε για το ποιος μπαίνει, ούτε για το πόσοι μπαίνουν»

Το δεύτερο μεγάλο θέμα της πρώτης Προσυνόδου αφορά στο αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων, τη συνταγματική αναθεώρηση και το ευρωπαϊκό πλαίσιο της ανώτατης εκπαίδευσης.

Ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ υποστηρίζει ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα των δημόσιων πανεπιστημίων να διαχειρίζονται αυτόνομα κρίσιμες πλευρές της λειτουργίας τους, παρά τη συνταγματική κατοχύρωση του αυτοδιοίκητου. «Όλα τα πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσχέρειες στη λειτουργία τους λόγω του μεγάλου περιορισμού του αυτοδιοίκητου του πανεπιστημίου με το ασφυκτικό νομοθετικό πλαίσιο που υπάρχει», αναφέρει.

Σύμφωνα με τον κ. Σιάσο, στόχος της συζήτησης είναι να προσδιοριστούν τα βήματα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη λειτουργική αυτονομία των ιδρυμάτων. «Εμείς θα συζητήσουμε ποια είναι εκείνα τα βήματα που πρέπει να γίνουν, έτσι ώστε τα πανεπιστήμια να έχουν πραγματικό αυτοδιοίκητο, με σκοπό τελικά να τρέξουν και τον εκσυγχρονισμό τους αλλά και την καθημερινή τους λειτουργία πολύ πιο γρήγορα από ό,τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή», σημειώνει.

Για να περιγράψει το εύρος των περιορισμών που αντιμετωπίζουν σήμερα τα Ιδρύματα, παραθέτει παραδείγματα από τη διαχείριση του φοιτητικού πληθυσμού, την κατανομή των θέσεων, τις μετεγγραφές, τις διαγραφές φοιτητών, τη χρηματοδότηση και τις εσωτερικές διοικητικές διαδικασίες, διαπιστώνοντας πως για όλα τα προαναφερθέντα δεν έχει λόγο το ίδιο το πανεπιστήμιο.

Ειδικότερα, το ζήτημα του αριθμού εισακτέων συνδέεται, όπως εξηγεί, με τις πραγματικές δυνατότητες κάθε σχολής και τμήματος να εκπαιδεύσει συγκεκριμένο αριθμό φοιτητών. «Εμείς ως πανεπιστήμια δεν έχουμε λόγο ούτε ποιος μπαίνει, ούτε με ποιον τρόπο μπαίνει, ούτε πόσοι μπαίνουν, ούτε στον αριθμό. Τίποτε», σημειώνει.

Ως παράδειγμα αναφέρει την περίπτωση ενός τμήματος που χρειάζεται να εκπαιδεύσει συγκεκριμένο αριθμό επαγγελματιών, αλλά τελικά καλείται να δεχθεί πολύ περισσότερους φοιτητές από όσους έχει σχεδιάσει ότι μπορεί να υποστηρίξει. «Εμείς λέμε, θέλουμε για παράδειγμα 60 νοσηλευτές και μας έρχονται 150, γιατί έτσι αποφασίστηκε κεντρικά», αναφέρει.

Κατά τον ίδιο, οι αποφάσεις για τον αριθμό των εισακτέων θα πρέπει να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη
τις ιδιαιτερότητες κάθε πανεπιστημίου, σχολής και τμήματος, καθώς οι ανάγκες και οι εκπαιδευτικές δυνατότητες δεν είναι ίδιες σε όλο το εύρος της ανώτατης εκπαίδευσης.

«Αυτά όλα θα πρέπει να είναι στον εσωτερικό κανονισμό ενός πανεπιστημίου, που έχει τις ιδιαιτερότητές του, το κάθε ίδρυμα, η κάθε σχολή, το κάθε τμήμα. Ειδικά τα πολύ μεγάλα πανεπιστήμια έχουν σχολές με πολύ διαφορετική
λειτουργία», υπογραμμίζει.

