Βρεφονηπιακοί σταθμοί: Περισσότερα παιδιά, λιγότεροι περιορισμοί στους χώρους - Τι φέρνουν στην πράξη οι αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο

Οι επικείμενες παρεμβάσεις στην ΥΑ 11828/2017 δεν αποτελούν απλώς μια σειρά τεχνικών διορθώσεων, αλλά μπορούν ν' αλλάξουν ουσιαστικά τη δυναμικότητα, την αξιοποίηση των χώρων και τη λειτουργία πολλών υφιστάμενων μονάδων.

Όπως επισημαίνει ο Παναγιώτης Μ. Ευαγγελίου, Μηχανολόγος Μηχανικός, εξειδικευμένος στην αδειοδότηση Βρεφικών, Παιδικών και Βρεφονηπιακών Σταθμών, το πραγματικό ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο «τι αλλάζει», αλλά ποιος θα μπορέσει να αξιοποιήσει σωστά τις αλλαγές, όταν αυτές τεθούν σε ισχύ.

Ο κ. Ευαγγελίου εξηγεί ότι επί σχεδόν μία δεκαετία, η Υπουργική Απόφαση Δ22/οικ.11828/293/2017 αποτέλεσε τον βασικό κορμό του θεσμικού πλαισίου για την ίδρυση και λειτουργία των ιδιωτικών Βρεφικών, Παιδικών και Βρεφονηπιακών Σταθμών.

Στο διάστημα αυτό, έγινε εμφανές στην πράξη ότι αρκετές από τις προβλέψεις της, παρά τον προφανή σκοπό της προστασίας των παιδιών και της εύρυθμης λειτουργίας των μονάδων, δημιούργησαν αδικαιολόγητες δυσκαμψίες στην αδειοδότηση και, σε αρκετές περιπτώσεις, εμπόδισαν την ορθολογική αξιοποίηση απολύτως κατάλληλων κτιρίων.

Σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σε μία από τις σημαντικότερες μεταβολές του συγκεκριμένου πλαισίου των τελευταίων ετών.

Και έχει σημασία να γίνει από την αρχή μία διάκριση. Το πρώτο βήμα έχει ήδη πραγματοποιηθεί: με την ΚΥΑ 18845/2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 4934/Β/6.8.2026, ένα σημαντικό μέρος των διοικητικών διαδικασιών για την έγκριση ίδρυσης και λειτουργίας, την αναθεώρηση και τις κυρώσεις μεταφέρθηκε πλέον στο νέο κανονιστικό πλαίσιο. Οι ευρύτερες, όμως, παρεμβάσεις στις κτιριολογικές προδιαγραφές, στις δυναμικότητες και στη στελέχωση βρίσκονται, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, στο στάδιο της οριστικοποίησης.

Αυτό σημαίνει ότι η αλλαγή έχει ήδη ξεκινήσει, αλλά δεν έχει ολοκληρωθεί.

Δεν πρόκειται απλώς για «χαλάρωση» των προδιαγραφών

Θα ήταν λάθος να διαβάσει κανείς τις προτεινόμενες αλλαγές ως μία απλή μείωση απαιτήσεων.

Η πραγματική τους σημασία βρίσκεται αλλού: επιχειρείται να απομακρυνθεί το πλαίσιο από ορισμένες άκαμπτες, αριθμητικές απαιτήσεις και να προσεγγίσει περισσότερο την πραγματική λειτουργία μιας σύγχρονης μονάδας προσχολικής αγωγής.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η δυναμικότητα. Ενώ σήμερα προβλέπεται δυνατότητα υπέρβασης κατά 10%, η υπό διαμόρφωση ρύθμιση προβλέπει, ειδικά για την Περιφέρεια Αττικής και την Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, δυνατότητα υπέρβασης έως 15%.

Μία φαινομενικά μικρή αλλαγή ποσοστού μπορεί, για μία υφιστάμενη επιχείρηση, να έχει σημαντική οικονομική και λειτουργική επίδραση.

Το ίδιο συμβαίνει με τις κτιριολογικές απαιτήσεις.

Ο χώρος εισόδου των μικρότερων μονάδων προβλέπεται να μπορεί να περιοριστεί στα 8 τ.μ. αντί των υποχρεωτικών 12 τ.μ. Σε αίθουσες ύπνου βρεφών προβλέπεται πλέον μία θέση ύπνου ανά δύο βρέφη και ελάχιστη επιφάνεια αίθουσας 12 τ.μ., ενώ η αναλογία των θέσεων αλλαγής προτείνεται να μεταβληθεί από μία ανά έξι βρέφη σε μία ανά εννέα. Για μικρότερες μονάδες ο χώρος πλυντηρίου μπορεί να καταστεί προαιρετικός.

