Σκανδιναβικά Χριστούγεννα στην καρδιά της Αθήνας

Υπάρχουν ορισμένοι πρωτοπόροι μουσικοί, που με το όραμά τους ανοίγουν νέους ορίζοντες στο αθηναϊκό κοινό, ταξιδεύοντάς τους σε πρωτόγνωρα μουσικά τοπία. Αποτέλεσμα μίας τέτοιας προσπάθειας είναι το Yuletide Sympraxis, το οποίο θα παρουσιαστεί αυτό το Σάββατο, 30 Δεκεμβρίου, στις 19.00, στο Τριανόν (Κοδριγκτώνος 21, Αθήνα). Πρόκειται για τον καρπό της συνεργασίας της νεοφώτιστης χορωδίας Curfá -ιδρύθηκε μόλις τον περασμένο Φεβρουάριο- με τους Sòlastas, ενός ελληνικού μουσικού σχήματος που παίζει world music. Στη Βόρεια Ευρώπη, “Yuletide” σημαίνει η εποχή των Χριστουγέννων και του Χειμώνα και στη συναυλία θα παρουσιαστούν στο αθηναϊκό κοινό τραγούδια από τη σκανδιναβική παράδοση, κέλτικη μουσική και άλλα.

Λίγες ημέρες πριν από τη συναυλία, η Λαμπρινή Γιώτη, η οποία συμμετέχει και στα δύο σχήματα, μας μιλά για το Yuletide Sympraxis, τη χορωδία Curfá και τη νίκελχαρπα, ένα σπάνιο μεσαιωνικό όργανο από τη Σουηδία που θα έχουμε την ευκαιρία να ακούσουμε στο Τριανόν.



Τι θα μας παρουσιάσετε το Σάββατο 30 Δεκεμβρίου στο Τριανόν;
Το Σάββατο 30 Δεκεμβρίου θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στο αθηναϊκό κοινό, ένα μοναδικό ρεπερτόριο σκανδιναβικής παραδοσιακής μουσικής, κέλτικη μουσική από την Ιρλανδία, Σκωτία, καθώς και διασκευές γνωστών κομματιών. Θα υπάρχουν αρκετές εκπλήξεις από τη μεριά των Sòlastas, αλλά και της σύμπραξης των δυο σχημάτων.

Η μουσική αυτή παράσταση που θα περιλαμβάνει φωτογραφίες, αλλά και μικρά κείμενα βασισμένα στα τραγούδια, ήταν μια ιδέα του Γιώργου Τσιμπουξή και δική μου από τους Sòlastas.

Μυσταγωγία, κατάνυξη και ένα ταξίδι προς το Βορρά θα συνθέσουν αυτή τη βραδιά στο Τριανόν και θέλουμε να πιστεύουμε ότι θα μεταφέρουμε τους θεατές σε μια άλλη πραγματικότητα.

Ονομάζεται Yuletide Sympraxis, λόγω της σύμπραξης μεταξύ των δυο σχημάτων, της χορωδίας Curfá Gaelic Nordic Choir και της μπάντας Sòlastas, αλλά και Yuletide, που στις βόρειες γλώσσες είναι η εποχή των Χριστουγέννων και του Χειμώνα.

Η Βόρεια Θάλασσα, οι ψαράδες, τα ποιμενικά τραγούδια, οι ύμνοι, τα σαμανικά κομμάτια και τα γαέλικα τραγούδια, μεταξύ άλλων, συνθέτουν το μωσαϊκό αυτής της μοναδικής παράστασης. Οι θεατές θα έχουν και την ευκαιρία να δουν επί σκηνής ένα σπάνιο Μεσαιωνικό όργανο από τη Σουηδία, τη νίκελχαρπα (nyckelharpa).



Τι είναι η Curfá Gaelic Nordic Choir και πώς δημιουργήθηκε;
Η χορωδία Curfá τραγουδάει κέλτικο και σκανδιναβικό ρεπερτόριο. Είναι η μοναδική χορωδία στα Βαλκάνια και στην ευρύτερη περιοχή που τραγουδάει αυτό το ρεπερτόριο. Απαρτίζεται από επαγγελματίες και ερασιτέχνες, τους οποίους συνδέει η αγάπη για αυτή τη μουσική.

Έχουμε ένα εναλλακτικό τρόπο σκέψης πάνω στην ερμηνεία του παραδοσιακού τραγουδιού των Βόρειων Χωρών. Υπάρχει πολυφωνία, αλλά και μονοφωνία ανάλογα την παράδοση των τραγουδιών και την προέλευσή τους. Η χορωδία δημιουργήθηκε τον Φεβρουάριο του 2017 μετά από συμφωνία των μελών/μαθητών του σεμιναρίου ιρλανδικού τραγουδιού, και εμένα, που έχω και τη διεύθυνση.

