61η Μπιενάλε Βενετίας: Βουλιάζει στα θολά νερά της έντασης στη Μέση Ανατολή

Η σύγχρονη τέχνη ασκεί πολιτική. Κι αυτό αποδεικνύεται, για μία ακόμη φορά, και μάλιστα με ιδιαίτερα εμφατικό τρόπο, από τις έντονες αναταράξεις που σημειώνονται, σε διεθνές επίπεδο, λίγες ημέρες πριν την έναρξη της 61ης Μπιενάλε της Βενετίας η οποία κινδυνεύει να τιναχτεί κυριολεκτικά στον αέρα στον απόηχο της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Ενώ το άνοιγμα της φετινής αυλαίας είναι προγραμματισμένο για τις 9 Μαΐου μόλις χθες έγινε γνωστό πως το Ιράν δεν θα συμμετάσχει τελικά. Και μπορεί στην επίσημη ανακοίνωση να μην αναφέρεται ο λόγος της αποχής είναι ωστόσο ηλίου φαεινότερο πως πρόκειται για μια έμπρακτη κίνηση αντίδρασης απέναντι στην απόφαση των διοργανωτών να συμπεριλάβουν τις συμμετοχές της Ρωσίας και του Ισραήλ, χωρών που εμπλέκονται σε πολεμικές επιθέσεις.

Ακριβώς ο ίδιος λόγος, εξάλλου, οδήγησε, προ ημερών, στη σύσσωμη παραίτηση της κριτικής επιτροπής της κορυφαίας παγκόσμιας διοργάνωσης σύγχρονης τέχνης. Πριν την παραίτησή τους τα μέλη της επιτροπής είχαν ανακοινώσει πως θα απέχουν από την αξιολόγηση χωρών των οποίων οι ηγέτες διώκονται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο κρούοντας με αυτόν τον τρόπο των κώδωνα του κινδύνου. Η προειδοποίησή τους όμως δεν εισακούστηκε και στο πλαίσιο των έντονων αντιδράσεων που έχουν προκληθεί για το συγκεκριμένο θέμα η επιτροπή παραιτήθηκε.

Και κάπως έτσι η Μπιενάλε της Βενετίας μετατράπηκε αυτόματα από έναν επίσημο διαγωνιστικό θεσμό διεθνούς κύρους που απονέμει Χρυσούς λέοντες με βάση τις εκτιμήσεις ειδικών της τέχνης σε μια ταραγμένη διοργάνωση η οποία θα δώσει τα βραβεία σύμφωνα τις προτιμήσεις του κοινού. Κανονικό Βατερλό δηλαδή…

Οι πολιτικές παρεμβάσεις και η στάση της Ελλάδας

Τις τελευταίες εβδομάδες, εν όψει της έναρξης της 61ης Μπιενάλε της Βενετίας, δεν ήταν μόνον οι εκπρόσωποι του καλλιτεχνικού και του πνευματικού κόσμου που εξέφρασαν δημόσια την αντίθεσή τους στη συμμετοχή του Ισραήλ και της Ρωσίας – κάποιοι ζήτησαν και την αποπομπή των ΗΠΑ.

Το θέμα έχει απασχολήσει έντονα και τα επίσημα επιτελεία πολλών χωρών που το συζήτησαν διεξοδικά στα υπουργικά τους συμβούλια. Δεν είναι εξάλλου τυχαίο πως περισσότεροι από 20 υπουργοί Πολιτισμού, μεταξύ των οποίων και η Λίνα Μενδώνη - η Ελλάδα θα εκπροσωπηθεί από το έργο Escape Room του Ανδρέα Αγγελιδάκη -, υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή μέσω της οποίας ζητούσαν να μην συμμετάσχει η Ρωσία στη φετινή Μπιενάλε.

Όσο πλησιάζει όμως το άνοιγμα της αυλαίας τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες αλλά και η ανησυχία για την εκδήλωση

νέων μαζικών αντιδράσεων που θα εντείνουν το πολεμικό κλίμα που έχει ήδη σημαδέψει τα άλλοτε ήρεμα νερά της παγκόσμιας γιορτής της σύγχρονης τέχνης.

Αν σε όλα τα παραπάνω προσθέσει κανείς την τραγική είδηση του θανάτου, τον περασμένο Μάιο, της Κόγιο Κουό, της πρώτης Αφρικανής που κλήθηκε να διευθύνει την φετινή Μπιενάλε της Βενετίας και είχε επιλέξει τη θεματική και τον τίτλο της, «In Minor Keys», αντιλαμβάνεται πως η το 2026 δεν σίγουρα δεν είναι μια καλή χρονιά για την «Ολυμπιάδα της σύγχρονης τέχνης».