Η διαχείριση της έρευνας και οι διοικητικές διαδικασίες

Το αίτημα για μεγαλύτερη αυτονομία δεν περιορίζεται στον αριθμό των εισακτέων. Σύμφωνα με τον Πρύτανη του ΕΚΠΑ, αφορά και τις εσωτερικές διοικητικές διαδικασίες, την αξιοποίηση ερευνητικών πόρων και τις διαδικασίες εκλογής καθηγητών.

Πιο αναλυτικά, θέτει το ζήτημα της διαχείρισης κονδυλίων που προέρχονται από ιδιωτικές χορηγίες ή άλλες πηγές και δεν αποτελούν κρατική ή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. «Εμείς θέλουμε η διαχείριση των κονδυλίων αυτών να γίνεται εκτός δημόσιου λογιστικού. Για παράδειγμα, έρχεται μία ιδιωτική εταιρεία και κάνει μία χορηγία για την ενίσχυση της έρευνας. Σήμερα, είμαστε υποχρεωμένοι να το διαχειριζόμαστε μέσα από μία νομοθεσία σαν να είμαστε δημόσια υπηρεσία», αναφέρει, υποστηρίζοντας ότι οι διοικητικοί περιορισμοί ενδέχεται να δυσχεραίνουν την ταχύτητα, με την οποία τα δημόσια πανεπιστήμια αξιοποιούν
διαθέσιμους πόρους και ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της έρευνας.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και τον ανταγωνισμό με τα μη κρατικά πανεπιστήμια, τα οποία, όπως αναφέρει, δεν υπόκεινται στο ίδιο καθεστώς δημόσιου λογιστικού. «Από την άλλη, πλέον δεν είμαστε μόνοι στη χώρα, έχουμε ανταγωνισμό. Είναι τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, που δεν είναι μέσα στο δημόσιο λογιστικό, κινούνται πιο γρήγορα», σημειώνει ενώ παράλληλα, αναφέρεται στις διαδικασίες εκλογής καθηγητών, υποστηρίζοντας ότι η παρέμβαση της διοίκησης μέσω συγκεκριμένων νομοθετικών και διοικητικών απαιτήσεων επηρεάζει ακόμη και τον τρόπο σύνταξης των σχετικών αποφάσεων.

Η συζήτηση αναμένεται να συνδεθεί με το ευρύτερο ερώτημα του τρόπου με τον οποίο μπορούν να συνδυαστούν η λογοδοσία και ο δημόσιος έλεγχος με μεγαλύτερη ευελιξία στη διοίκηση των πανεπιστημίων.

Η πρώτη Προσύνοδος: Αυτοδιοίκητο, Ευρωπαϊκό Πλαίσιο και εξεταστικό

Σύμφωνα με τα ανωτέρω, η πρώτη Προπαρασκευαστική Σύνοδος θα περιλαμβάνει δύο διαδοχικές συνεδριάσεις με διακριτές θεματικές ενότητες. Η πρώτη θα επικεντρωθεί στο αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων, στη συνταγματική αναθεώρηση και στο ευρωπαϊκό πλαίσιο ανώτατης εκπαίδευσης. Εισηγητής θα είναι ο καθηγητής Σπυρίδων Βλαχόπουλος, εσωτερικό μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΕΚΠΑ.

Θα ακολουθήσει η συζήτηση για τη μετεξέλιξη της «Διακήρυξης της Μπολόνια» στο πλαίσιο της «Διαδικασίας της Μπολόνια», με εισηγητή τον αντιπρύτανη Έρευνας και Καινοτομίας του ΕΚΠΑ, καθηγητή Ευστάθιο Ευσταθόπουλο. Η Διαδικασία της Μπολόνια αποτελεί το ευρωπαϊκό πλαίσιο συνεργασίας για τη διαμόρφωση ενός περισσότερο συμβατού και συγκρίσιμου χώρου ανώτατης εκπαίδευσης, με βασικούς άξονες τη συγκρισιμότητα των τίτλων σπουδών, την κινητικότητα φοιτητών και προσωπικού και τη διευκόλυνση της ακαδημαϊκής συνεργασίας.

