Μυτιληναίος στο Euractiv: Οι προτεραιότητες για το μέλλον του ευρωπαϊκού τομέα μετάλλων

Στις προτεραιότητες για το μέλλον του ευρωπαϊκού τομέα μετάλλων, αλλά και στην ανάγκη η Ευρώπη να προχωρήσει σε δράση επί του πεδίου, προκειμένου να ανταγωνιστεί παγκοσμίως και να εξασφαλίσει θέση στο τραπέζι, αναφέρεται σε άρθρο παρέμβασή του στο Euractiv, ο πρώην πρόεδρος της European Metals και Εκτελεστικός Πρόεδρος της METLEN, Ευάγγελος Μυτιληναίος.

Ακολουθεί ολόκληρο το άρθρο του Ευάγγελου Μυτιληναίου στο Euractiv:

Κατά τη διάρκεια των δύο θητειών μου ως Προέδρου της European Metals, η ευρωπαϊκή συζήτηση για τη βιομηχανία και τη βιομηχανική πολιτική έχει θέσει τις κρίσιμες πρώτες ύλες, τα κυκλικά μέταλλα και την ασφάλεια εφοδιασμού στον πυρήνα των συζητήσεων για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.

Πρόκειται για μια ευπρόσδεκτη αλλαγή, όμως η αναγνώριση από μόνη της δεν κρατά ανοικτό ένα χυτήριο, δεν επαναφέρει σε λειτουργία μια αδρανή μονάδα, δεν μειώνει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας ούτε καθιστά ένα στρατηγικό έργο χρηματοδοτήσιμο. Για τη βιομηχανία μετάλλων της Ευρώπης, τα τελευταία τέσσερα χρόνια αφορούσαν το κλείσιμο αυτού του χάσματος ανάμεσα στην πολιτική αναγνώριση και τη βιομηχανική πραγματικότητα.

Όταν ανέλαβα για πρώτη φορά αυτόν τον ρόλο το 2022, η κατάσταση ήταν ήδη πολύ σοβαρή. Οι τιμές της ενέργειας αυξάνονταν ραγδαία, χυτήρια έκλειναν ή περιόριζαν την παραγωγή τους, και περίπου το ήμισυ της παραγωγικής ικανότητας αλουμινίου της Ευρώπης είχε τεθεί εκτός λειτουργίας κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσης. Αυτό μας ανάγκασε επίσης να αντιμετωπίσουμε κατάματα το γεγονός ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτες χώρες για κρίσιμες πρώτες ύλες δεν μπορούσε πλέον να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύον ζήτημα.

Η πρώτη προτεραιότητα ήταν σαφής: να τεθούν η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, το ενεργειακό κόστος και η ασφάλεια πρώτων υλών στην κορυφή της ατζέντας της ΕΕ. Η European Metals υποστήριξε με συνέπεια ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να αναπτύξει καθαρές τεχνολογίες, να ενισχύσει την άμυνα και να εξηλεκτρίσει την οικονομία της εάν χάσει τις αλυσίδες αξίας των μετάλλων που καθιστούν όλα αυτά δυνατά.

Ένα βασικό βήμα ήταν η θέσπιση της Πράξης για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (Critical Raw Materials Act – CRMA). Η European Metals πίεσε για μια ευρύτερη κατανόηση του τι είναι στρατηγικής σημασίας, με αποτέλεσμα το αλουμίνιο να ανακτήσει τελικά τη θέση που του αρμόζει στον κατάλογο των στρατηγικών πρώτων υλών. Μέσω της δουλειάς στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Raw Materials 2030, η European Metals επιχείρησε να δώσει αριθμητική βάση στην πολιτική φιλοδοξία: η Ευρώπη θα χρειαζόταν νέα ορυχεία, νέες μονάδες επεξεργασίας και νέες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης εάν ήθελε να επιτύχει τους στόχους της CRMA.

Έκτοτε, η ΕΕ έχει παρουσιάσει αρκετές σημαντικές πρωτοβουλίες, όπως το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τον Χάλυβα και τα Μέταλλα, η Συμφωνία για την Καθαρή Βιομηχανία, το Σχέδιο Δράσης RESourceEU και η Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανικής Παραγωγής. Οι προτάσεις αυτές δείχνουν ότι υπάρχει διάθεση να ενσωματωθεί σταθερά η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα στον πυρήνα των στόχων της Ευρώπης.

Για το μέλλον του ευρωπαϊκού τομέα μετάλλων, οι προτεραιότητες είναι επομένως σαφείς.

Το Σχέδιο Δράσης για Οικονομικά Προσιτή Ενέργεια πρέπει να οδηγήσει σε άμεσες, πραγματικές και προβλέψιμες μειώσεις κόστους για τους βιομηχανικούς καταναλωτές. Η πρόσβαση σε ανταγωνιστικά τιμολογημένες, συμπαγείς συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs), οι χαμηλότεροι φόροι και επιβαρύνσεις, ο καλύτερος σχεδιασμός των δικτύων και τα πιο ανταγωνιστικά τιμολόγια δικτύου αποτελούν όλα χρήσιμους στόχους.

Πρέπει όμως να αποτυπωθούν στους πραγματικούς λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Οι παραγωγοί μετάλλων παραμένουν εκτεθειμένοι στον παγκόσμιο ανταγωνισμό και η Ευρώπη δεν μπορεί να αγνοεί το χάσμα ανάμεσα στο δικό της ενεργειακό κόστος και σε εκείνο που αντιμετωπίζουν οι ανταγωνιστές σε άλλες περιοχές.

