Οι νέοι κανόνες για όσους μεταφέρουν την κατοικία τους από το εξωτερικό: Πώς γλιτώνουν δασμούς, ΦΠΑ και τέλος ταξινόμησης

Ένα σημαντικό φορολογικό «δώρο» για όσους αποφασίζουν να μεταφέρουν την κατοικία τους στην Ελλάδα ενεργοποιεί η ΑΑΔΕ, ανοίγοντας τον δρόμο για την ατελή εισαγωγή οικοσκευής, προσωπικών αντικειμένων αλλά και αυτοκινήτων χωρίς την καταβολή δασμών, ΦΠΑ και τέλους ταξινόμησης.

Οι νέες διευκρινίσεις που δόθηκαν με εγκύκλιο της φορολογικής διοίκησης αποσαφηνίζουν τις προϋποθέσεις, τα δικαιολογητικά και τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθήσουν όσοι επιστρέφουν από το εξωτερικό ή επιλέγουν να εγκατασταθούν μόνιμα στη χώρα.

Το μέτρο αφορά φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν την κανονική κατοικία τους από άλλη χώρα στην Ελλάδα και επιδιώκει να διευκολύνει τη μετεγκατάστασή τους, μειώνοντας σημαντικά το οικονομικό κόστος που συνεπάγεται η μεταφορά της οικοσκευής και των προσωπικών τους περιουσιακών στοιχείων.

Βασική προϋπόθεση είναι ο ενδιαφερόμενος να έχει διαμείνει εκτός Ελλάδας για τουλάχιστον 24 συνεχείς μήνες πριν από τη μεταφορά της κατοικίας του. Παράλληλα, θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι η πραγματική και μόνιμη κατοικία του βρισκόταν στο εξωτερικό και ότι πλέον εγκαθίσταται στην Ελλάδα με πρόθεση μόνιμης διαμονής.

Στην πράξη, η απαλλαγή καλύπτει έπιπλα, ηλεκτρικές συσκευές, προσωπικά αντικείμενα, εξοπλισμό νοικοκυριού, αλλά και ιδιωτικά επιβατικά οχήματα που ανήκαν στον ενδιαφερόμενο και χρησιμοποιούνταν στον τόπο προηγούμενης κατοικίας του. Για τα οχήματα, η απαλλαγή μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το τέλος ταξινόμησης σε αρκετές περιπτώσεις φτάνει σε χιλιάδες ευρώ.

Οι φορολογικές αρχές ξεκαθαρίζουν ότι η απαλλαγή δεν παρέχεται αυτομάτως. Ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να αποδείξει ότι το όχημα ή τα λοιπά αγαθά αποτελούσαν μέρος της προσωπικής του περιουσίας πριν από τη μεταφορά της κατοικίας του και ότι δεν αποκτήθηκαν με σκοπό την εκμετάλλευση των ευνοϊκών διατάξεων. Για τη χορήγηση της απαλλαγής απαιτείται η έκδοση πιστοποιητικού μετοικεσίας, το οποίο εκδίδεται στο όνομα του ενδιαφερομένου και αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ολοκλήρωση της διαδικασίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αλλαγή που προβλέπει ότι το δικαίωμα απαλλαγής εξετάζεται πλέον σε επίπεδο φυσικού προσώπου και όχι οικογένειας. Αυτό σημαίνει ότι κάθε μέλος μιας οικογένειας που πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις μπορεί να θεμελιώσει αυτοτελώς δικαίωμα απαλλαγής, γεγονός που διευρύνει τις δυνατότητες αξιοποίησης του μέτρου.

Σύμφωνα με τις οδηγίες της ΑΑΔΕ, για να αναγνωριστεί η μεταφορά κατοικίας δεν αρκεί ένα απλό πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας. Οι ελεγκτικές αρχές μπορούν να εξετάσουν ένα ευρύ φάσμα στοιχείων που αποδεικνύουν πού βρισκόταν το πραγματικό κέντρο ζωτικών συμφερόντων του ενδιαφερομένου. Στα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται η οικογενειακή κατάσταση, η επαγγελματική δραστηριότητα, η κατοικία, η φοίτηση των παιδιών, οι τραπεζικές σχέσεις, οι ασφαλιστικοί δεσμοί και γενικότερα οι οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις που αναπτύχθηκαν στο εξωτερικό.