Η δεύτερη συνεδρίαση θα επικεντρωθεί στο νέο σύστημα εξετάσεων για την εισαγωγή στα ΑΕΙ. Εισηγήτρια θα είναι η αντιπρύτανις Σοφία Παπαϊωάννου, ενώ θα προηγηθεί η εισήγηση του καθηγητή Μιχαήλ Σφακιανάκη, προέδρου του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία, σχετικά με τις επιλογές που εξετάζονται για το Εθνικό Απολυτήριο και το εξεταστικό σύστημα.

Θα ακολουθήσουν τοποθετήσεις των πρυτάνεων, συζήτηση και διαμόρφωση πορισμάτων, τα οποία θα μεταφερθούν στην 113η Σύνοδο Πρυτάνεων τον Φεβρουάριο του 2027.

Δεύτερη Προσύνοδος τον Νοέμβριο: Νομοθεσία, γραφειοκρατία και ανθρώπινο δυναμικό

Ο δεύτερος κύκλος συζητήσεων θα πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο του 2026, με έμφαση στις θεσμικές και διοικητικές προϋποθέσεις λειτουργίας των δημόσιων πανεπιστημίων.

Η πρώτη θεματική ενότητα θα αφορά τις νομοθετικές ρυθμίσεις που διέπουν τη λειτουργία των ΑΕΙ, τα προβλήματα που προκύπτουν από την εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας και τη γραφειοκρατία που επηρεάζει την καθημερινή λειτουργία των ιδρυμάτων.

Στο ίδιο πλαίσιο θα εξεταστεί η ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού των πανεπιστημίων, συμπεριλαμβανομένων των μελών Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ), των μελών

Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού (ΕΔΙΠ), των μελών Ειδικού Τεχνικού Εργαστηριακού Προσωπικού (ΕΤΕΠ) και των διοικητικών υπαλλήλων.

Εισηγητής θα είναι ο αντιπρύτανης Διοικητικών Υποθέσεων, Φοιτητικής Μέριμνας και Διά Βίου Μάθησης του ΕΚΠΑ, καθηγητής Χρήστος Καραγιάννης.

Η δεύτερη θεματική ενότητα θα αφορά την πρόταση για θεσμοθέτηση της Συνόδου Πρυτάνεων ως συμβουλευτικού οργάνου προς το υπουργείο Παιδείας.

Εισηγητές θα είναι ο αντιπρύτανης Έρευνας και Καινοτομίας, καθηγητής Ευστάθιος Ευσταθόπουλος, και ο καθηγητής Σπυρίδων Βλαχόπουλος, εσωτερικό μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΕΚΠΑ.

Η πρόταση αυτή έχει ιδιαίτερη θεσμική σημασία, καθώς αφορά τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίζει η Σύνοδος Πρυτάνεων στη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής πολιτικής, μέσω οργανωμένης διαβούλευσης και συστηματικής μεταφοράς των θέσεων των πανεπιστημίων προς την πολιτική ηγεσία.

Τρίτη Προσύνοδος τον Δεκέμβριο: Δημογραφικό και χρηματοδότηση των ΑΕΙ

Ο κύκλος των Προσυνόδων θα ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο του 2026, με δύο θεματικές που συνδέονται άμεσα με τη βιωσιμότητα και τις αναπτυξιακές προοπτικές της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης.

Η πρώτη θα αφορά το δημογραφικό πρόβλημα και τις επιπτώσεις του στη λειτουργία των ΑΕΙ.

Εισηγήτρια θα είναι η αντιπρύτανις Ακαδημαϊκών, Διεθνών Σχέσεων και Εξωστρέφειας του ΕΚΠΑ, καθηγήτρια Σοφία Παπαϊωάννου.

Το δημογραφικό ζήτημα συνδέεται με τον αριθμό των υποψηφίων που θα διεκδικούν θέσεις στα πανεπιστήμια τα επόμενα χρόνια, τη βιωσιμότητα τμημάτων με περιορισμένη ζήτηση και τον σχεδιασμό της προσφοράς πανεπιστημιακών σπουδών σε σχέση με τις ανάγκες της χώρας.

Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε συνδυασμό με την πρόταση της κ. Παπαϊωάννου για αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής, καθώς η μείωση του μαθητικού πληθυσμού αναμένεται να επηρεάσει τόσο τον αριθμό των διαθέσιμων υποψηφίων όσο και τη λειτουργία αρκετών πανεπιστημιακών τμημάτων.

Η δεύτερη ενότητα θα επικεντρωθεί στη χρηματοδότηση των ΑΕΙ, ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα για τη λειτουργία, την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό τους.

Εισηγητής θα είναι ο αντιπρύτανης Οικονομικών και Ανάπτυξης του ΕΚΠΑ, καθηγητής Αριστείδης Σάμιτας.

Η τρίτη Προσύνοδος θα ολοκληρωθεί με συζήτηση μεταξύ των πρυτάνεων και την εξαγωγή πορισμάτων, τα οποία θα διαβιβαστούν στην 113η Σύνοδο.

Από τις τρεις Προσυνόδους στην 113η Σύνοδο Πρυτάνεων

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών έχει αναλάβει από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 τη διοργάνωση και την Προεδρία της 113ης Συνόδου Πρυτάνεων των Ελληνικών Πανεπιστημίων, η οποία θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 2027.

Η ανάληψη της Προεδρίας συμπίπτει με μια σημαντική επέτειο για το ΕΚΠΑ, καθώς το 2027 συμπληρώνονται 190 χρόνια από την ίδρυσή του και την έναρξη της προσφοράς του στην ελληνική και διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα.

Στο πλαίσιο της νέας Προεδρίας εισάγεται για πρώτη φορά η διοργάνωση τριών διαδοχικών Προπαρασκευαστικών Συνόδων, τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2026.

Οι Προσύνοδοι θα πραγματοποιηθούν με δυνατότητα υβριδικής συμμετοχής, ώστε να διευκολύνεται η συμμετοχή των πρυτανικών αρχών. Η διαδικασία θα περιλαμβάνει εισηγήσεις, τοποθετήσεις, εκτενή συζήτηση και διαμόρφωση πορισμάτων για κάθε θεματική ενότητα.

Όπως επισημαίνει ο πρύτανης του ΕΚΠΑ, η πρωτοβουλία αποσκοπεί στο να φτάσει η Σύνοδος του Φεβρουαρίου έχοντας ήδη επεξεργαστεί συγκεκριμένες θέσεις και προτάσεις για τα σημαντικότερα ζητήματα των δημόσιων πανεπιστημίων.

Στην επίσημη τοποθέτησή του για την ανάληψη της Προεδρίας και τη διοργάνωση των τριών Προσυνόδων, ο κ. Σιάσος τονίζει: «Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών αναλαμβάνει με ιδιαίτερη τιμή και αίσθημα ευθύνης την Προεδρία της 113ης Συνόδου Πρυτάνεων. Σε μια περίοδο σημαντικών αλλαγών και προκλήσεων για
την Ανώτατη Εκπαίδευση, θεωρούμε απαραίτητο τα μεγάλα ζητήματα που αφορούν τα ελληνικά δημόσια Πανεπιστήμια να συζητούνται έγκαιρα, διεξοδικά και με ουσιαστικό διάλογο».

Όπως προσθέτει, «για τον λόγο αυτό προχωρούμε, για πρώτη φορά, στη διοργάνωση τριών Προσυνόδων, οργανώνοντας τα θέματα σε ευρύτερες ενότητες και δίνοντας τον αναγκαίο χρόνο για την προετοιμασία, την ανταλλαγή απόψεων και τη διαμόρφωση συγκεκριμένων θέσεων και προτάσεων».

Καταλήγοντας, υπογραμμίζει ότι στόχος είναι «η 113η Σύνοδος Πρυτάνεων να αποτελέσει ένα ουσιαστικό πεδίο διαλόγου και σύνθεσης, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων και στη διαμόρφωση του μέλλοντος του ελληνικού δημόσιου Πανεπιστημίου».

Το αποτέλεσμα των τριών Προσυνόδων θα αποτυπωθεί στα πορίσματα που θα τεθούν προς συζήτηση στην 113η Σύνοδο Πρυτάνεων, τον Φεβρουάριο του 2027.