Αντίστοιχα, προτείνεται μεγαλύτερη ευελιξία στη χωροθέτηση των WC των νηπίων και στη χρήση της τραπεζαρίας. Ένας κοινός χώρος WC θα μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερες από δύο αίθουσες, ενώ μία τραπεζαρία θα μπορεί να εξυπηρετεί τμηματικά όλες τις αίθουσες νηπίων. Καταργείται επίσης η ειδική απαίτηση μικρού ανελκυστήρα όταν κουζίνα και χώρος σερβιρίσματος βρίσκονται σε διαφορετικές στάθμες, υπό την αυτονόητη προϋπόθεση τήρησης των υγειονομικών διατάξεων.

Για κάποιον που δεν ασχολείται καθημερινά με φακέλους αδειοδότησης, αυτά μπορεί να φαίνονται λεπτομέρειες. Δεν είναι. Μερικά τετραγωνικά μέτρα, μία απαίτηση κυκλοφορίας, η θέση ενός WC ή ένας υποχρεωτικός βοηθητικός χώρος είναι πολλές φορές η διαφορά ανάμεσα σε ένα ακίνητο που μπορεί να αδειοδοτηθεί και σε ένα ακίνητο που απορρίπτεται.

Αλλάζει ουσιαστικά και ο τρόπος αξιολόγησης ενός κτιρίου

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι αλλαγές που προτείνονται για την ασφάλεια και τον υπαίθριο χώρο.

Το προβλεπόμενο ύψος κιγκλιδωμάτων και προστατευτικών στοιχείων μειώνεται από 1,50 μ. σε 1,20 μ., ενώ εισάγεται σαφέστερα και η δυνατότητα χρήσης κατάλληλων προστατευτικών μεμβρανών σε υαλοστάσια. Παράλληλα, από την απαίτηση θέρμανσης αφαιρείται ο όρος «κεντρική», διατηρουμένης φυσικά της απαίτησης για εξασφάλιση της προβλεπόμενης θερμοκρασίας στους χώρους.

Ακόμη σημαντικότερη είναι η προτεινόμενη αναθεώρηση των απαιτήσεων για τον υπαίθριο χώρο: από 3,50 τ.μ. σε 3,00 τ.μ. ανά βρέφος στους Βρεφικούς Σταθμούς και από 4,50 σε 3,50 τ.μ. ανά παιδί στους Παιδικούς και Βρεφονηπιακούς, με ειδική πρόβλεψη για αναλογία 3,00 τ.μ. ανά παιδί στην Αττική και στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης.

Εδώ βρίσκεται ίσως μία από τις πιο ουσιαστικές αλλαγές για τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Διότι σε περιοχές με πυκνό αστικό ιστό, όπου η εξεύρεση ακινήτων με μεγάλους αποκλειστικούς υπαίθριους χώρους είναι εξαιρετικά δύσκολη, η συγκεκριμένη απαίτηση αποτελούσε για χρόνια ένα από τα βασικότερα εμπόδια δημιουργίας ή επέκτασης μονάδων.

Πολλά από αυτά τα ζητήματα είναι ακριβώς εκείνα που έχω επανειλημμένα αναδείξει μέσα από την πρακτική της αδειοδότησης: η ασφάλεια ενός παιδικού σταθμού δεν εξασφαλίζεται με αυθαίρετη συσσώρευση τετραγωνικών μέτρων και κατασκευαστικών περιορισμών, αλλά με σωστό σχεδιασμό, πραγματική λειτουργικότητα και τεχνικά τεκμηριωμένες λύσεις.

Η κατεύθυνση των αλλαγών δείχνει ότι αυτή η πραγματικότητα αρχίζει πλέον να γίνεται αντιληπτή και σε θεσμικό επίπεδο.

Η στελέχωση επίσης επανασχεδιάζεται

Οι αλλαγές δεν περιορίζονται στα κτίρια.

Προβλέπεται η δυνατότητα ο Διευθυντής, εφόσον διαθέτει τα απαιτούμενα προσόντα, να απασχολείται σε τμήμα και να προσμετράται στη στελέχωση μονάδων έως 50 παιδιά. Παράλληλα προβλέπεται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η δυνατότητα ο ιδιοκτήτης ή ο νόμιμος εκπρόσωπος να ασκεί καθήκοντα Διευθυντή ακόμη και χωρίς τα συγκεκριμένα παιδαγωγικά πτυχία, με ορισμό Διευθυντή Παιδαγωγικού Προγράμματος.

Τροποποιούνται επίσης οι κλίμακες στελέχωσης βρεφικών και νηπιακών τμημάτων και προβλέπεται πρόσθετο προσωπικό για μονάδες δυναμικότητας άνω των 100 παιδιών.

