Κίνηση-ματ από τον Καρβέλα στην κόντρα με τη Βίσση: Υπέρ του δημιουργού η νομοθεσία για τα πνευματικά δικαιώματα

Μπορεί ο Νίκος Καρβέλας να απαγορεύσει για πάντα στην Άννα Βίσση να ερμηνεύει τα τραγούδια του που αποτελούν την συντριπτική πλειοψηφία του προσωπικού δισκογραφικού ρεπερτορίου της; Αυτό το ερώτημα πρωταγωνιστεί τις τελευταίες ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση της πρωτοφανούς για την πολύχρονη σχέση τους, ιδιαίτερης σφοδρής σύγκρουσής τους που τούς έχει φέρει πλέον σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα.

Αρχικά θα πρέπει να καταστεί ξεκάθαρο πως η ισχύουσα νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων τάσσεται ξεκάθαρα υπέρ του δημιουργού, δηλαδή του συνθέτη και του στιχουργού, και δεν αναγνωρίζει στον ερμηνευτή κανένα δικαίωμα επί του τραγουδιού παρά μόνον επί της δικής του ερμηνείας. Δηλαδή, η Άννα Βίσση δεν έχει δικαιώματα πάνω στα τραγούδια που τής έχει γράψει ο Νίκος Καρβέλας κι ας έχουν γίνει επιτυχίες με τη φωνή της.

Από την άλλη πλευρά, τα πνευματικά δικαιώματα του δημιουργού έχουν δύο σκέλη: το περιουσιακό δικαίωμα που αφορά στην έκδοση αδειών χρήσης και στον έλεγχο - είσπραξη του νόμιμου ποσοστού από τη δημόσια χρήση του έργου του δημιουργού και το ηθικό δικαίωμα κάθε δημιουργού να έχει απόλυτο έλεγχο του έργου του το οποίο μάλιστα είναι πολύ ισχυρό νομικά και δεν μεταβιβάζεται. Αυτό σημαίνει πως ο Νίκος Καρβέλας, εάν επιθυμούσε, κάνοντας χρήση του ηθικού του δικαιώματος, θα μπορούσε να εμποδίσει την πραγματοποίηση της συναυλίας της Άννας Βίσση στο ΟΑΚΑ καταθέτοντας ασφαλιστικά μέτρα, μια νομική κίνηση που γίνεται επί συγκεκριμένου γεγονότος χρήσης. Δεν το έκανε.

Μέχρι προσφάτως το περιουσιακό δικαίωμα του Νίκου Καρβέλα διαχειριζόταν ο οργανισμός «Αυτοδιαχείριση» μέσω συγκεκριμένης σύμβασης, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες του protothema.gr, τηρεί ουδέτερη στάση μιας και είναι μέλος της και η Άννα Βίσση με την ιδιότητα της στιχουργού. Από εκεί ζητήθηκε και δόθηκε, απολύτως νόμιμα, η άδεια για την πραγματοποίηση της συναυλίας της Άννας Βίσση στο ΟΑΚΑ αφού προηγουμένως είχε κατατεθεί η συμφωνηθείσα προκαταβολή, ύψους 250.000, ενώ η εξόφληση θα γίνει, όπως προβλέπεται, άμεσα, μετά τον σχετικό υπολογισμό με βάση την αναλυτική λίστα τραγουδιών του δημιουργού που συμπεριλήφθηκαν στο πρόγραμμα της συναυλίας αλλά τις διαφορετικές τιμές των εισιτηρίων.

Αυτή ωστόσο ήταν, όπως φαίνεται, η τελευταία φορά που η «Αυτοδιαχείριση» έδωσε άδεια δημόσιας εκτέλεσης των τραγουδιών του Νίκου Καρβέλα καθώς, όπως έγινε γνωστό μέσα από ανακοίνωση της δικηγόρου του, Αρχοντούλας Παπαπαναγιώτου, λίγες ημέρες μετά την διεξαγωγή της συναυλίας, στις 30 Σεπτεμβρίου, ο συνθέτης ανακάλεσε την εξουσιοδότησή του προς τον οργανισμό να παραχωρεί άδειες για την ζωντανή εκτέλεση των τραγουδιών του σε συναυλίες, ζωντανές εμφανίσεις, νυχτερινά κέντρα κ.α. Ο καθένας λοιπόν που επιθυμεί να ερμηνεύσει live ένα τραγούδι του, συμπεριλαμβανομένης και της Άννας Βίσση, θα πρέπει πρώτα να εξασφαλίσει άδεια αποκλειστικά από το ίδιο και αν δεν το κάνει θα κινδυνεύει με αυτόφωρο!

