William Kentridge: Περιήγηση στην έκθεσή του στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Η ατομική έκθεση «Μιμήσου τον ύπνον των λίθων: Oρφέας, Ευρυδίκη, Μεταμόρφωση και Επιστροφή» στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο τοποθετεί το έργο του William Kentridge σε διάλογο με τις συλλογές του Μουσείου, ενώ παρουσιάζεται ταυτόχρονα με την ελληνική πρεμιέρα της σκηνοθεσίας του Kentridge για την όπερα L’Orfeo του Claudio Monteverdi, στην Εθνική Λυρική Σκηνή.

Με αφετηρία τον αρχαιοελληνικό μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης, η έκθεση συγκεντρώνει έργα που δημιούργησε ο καλλιτέχνης στο πλαίσιο της παραγωγής της όπερας, καθώς και άλλα από την ευρύτερη καλλιτεχνική του πρακτική.

Σε όλη τη διαδρομή μέσα στις αίθουσες του Μουσείου, οι μορφές, από σκουριασμένο χάλυβα και τα χάρτινα περιγράμματα δέντρων του καλλιτέχνη, εμφανίζονται ανάμεσα σε αρχαία γλυπτά.

Το δέντρο, ένα επαναλαμβόμενο μοτίβο στο έργο του Kentridge, μετατρέπεται σχεδόν σε πορτρέτο της Ευρυδίκης ενώ σκαρφαλώνει και προσκολλάται στους τοίχους του Μουσείου.

Μία μορφή ανάμεσα στον κόσμο κάτω από τη γη και σε εκεινον επάνω από αυτήν, απρόσιτη και αποσυρμένη σε μία άλλη τάξη πραγμάτων.

Ανάμεσα σε αυστηρές, άκαμπτας μορφές της δαιδαλικής τέχνης, στα αρχαϊκά αγάλματα κούρων και κορών, που αφιερώνονταν σε ιερά ή στήνονταν ως επιτύμβια μνημεία επιφανών προσώπων, καθώς και στα επιτύμβια ανάγλυφα που επιστρέφονται από Σφίγγες, μία πομπή από ανθρωπόμορφες φιγούρες οδηγεί τους επισκέπτες εκεί όπου όλα μοιάζουν να συγκλίνουν και να έχουν συσσωρευτεί σε ένα σημείο, με αποσπάσματα από την ποίηση του Reiner Maria Rilke και άλλες φράσεις που έχει συγκεντρώσει ο Kentridge από διαφορετικούς χρόνους και τόπους.

Στον πυρήνα της έκθεσης, τα σχέδια του καλλιτέχνη και το «Ορφέας, Ευρυδίκη, Ερμής», ένα διόραμα που χρησιμοποιεί την οπτική ψευδαίσθηση Pepper’s Ghost συνδιαλέγονται με έργα των οποίων οι ιστορίες συναντώναται με διαφορετικές πτυχές του μύθου και της ευρύτερης καλλιτεχνικής πρακτικής του δημιουργού.

Και η μεγάλη έκπληξη της έκθεσης:…οι πήλινες κούκλες με κινητά μέλη που παραπέμπουν στην μαχρόχρονη ενασχόληση του Kentridge με το κουκλοθέατρο και τα κινούμενα σχέδια, καθώς και στην παράξενη ικανότητα ενός άψυχου αντικειμένου να αποκτά δική του ζωή. Για τον καλλιτέχνη, αυτή η σκηνοθεσία μιας όπερας προσφέρει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός «σχεδίου τεσσάρων διαστάσεων», πάνω σε έναν καμβά. Μέσα από ένα γυάλινο διάφραγμα, κινούμενες εικόνες και ελεγχόμενο φωτισμό, οι μορφές μοιάζουν να καταλαβάνουν έναν φυσικό χώρο δίπλα σε σχέδια και αντικείμενα. `Ένα αληθινό κουκλόσπιτο με μαριονέτες τον Ορφέα, την Ευρυδίκη και τον Ερμή όπου ο Kentridge αναστοχάζεται τι σημαίνει να επιχειρεί κανείς να επιστρέψει σε έναν κόσμο που δεν μπορεί ποτέ να ανακτηθεί, όπως ακριβώς υπάρξε κάποτε, και ταυτόχρονα να βρίσκει την ίδια την τέχνης σε αυτήν ακριβώς την αδυναμία.