Τεκμαρτό εισόδημα: Πότε λήγει η προθεσμία αμφισβήτησης, στο μικροσκόπιο από κρυπτονομίσματα μέχρι ταξίδια και δίδακτρα

Μικρότερο φόρο μπορούν να διεκδικήσουν οι επαγγελματίες που θεωρούν ότι αδικούνται από το τεκμαρτό εισόδημα, αλλά η επιλογή έχει και δεύτερη όψη.

Καθώς η προθεσμία για την αμφισβήτηση μετρά αντίστροφα, όσοι υποβάλουν αίτημα θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι για πλήρη έλεγχο από την ΑΑΔΕ, από τους τραπεζικούς λογαριασμούς και τις θυρίδες μέχρι τα μετρητά, τα κρυπτονομίσματα και τις δαπάνες διαβίωσης.

Για τη μεγάλη πλειονότητα των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων, το χρονικό περιθώριο για τη συμπλήρωση του ειδικού ερωτηματολογίου εκπνέει στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ για τα φυσικά πρόσωπα που συμμετέχουν σε νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες με απλογραφικά βιβλία η αντίστοιχη προθεσμία φτάνει έως τις 29 Σεπτεμβρίου 2026.

Οι δύο ημερομηνίες προκύπτουν από το φετινό χρονοδιάγραμμα υποβολής των φορολογικών δηλώσεων και τον κανόνα των 60 ημερών. Η απόφαση Α.1062/2026 προβλέπει ότι όποιος επιλέγει να αμφισβητήσει το ελάχιστο εισόδημα μέσω φορολογικού ελέγχου πρέπει να συμπληρώσει το σχετικό ερωτηματολόγιο το αργότερο μέσα σε 60 ημέρες από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.

Η διαδικασία αφορά τους επαγγελματίες που θεωρούν ότι το ελάχιστο εισόδημα που τους προσδιόρισε η Εφορία είναι υψηλότερο από αυτό που πραγματικά απέκτησαν. Ο νόμος τους δίνει τη δυνατότητα να το αμφισβητήσουν και να ζητήσουν έλεγχο προκειμένου να αποδείξουν ότι τα πραγματικά τους εισοδήματα ήταν χαμηλότερα από το τεκμαρτό.

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να έχουν επιλεγεί οι κωδικοί 443-444 του Ε1 στην εμπρόθεσμη φορολογική δήλωση. Η διαδικασία συνεχίζεται ηλεκτρονικά μέσω της ειδικής εφαρμογής στο myBusinessSupport της ΑΑΔΕ, όπου συμπληρώνεται το προβλεπόμενο ερωτηματολόγιο.

Η υποβολή του αιτήματος, πάντως, δεν «παγώνει» από μόνη της τον φόρο. Η πράξη διοικητικού προσδιορισμού εκδίδεται αρχικά με βάση το τεκμαρτό εισόδημα και στη συνέχεια ακολουθεί η διαδικασία του ελέγχου.

Εδώ βρίσκεται και το κρίσιμο σημείο για όσους επιλέξουν την αμφισβήτηση. Δεν πρόκειται για μια απλή ένσταση απέναντι στο εκκαθαριστικό. Με την επιλογή αυτή ο επαγγελματίας ζητά ουσιαστικά από την ΑΑΔΕ να ελέγξει την πραγματική οικονομική του κατάσταση ώστε να αποδειχθεί ότι το εισόδημά του ήταν μικρότερο από εκείνο που προέκυψε με βάση το τεκμαρτό σύστημα.

Από τη στιγμή που ενεργοποιείται η διαδικασία, η Εφορία δεν μένει στα βιβλία, στα τιμολόγια και στα παραστατικά της επαγγελματικής δραστηριότητας. Ο έλεγχος απλώνεται στην οικονομική καθημερινότητα του φορολογουμένου και, όπου προβλέπεται, της οικογένειάς του.