Αυτή είναι η πιο σκληρή αλλά και πιο ασφαλής νομική κάλυψη που θα μπορούσε θα χρησιμοποιήσει ο Νίκος Καρβέλας καθώς εάν δεν έπαιρνε στα χέρια του την διαχείριση των αδειών ζωντανής εκτέλεσης των τραγουδιών του θα έπρεπε να καταθέτει ασφαλιστικά μέτρα κάθε φορά που η Άννα Βίσση ή οποιοδήποτε άλλος που δεν επιθυμούσε σκόπευε να τραγουδήσει ζωντανά τα τραγούδια του.

Επιπλέον, ο Νίκος Καρβέλας θα διαχειρίζεται από δω και στο εξής ατομικά και τα μηχανικά δικαιώματα αναπαραγωγής σε υλικούς ή και άυλους φορείς ήχου ή ήχου και εικόνας, καθώς και τα on demand δικαιώματα ενώ θα συνεχίσει τη συνεργασία του με την «Αυτοδιαχείριση» για τη διαχείριση των πνευματικών του δικαιωμάτων από την αναπαραγωγή των τραγουδιών του σε ραδιόφωνο, τηλεόραση, καταστήματα και υπηρεσίες.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, η Άννα Βίσση δεν μπορεί πλέον να τραγουδά τα περισσότερα τραγούδια του ρεπερτορίου της, εξού και ακυρώθηκαν οι προγραμματισμένες για τον χειμώνα εμφανίσεις της στο «Αθηνών Αρένα» το οποίο αγόρασε ο εφοπλιστής Γιάννης Κούστας έναντι 20.000.000 ευρώ, προκειμένου να ανακαινιστεί εκ βάθρων για να φιλοξενήσει τα μουσικά σόου της Άννας Βίσση και της στενής πλέον συνεργάτιδάς της και συζύγου του, Δήμητρας Κούστα με την οποία δημιούργησε την εταιρεία παραγωγής D&A. Η επίσημη δικαιολογία της αναβολής που έκανε λόγω για καθυστέρησης των έργων ανακαίνισης ήταν, πιθανότατα, πρόσχημα. 

Η ερμηνεύτρια έχει το δικαίωμα να προσφύγει δικαστικά εναντίον του συνθέτη προσπαθώντας να αποδείξει την καταχρηστικότητα της άρνησης χορήγησης άδειας χρήσης των τραγουδιών του. Όλα αυτά όμως θα κοστίσουν ακριβά σε χρήμα, χρόνο και ψυχολογική φθορά.

Αναμφισβήτητα η ολική ρήξη μεταξύ των δύο καλλιτεχνών, που έχουν συμπορευτεί επί δεκαετίες, τόσο καλλιτεχνικά όσο και προσωπικά, θα έχει και για τους δύο τεράστιο οικονομικό κόστος καθώς εκείνη δεν θα μπορεί να τραγουδά τα περισσότερα τραγούδια του ρεπερτορίου της κι εκείνος θα χάσει τη βασική πηγή των εσόδων του, που ήταν, διαχρονικά τα δικαιώματα από τη χρήση των τραγουδιών του στις ζωντανές εμφανίσεις της Άννας Βίσση αλλά το 50% των κερδών που εισέπραττε από αυτές, μέσω ιδιωτικής προφορικής συμφωνίας, μέχρι και πριν τη μοιραία συναυλία του ΟΑΚΑ.

Παρόλα αυτά ο Νίκος Καρβέλας δηλώνει ξεκάθαρα πως «προτιμά την οικονομική του αυτοκτονία παρά την ηθική του δολοφονία» κι η Άννα Βίσση του απαντά, επιλέγοντας συμβολικά μία από τις ελάχιστες επιτυχίες της που δεν της έχει γράψει ο ίδιος, «Θα πάμε κόντρα κι όπου βγει».

Πάντως, ενώ κατά το παρελθόν έχουν συμβεί περιστατικά διενέξεων μεταξύ δημιουργών και ερμηνευτών, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την απαγόρευση από τον γιο του Μάνου Χατζιδάκι, Γιώργο, στον Μανώλη Μητσιά, να ερμηνεύσει το τραγούδι «Ο Γιάννης ο φονιάς», σε συναυλία – αφιέρωμα στον Νίκο Γκάτσο στον οποίο ανήκουν οι στίχοι, είναι η πρώτη φορά στα ελληνικά χρονικά που ένας δημιουργός και μια ερμηνεύτρια των οποίων τα τραγούδια ταυτίζονται στην συντριπτική τους πλειοψηφία, βρίσκονται ο ένας απέναντι από το άλλο.