Πρόκειται επομένως για μεταβολές που επηρεάζουν ταυτόχρονα το ακίνητο, την αδειοδοτημένη δυναμικότητα και το λειτουργικό κόστος μιας επιχείρησης.

Και αυτό είναι το σημείο που κατά τη γνώμη μου πρέπει να απασχολήσει περισσότερο τους επιχειρηματίες του κλάδου.

Το μεγαλύτερο λάθος θα είναι να περιμένουν απλώς το νέο ΦΕΚ

Όταν δημοσιευθεί η τελική τροποποίηση, θα ξεκινήσει αναπόφευκτα μία περίοδος κατά την οποία ιδιοκτήτες υφιστάμενων μονάδων αλλά και νέοι επενδυτές θα προσπαθήσουν να καταλάβουν τι σημαίνει η κάθε διάταξη για τη δική τους περίπτωση.

Εκεί θα φανεί και μία μεγάλη διαφορά.

Άλλο είναι να γνωρίζει κανείς ότι, για παράδειγμα, μειώθηκε μία αναλογία υπαίθριου χώρου και εντελώς διαφορετικό να γνωρίζει αν η συγκεκριμένη αλλαγή επιτρέπει πράγματι αύξηση της δυναμικότητας της δικής του μονάδας, λαμβάνοντας υπόψη τις αίθουσες, τις οδεύσεις διαφυγής, την πυροπροστασία, τις εγκεκριμένες κατόψεις, τη χρήση του κτιρίου και όλες τις υπόλοιπες απαιτήσεις που εξακολουθούν να ισχύουν.

Το ίδιο ισχύει και για ένα νέο ακίνητο.

Ένα κτίριο που μέχρι σήμερα είχε απορριφθεί ως ακατάλληλο μπορεί, με το νέο πλαίσιο, να αποκτήσει εντελώς διαφορετικές δυνατότητες. Και αντιστρόφως, ένα ακίνητο που φαίνεται εκ πρώτης όψεως ότι «πλέον περνάει», μπορεί να εξακολουθεί να έχει άλλο ουσιαστικό αδειοδοτικό εμπόδιο.

Γι' αυτό και η γενική ενημέρωση για τις νέες διατάξεις, όσο χρήσιμη και αν είναι, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την τεχνική αξιολόγηση κάθε συγκεκριμένης μονάδας ή ακινήτου.

Τώρα είναι η στιγμή της τεχνικής προετοιμασίας -όχι των αυθαίρετων παρεμβάσεων

Δεν θα συμβούλευα κανέναν να προχωρήσει σήμερα σε κατασκευαστικές μεταβολές, στηριζόμενος αποκλειστικά σε μία υπό οριστικοποίηση διάταξη. Το οριστικό κείμενο και το ΦΕΚ είναι εκείνα που θα καθορίσουν το τελικό κανονιστικό πλαίσιο.

Θα θεωρούσα όμως εξίσου λανθασμένο να περιμένει κάποιος μέχρι τότε για να εξετάσει για πρώτη φορά τον φάκελο της μονάδας του.

Η ουσιαστική προετοιμασία μπορεί να έχει ήδη γίνει: να είναι γνωστή η πραγματική και η εγκεκριμένη κατάσταση του ακινήτου, η υφιστάμενη δυναμικότητα, οι περιορισμοί των χώρων, τα σημεία στα οποία οι νέες ρυθμίσεις μπορεί να δημιουργούν δυνατότητα επέκτασης ή αναδιάρθρωσης και, κυρίως, ποια από αυτά μπορούν πράγματι να εφαρμοστούν χωρίς να δημιουργήσουν πρόβλημα σε άλλη απαίτηση της αδειοδότησης.

Αυτό είναι κατά τη γνώμη μου και το ουσιαστικό μήνυμα της περιόδου που έρχεται: δεν θα ωφεληθούν περισσότερο εκείνοι που απλώς θα διαβάσουν πρώτοι το νέο ΦΕΚ. Θα ωφεληθούν εκείνοι που, όταν αυτό δημοσιευθεί, θα γνωρίζουν ήδη ακριβώς πώς επηρεάζει τη δική τους μονάδα. Η αναμόρφωση του πλαισίου ήταν αναγκαία. Όμως κάθε νέα δυνατότητα αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν μεταφράζεται σωστά σε τεχνικό σχεδιασμό, νόμιμη αδειοδότηση και βιώσιμη λειτουργία.

Και σε έναν τόσο σύνθετο χώρο, η διαφορά μεταξύ μιας θεωρητικής δυνατότητας και μιας πραγματικά εφαρμόσιμης λύσης βρίσκεται συνήθως στις λεπτομέρειες.