Το ερώτημα που καλείται ουσιαστικά να απαντήσει ο έλεγχος είναι απλό: εάν τα πραγματικά εισοδήματα ήταν τόσο χαμηλά όσο δηλώθηκαν, από ποιες πηγές καλύφθηκαν η περιουσία και οι δαπάνες της χρονιάς;

Από τις καταθέσεις μέχρι τα crypto και τα ταξίδια

Το ειδικό ερωτηματολόγιο λειτουργεί σαν οικονομική «ακτινογραφία». Ζητά στοιχεία για τον ίδιο τον φορολογούμενο και, ανάλογα με την περίπτωση, για τον ή τη σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης και τα προστατευόμενα μέλη. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν:

• οι προσωπικοί και επαγγελματικοί τραπεζικοί λογαριασμοί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό,

• μετοχές, μερίδια, αμοιβαία κεφάλαια και άλλες επενδύσεις,
• τραπεζικές θυρίδες, με στοιχεία για την τράπεζα, τη χώρα και τον δικαιούχο,
• έργα τέχνης, συλλογές, τιμαλφή και άλλα αντικείμενα μεγάλης αξίας,
• αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες, σκάφη και εναέρια μέσα,
• τα διαθέσιμα μετρητά στην αρχή και στο τέλος του φορολογικού έτους,
• τα κρυπτονομίσματα στην αρχή και στο τέλος της χρονιάς,
• οι παροχές ηλεκτροδότησης και ύδρευσης κύριας, δευτερεύουσας και εξοχικής κατοικίας,
• οι λογαριασμοί σταθερής και κινητής τηλεφωνίας και το συνολικό ετήσιο κόστος,
• τα ασφάλιστρα αυτοκινήτων και δικύκλων,
• τα ασφάλιστρα ζωής,
• τα ασφάλιστρα ακινήτων για σεισμό, πυρκαγιά, πλημμύρα και άλλους κινδύνους,
• τα δίδακτρα σε σχολεία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό,
• οι δαπάνες για ταξίδια εντός και εκτός Ελλάδας.

Ο έλεγχος δεν περιορίζεται κατ' ανάγκη στον ίδιο τον επαγγελματία. Στο ερωτηματολόγιο περιλαμβάνονται, όπου προβλέπεται, στοιχεία που αφορούν τον ή τη σύζυγο και τα προστατευόμενα μέλη, ώστε η ΑΑΔΕ να αποκτήσει συνολική εικόνα για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού.

Ένας φορολογούμενος που υποστηρίζει, για παράδειγμα, ότι απέκτησε εισόδημα σημαντικά χαμηλότερο από το τεκμαρτό θα πρέπει να μπορεί να δικαιολογήσει πώς καλύφθηκαν οι δαπάνες διαβίωσης, ενδεχόμενες αγορές περιουσιακών στοιχείων, επενδύσεις, δίδακτρα, ταξίδια ή άλλες σημαντικές δαπάνες.

Στην εξίσωση μπορούν να μπουν και οι τραπεζικές κινήσεις, προκειμένου να εντοπιστούν ποσά ή μεταβολές της περιουσιακής κατάστασης που δεν συμβαδίζουν με τα εισοδήματα που έχουν δηλωθεί.

Η αμφισβήτηση μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερο φόρο εφόσον ο έλεγχος επιβεβαιώσει ότι το πραγματικό εισόδημα ήταν
πράγματι μικρότερο από το τεκμαρτό. Σε αυτή την περίπτωση ο φορολογικός λογαριασμός επαναπροσδιορίζεται με βάση τα αποτελέσματα του ελέγχου.

Υπάρχει όμως και η αντίθετη πλευρά. Εάν από τις διασταυρώσεις προκύψουν αδήλωτα εισοδήματα, ποσά που δεν μπορούν να δικαιολογηθούν ή άλλες φορολογικές παραβάσεις, αντί για μικρότερο εκκαθαριστικό μπορεί να προκύψουν πρόσθετοι φόροι και οι προβλεπόμενες επιβαρύνσεις.