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, εξετάζονται μεταξύ άλλων η φυσική παρουσία του ίδιου και των μελών της οικογένειάς του, η ύπαρξη κατοικίας, ο τόπος φοίτησης των παιδιών, η επαγγελματική δραστηριότητα, τα περιουσιακά συμφέροντα καθώς και οι διοικητικοί, ασφαλιστικοί και φορολογικοί δεσμοί με κάθε χώρα. Μάλιστα, σε περιπτώσεις όπου ένα πρόσωπο διατηρεί δεσμούς σε περισσότερα από ένα κράτη, η φορολογική διοίκηση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στους προσωπικούς και οικογενειακούς δεσμούς προκειμένου να προσδιορίσει πού βρίσκεται το πραγματικό κέντρο των συμφερόντων του.

Για παράδειγμα, ένας Έλληνας που εργάστηκε για αρκετά χρόνια στο Λονδίνο και επιστρέφει μόνιμα στην Ελλάδα μπορεί να μεταφέρει την οικοσκευή του χωρίς δασμούς και ΦΠΑ, ενώ παράλληλα να εισαγάγει το αυτοκίνητό του χωρίς την επιβάρυνση του τέλους ταξινόμησης, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι διευκρινίσεις για τους εργαζόμενους εξ αποστάσεως και τους λεγόμενους digital nomads. Η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι η τηλεργασία για εταιρεία άλλης χώρας δεν αρκεί από μόνη της για να θεωρηθεί ότι το πρόσωπο διατηρεί εκεί τη συνήθη κατοικία του. Για την κρίση αυτή λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των προσωπικών και επαγγελματικών δεσμών και όχι μόνο η ύπαρξη μιας εργασιακής σχέσης.

Αντίστοιχα, ένα στέλεχος πολυεθνικής εταιρείας που εγκαταλείπει το Ντουμπάι για να εγκατασταθεί στην Αθήνα ή ένας συνταξιούχος που επιστρέφει από τη Γερμανία μπορούν να επωφεληθούν από το ίδιο καθεστώς, μειώνοντας σημαντικά το κόστος της μετεγκατάστασής τους.

Ξεχωριστές διευκρινίσεις δίνονται και για τα αυτοκίνητα που μεταφέρονται στην Ελλάδα. Η εγκύκλιος προβλέπει ότι το όχημα πρέπει να χρησιμοποιούνταν από τον δικαιούχο για τουλάχιστον έξι μήνες πριν από τη μεταφορά της κατοικίας του στην Ελλάδα. Δεν απαιτείται όμως να ήταν εξαρχής ιδιοκτήτης του οχήματος. Έτσι, μπορούν να υπαχθούν στο καθεστώς απαλλαγής ακόμη και αυτοκίνητα που χρησιμοποιούνταν μέσω leasing, υπό την προϋπόθεση ότι πριν από την υποβολή της αίτησης το όχημα έχει περιέλθει στην πλήρη και αποκλειστική κυριότητα του δικαιούχου.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η εγκύκλιος έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα επιχειρεί να προσελκύσει κεφάλαια, στελέχη επιχειρήσεων, επενδυτές και Έλληνες της διασποράς μέσω μιας σειράς φορολογικών κινήτρων. Στο πλαίσιο αυτό λειτουργούν ήδη το καθεστώς non-dom για εύπορους επενδυτές, το ειδικό φορολογικό καθεστώς για συνταξιούχους εξωτερικού, αλλά και η έκπτωση φόρου για εργαζόμενους που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα.

Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει πάντως να λάβουν υπόψη ότι δεν μπορούν να ενταχθούν όλα τα οχήματα στο καθεστώς απαλλαγής. Η ισχύουσα νομοθεσία αποκλείει ορισμένες κατηγορίες παλαιών και ιδιαίτερα ρυπογόνων αυτοκινήτων τεχνολογίας Euro 0, Euro 1, Euro 2 και Euro 3, τα οποία δεν μπορούν να ταξινομηθούν στην Ελλάδα.

Έτσι, η απαλλαγή για οικοσκευή και οχήματα λειτουργεί συμπληρωματικά σε ένα ευρύτερο πλέγμα κινήτρων που έχει στόχο να καταστήσει τη χώρα πιο ελκυστική για όσους εξετάζουν το ενδεχόμενο επαναπατρισμού ή μεταφοράς της δραστηριότητάς τους στην Ελλάδα. Πρόκειται για μια διευκόλυνση που μπορεί να εξοικονομήσει χιλιάδες ευρώ σε όσους σχεδιάζουν να επιστρέψουν από το εξωτερικό, αρκεί να πληρούν τις προϋποθέσεις και να μπορούν να αποδείξουν ότι το πραγματικό κέντρο των συμφερόντων τους βρισκόταν εκτός Ελλάδας κατά την προηγούμενη διετία.