Το Σχέδιο Δράσης RESourceEU πρέπει να συμβάλει στην υλοποίηση στρατηγικών έργων. Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερη εγχώρια παραγωγή, μεγαλύτερη δυναμικότητα επεξεργασίας και περισσότερη ανακύκλωση. Η κυκλικότητα έχει εξελιχθεί από περιβαλλοντικό στόχο σε βιομηχανική αναγκαιότητα. Αυτή η μετατόπιση αποτυπώνεται ολοένα και περισσότερο σε πρωτοβουλίες όπως η επικείμενη Πράξη για την Κυκλική Οικονομία, οι συζητήσεις για μέτρα περιορισμού της διαρροής σκραπ και η εφαρμογή της Πράξης για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες.

Η Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανικής Παραγωγής πρέπει να στηρίξει ολόκληρη την αλυσίδα αξίας. Τα μέτρα από την πλευρά της ζήτησης για καθαρές τεχνολογίες μπορούν να βοηθήσουν, αλλά δεν θα είναι αρκετά εάν η Ευρώπη χάσει τις πρώτες ύλες που απαιτούνται στα αρχικά στάδια της αλυσίδας αξίας για την παραγωγή αυτών των τεχνολογιών. Οι δημόσιες προμήθειες, τα κριτήρια ανθεκτικότητας και η βιομηχανική στήριξη θα πρέπει συνεπώς να αντανακλούν τη σημασία της ευρωπαϊκής παραγωγής και επεξεργασίας.

Το Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων της Συμφωνίας για την Καθαρή Βιομηχανία πρέπει να αναθεωρηθεί και να καταστεί πρακτικά αξιοποιήσιμο. Η European Metals έχει υποστηρίξει ότι η στήριξη δεν θα πρέπει να εστιάζει μόνο σε νέες επενδύσεις, αλλά και στη διατήρηση και επανεκκίνηση υφιστάμενης δυναμικότητας όπου αυτό ενισχύει την ασφάλεια εφοδιασμού. Εάν το πλαίσιο είναι υπερβολικά στενό, υπερβολικά σύνθετο ή υπερβολικά δυσπρόσιτο, δεν θα ανταποκριθεί στις ανάγκες των ενεργοβόρων βιομηχανιών. Όπως είναι σήμερα, δεν διαθέτει αυτήν την ικανότητα.

Το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ/ETS) χρειάζεται προσεκτική διόρθωση. Το έμμεσο κόστος του ΣΕΔΕ παραμένει σημαντική επιβάρυνση για τους ηλεκτροβόρους παραγωγούς μετάλλων, επομένως η αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους πρέπει να συνεχιστεί μετά το 2030, όπως και η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων. Οποιεσδήποτε νέες και μη ρεαλιστικές μειώσεις στις εφεδρικές τιμές αναφοράς, οι οποίες δεν αντικατοπτρίζουν όσα μπορεί να επιτύχει η βιομηχανία με τις σημερινές διαθέσιμες τεχνολογίες, αναμφίβολα θα θέσουν περαιτέρω σε κίνδυνο την παραγωγή κρίσιμων πρώτων υλών. Πρόκειται για βασικό πρόβλημα που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη.

Εάν δεν αντιμετωπιστούν αυτά τα σημεία συμφόρησης, η κλιματική πολιτική θα αποδυναμώσει την ευρωπαϊκή παραγωγή χωρίς να μειώσει τις παγκόσμιες εκπομπές.

Η μετονομασία από Eurometaux σε European Metals το 2026 αντανακλά επίσης αυτή τη βαθύτερη εξέλιξη και σηματοδότησε έναν νέο τόνο για τον κλάδο: πιο σίγουρο, πιο εξωστρεφή και περισσότερο ευθυγραμμισμένο με το μέγεθος της βιομηχανικής πρόκλησης της Ευρώπης: τα ευρωπαϊκά μέταλλα συνδέονται με όλα όσα χτίζουμε για το μέλλον μας.

Αυτό δεν είναι το τέλος της διαδρομής, κάθε άλλο. Η Ευρώπη έχει φτάσει σε ένα σταυροδρόμι όπου η εφαρμογή της πολιτικής θα καθορίσει εάν μπορεί να ανταγωνιστεί παγκοσμίως και να εξασφαλίσει θέση στο τραπέζι. Τα πλαίσια υπάρχουν ολοένα και περισσότερο, όμως από μόνα τους δεν διατηρούν δυναμικότητα, δεν ξεκλειδώνουν επενδύσεις ούτε αποκαθιστούν την ανταγωνιστικότητα. Αυτό που χρειάζεται είναι πραγματική δράση επί του πεδίου.

Για τις εταιρείες που αποφασίζουν εάν θα επενδύσουν, όλα αυτά τα ζητήματα συγκλίνουν σε ένα ερώτημα: προσφέρει η Ευρώπη ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο;

Η απάντηση σε αυτό θα κρίνει εάν η Ευρώπη μπορεί να διατηρήσει τις αλυσίδες αξίας των μετάλλων που χρειάζεται ή εάν οι στρατηγικές ύλες, η βιομηχανική αξία και η τεχνολογική ηγεσία θα συνεχίσουν να διαρρέουν προς άλλες ανταγωνιστικές περιοχές. Εάν επιτρέψουμε στην παραγωγή να φύγει, μαζί με τα εργοστάσια χάνουμε τα ίδια τα δομικά στοιχεία που διασφαλίζουν αυτονομία και επιρροή για τα επόμενα χρόνια.

Η Ευρώπη διαθέτει την ικανότητα, την τεχνογνωσία, την τεχνολογία και τη βιομηχανική φιλοδοξία για να εξασφαλίσει τη θέση της στον κόσμο και να προωθήσει την οικονομική ανάπτυξη και ευημερία. Η βιομηχανία μετάλλων είναι έτοιμη να ηγηθεί αυτής της πορείας, εφόσον της το επιτρέψουμε.