Τα 100 εκατ. βαρέλια της G7 αγοράζουν χρόνο, αλλά οι αναλυτές επιμένουν για Brent στα 115 δολάρια: Γιατί δεν τελείωσε η κρίση, το Ορμούζ κρατά το «κλειδί»

Μια πρώτη, σημαντική ανάσα στις διεθνείς αγορές ενέργειας έφερε η συμφωνία των χωρών της G7 για την αποδέσμευση έως και 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ από τα στρατηγικά αποθέματα. Η αντίδραση ήταν σχεδόν άμεση: οι τιμές του αργού υποχώρησαν απότομα, ενώ ακόμη μεγαλύτερη ήταν η πίεση στα συμβόλαια των διυλισμένων προϊόντων.

Ωστόσο, πίσω από την πρώτη αποκλιμάκωση, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι το βασικό πρόβλημα της αγοράς δεν έχει λυθεί. Τα παγκόσμια αποθέματα έχουν ήδη μειωθεί σημαντικά, οι ροές από τον Περσικό Κόλπο παραμένουν περιορισμένες, η παραγωγή διυλισμένων προϊόντων αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια και η παγκόσμια αγορά εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ.

Νωρίτερα σήμερα, και μόλις έγινε σαφές ότι οι χώρες της G7 κινούνται προς συντονισμένη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, το Brent υποχώρησε κατά περίπου 3%, στα 99,25 δολάρια το βαρέλι. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η πτώση του αμερικανικού WTI, που έχανε περισσότερο από 4%, στα 88,92 δολάρια. Σε εβδομαδιαία βάση το Brent βρισκόταν περίπου 4,7% χαμηλότερα και το WTI περίπου 3,7%. Ιδιαίτερα έντονη ήταν και η αντίδραση στο ευρωπαϊκό gasoil, το βασικό χρηματιστηριακό σημείο αναφοράς για το ντίζελ, το οποίο υποχώρησε περίπου 4,3%, στα 1.386,75 δολάρια ανά μετρικό τόνο.

Στο κλείσιμο της αγοράς, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent, του διεθνούς δείκτη αναφοράς, συμβολαίων Δεκεμβρίου, έκλεισαν με μικρή πτώση στα 102,25 δολάρια, αν και νωρίτερα είχαν πέσει και κάτω από το όριο των 100 δολαρίων. Τα συμβόλαια του αμερικανικού West Texas Intermediate έπεσαν στα 91,11 δολάρια το βαρέλι, γράφει το newmoney.gr.

Σε σύνολο εβδομάδας, το Brent υποχώρησε κατά 4,4% και το αμερικανικό αργό WTI κατέγραψε απώλειες 3,2%.

Η υποχώρηση δείχνει πόσο ευαίσθητη είναι σήμερα η αγορά ακόμη και στην προσδοκία πρόσθετης προσφοράς. Η ανακοίνωση της G7 αλλάζει βραχυπρόθεσμα την εξίσωση, επειδή προσθέτει στην αγορά φυσικές ποσότητες καυσίμων, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εμπορικές και κρατικές αποθήκες μειώνονται.

Η σημερινή ενεργειακή κρίση, ωστόσο, διαφέρει από προηγούμενες περιόδους απότομης ανόδου του πετρελαίου. Η στενότητα δεν εντοπίζεται μόνο στο αργό, αλλά όλο και περισσότερο στα προϊόντα διύλισης -κυρίως στο ντίζελ, το jet fuel και τη βενζίνη.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας είχε ήδη επισημάνει ότι τα παγκόσμια διυλιστήρια επεξεργάζονται σημαντικά λιγότερο αργό σε σχέση με πέρυσι, ενώ προβλήματα στη Μέση Ανατολή και επιθέσεις σε ρωσικές εγκαταστάσεις έχουν περιορίσει περαιτέρω την προσφορά. Τον Ιούλιο, οι παγκόσμιες ποσότητες αργού που πέρασαν από τα διυλιστήρια ήταν σχεδόν πέντε εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερες, σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.

Την ίδια στιγμή, οι εξαγωγές ντίζελ από Ρωσία, Μέση Ανατολή και Ασία ήταν περίπου 1,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερες σε ετήσια βάση -ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου ντίζελ. Στην εικόνα προστέθηκε αυτή την εβδομάδα και η Κίνα, η οποία ανέστειλε για τον Οκτώβριο μεγάλο μέρος των εξαγωγών καυσίμων εκτός Χονγκ Κονγκ και Μακάο, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο την προσφορά στην Ασία.

Γιατί τα 100 εκατ. βαρέλια δεν θεωρούνται οριστική λύση

Η συμφωνία της G7 προβλέπει την απελευθέρωση έως 100 εκατ. βαρελιών, με σημαντικό μέρος της ποσότητας ντίζελ να διοχετεύεται εμπροσθοβαρώς στην αγορά μέσα στις πρώτες 20 ημέρες, ενώ το σύνολο των 100 εκατ. βαρελιών θα διατεθεί σε διάστημα τεσσάρων μηνών.

Η κίνηση μπορεί να μειώσει τις τιμές, να καλύψει προσωρινά μέρος του ελλείμματος και ν' αλλάξει τις προσδοκίες των traders. Δεν αλλάζει όμως από μόνη της τη θεμελιώδη εικόνα προσφοράς και ζήτησης, επισημαίνει το Reuters.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμούσε τον Αύγουστο ότι τα συνολικά παρατηρούμενα παγκόσμια αποθέματα είχαν ήδη μειωθεί κατά περίπου 410 εκατ. βαρέλια από την έναρξη του πολέμου, με μέσο ρυθμό άντλησης 2,7 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Αυτό σημαίνει ότι τα στρατηγικά αποθέματα λειτουργούν ως «γέφυρα». Όσο η κανονική παραγωγή και οι εμπορικές ροές δεν αποκαθίστανται πλήρως, κάθε νέα αποδέσμευση μειώνει το «μαξιλάρι ασφαλείας» που θα είναι διαθέσιμο στην επόμενη διαταραχή.

Η εκτίμηση της Barclays για 115 δολάρια το βαρέλι

Εδώ βρίσκεται και η αντίφαση της σημερινής αγοράς: ενώ οι τιμές έπεφταν μετά την ανακοίνωση της G7, η Barclays αναθεώρησε προς τα πάνω την εκτίμησή της για το Brent στο τέταρτο τρίμηνο του 2026, στα 115 δολάρια το βαρέλι. Η τράπεζα επικαλείται τις συνεχιζόμενες μειώσεις των αποθεμάτων και τη στενότητα στη φυσική αγορά πετρελαίου.

Πρακτικά, οι αναλυτές διαχωρίζουν δύο χρονικούς ορίζοντες: βραχυπρόθεσμα η απελευθέρωση αποθεμάτων μπορεί να πιέσει τις τιμές και να τις κρατήσει κοντά ή και κάτω από τα 100 δολάρια. Σε ορίζοντα μηνών όμως, εάν οι ροές από τη Μέση Ανατολή δεν επανέλθουν, το ισοζύγιο μπορεί να γίνει εκ νέου εξαιρετικά «σφιχτό».

Αυτό αποτυπώνεται και στη δημοσκόπηση αναλυτών του Reuters που δημοσιεύθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου. Η μέση πρόβλεψη για το Brent το 2026 ανέβηκε στα 89,05 δολάρια το βαρέλι, ενώ για το WTI στα 83,90 δολάρια, καθώς οι αναλυτές θεωρούν ότι οι διαταραχές στις εξαγωγές του Κόλπου δύσκολα θα εξαφανιστούν γρήγορα.

Όλα εξακολουθούν να περνούν από το Ορμούζ

Το βασικό ερώτημα παραμένει τι θα συμβεί με τα Στενά του Ορμούζ.

Πριν από τον πόλεμο περνούσαν από εκεί περίπου 20 εκατ. βαρέλια αργού και προϊόντων ημερησίως. Η Brookings έχει επισημάνει ότι, όσο παρατείνεται η διαταραχή, τόσο εξαντλούνται οι προσωρινοί μηχανισμοί που συγκρατούν τις τιμές: στρατηγικά αποθέματα, πετρέλαιο που βρίσκεται ήδη εν πλω και εναλλακτικοί αγωγοί.

Η ίδια ανάλυση είχε υπολογίσει ότι, σε περίπτωση παρατεταμένου σοβαρού περιορισμού των ροών και εξάντλησης αυτών των «μαξιλαριών», το Brent θα μπορούσε να κινηθεί πολύ υψηλότερα, ακόμη και προς τα 120-150 δολάρια. Πρόκειται για μοντελοποίηση ακραίου σεναρίου και όχι για πρόβλεψη της σημερινής τιμής, αλλά δείχνει το εύρος του γεωπολιτικού κινδύνου που εξακολουθεί να ενσωματώνει η αγορά.

Η ιδιαίτερη σημασία της κίνησης των G7 βρίσκεται τελικά ίσως λιγότερο στο αργό πετρέλαιο και περισσότερο στο ντίζελ.

Σύμφωνα με τους Financial Times, οι τιμές του ντίζελ έχουν εκτοξευθεί πολύ περισσότερο από το αργό, καθώς τα διαθέσιμα φορτία έχουν μειωθεί και τα περιθώρια διύλισης βρίσκονται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα. Στις ΗΠΑ, η άνοδος των τιμών είχε πυροδοτήσει ακόμη και συζητήσεις για περιορισμό των εξαγωγών, εξέλιξη που, σύμφωνα με την Goldman Sachs, θα μπορούσε να ρίξει αρχικά τις αμερικανικές τιμές του ντίζελ περίπου κατά 4%, αλλά ταυτόχρονα να αυξήσει τις ευρωπαϊκές τιμές χονδρικής.

Η συντονισμένη αποδέσμευση αποθεμάτων επιχειρεί ακριβώς να αποφύγει ένα τέτοιο ντόμινο προστατευτισμού και ελλείψεων.

Η αγορά έδειξε σήμερα ότι πιστεύει πως το σχέδιο μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση. Το αν η πτώση των τιμών θα έχει διάρκεια, όμως, θα εξαρτηθεί λιγότερο από τα 100 εκατ. βαρέλια της G7 και περισσότερο από το εάν θα αποκατασταθούν οι κανονικές πετρελαϊκές ροές από τη Μέση Ανατολή και αν θα ανακάμψει η παραγωγή των διυλιστηρίων.

Με άλλα λόγια, η G7 μπορεί να κερδίσει χρόνο. Το ερώτημα είναι τι θα έχει συμβεί στην αγορά, όταν αυτός ο χρόνος τελειώσει.