Η πρώτη παρουσίαση της Curfá έγινε στο 3ο Φεστιβάλ Κέλτικης Μουσικής στο κινηματοθέατρο Τριανόν. Αυτή θα είναι η δεύτερη παρουσίασή της. Απαρτίζεται από 34 μέλη (όλοι μαθητές των σεμιναρίων). Όλοι όσοι συμμετέχουν στη χορωδία κάνουν τα σεμινάρια και φυσικά περνάνε από ακρόαση.

Τα τραγούδια απαιτούν κατανόηση ξένων γλωσσών, της προφοράς, της προσωδίας, της μετάφρασης και της κουλτούρας του κάθε λαού ξεχωριστά. Επίσης δίνω μεγάλη σημασία στον ήχο της φωνής.

Το όνομα σημαίνει «ρεφρέν» στη γαέλικη (κέλτικη) γλώσσα. Το ρεπερτόριο της χορωδίας είναι κυρίως παραδοσιακά μονοφωνικά, αλλά και πολυφωνικά τραγούδια και ύμνοι, ορχηστρική μουσική σε μεταγραφή για χορωδία από Ιρλανδία, Σκωτία, Σουηδία και τις Βόρειες χώρες, που βασίζεται πάνω σε έρευνα και επιμέλεια που έχω κάνει εδώ και αρκετά χρόνια. Συνεργαζόμαστε αρκετά με το σχήμα που συμμετέχω, τους Sòlastas.

Τι σας έδωσε κίνητρο να ιδρύσετε μία χορωδία που εστιάζει σε είδη μουσικής που δεν είναι τόσο διαδεδομένα στην Ελλάδα;
Πάντα ήθελα να το κάνω και το κίνητρο ήταν η θέληση των μαθητών μου στα σεμινάρια. Η κέλτικη μουσική τα τελευταία χρόνια είναι αρκετά διαδεδομένη στην Ελλάδα. Η σκανδιναβική καθόλου. Θα θέλαμε να δείξουμε στο κοινό και αυτό το είδος μουσικής.

Έπειτα από το πρόσφατο ταξίδι σας στη βόρεια Ευρώπη, επέστρεψες με μία νίκελχαρπα στις αποσκευές σου. Μίλησέ μας λίγο για αυτό το μουσικό όργανο, πώς το απέκτησες και γιατί το ήθελες τόσο πολύ.
Η νίκελχαρπα είναι ένα έγχορδο-πληκτροφόρο συγκερασμένο όργανο που μας έρχεται κατευθείαν από τον Μεσαίωνα. Είναι το κατ’ εξοχήν παραδοσιακό όργανο της Σουηδίας και ανήκει στην άυλη κληρονομιά της Unesco.

Το πρωτάκουσα πριν το 2000 σε CD (για αυτό πάλι ευθύνεται ο μεγαλύτερος αδελφός μου) και δεν είχα ιδέα πώς έμοιαζε, μέχρι που το είδα σε εικόνα στο ίντερνετ όταν απέκτησα υπολογιστή(2002). Μετά από 4 χρόνια κατάφερα να το δω live και αυτός ο «έρωτας» έγινε μια πιο έντονη επιθυμία να αποκτήσω το όργανο και να μάθω να παίζω. Ο ήχος του θεραπεύει το μυαλό μου και με μεταφέρει σε άλλη εποχή. Είναι το κάτι άλλο όταν μπορέσεις να τραγουδήσεις ταυτόχρονα.



Το παρήγγειλα φέτος σε έναν από τους καλύτερους οργανοποιούς στη Σουηδία (φτιάχνεται κυρίως εκεί, αλλά και στη Γαλλία, τη Γερμανία, την Αυστραλία και την Αμερική). Με ενδιέφεραν μόνο οι Σουηδοί οργανοποιοί. Το όργανο είναι χειροποίητο 100% από έλατο και πεύκο. Το δικό μου είναι φτιαγμένο στο Falun, σχετικά βόρεια.

Είναι ο κλασικός τύπος nyckelharpa με 3 σειρές κλειδιά (nyckel είναι τα κλειδιά και harpa σημαίνει έγχορδο). Το κούρδισμα στη δική μου είναι la, do, sol, do και έχει και 12 συμπαθητικές χορδές από sol # σε άνω sol.

Στο αριστερό χέρι είναι τα κλειδιά (ο αντίχειρας δεν παίζει) και στο δεξί είναι το μικρό baroque δοξάρι. (Αν είσαι δεξιόχειρας, αλλιώς το δοξάρι αριστερό και τα κλειδιά δεξί.)

Ήμουν τυχερή γιατί είχα κάνει 4 χρόνια βιόλα και βιολί και κάπως με βοήθησε αυτό, αν και πολλά πράγματα είναι διαφορετικά, ακόμα και από όργανα όπως η βιόλα ντα γκάμπα. Για παράδειγμα, απαγορεύεται το πολύ ρετσίνι σε αυτό το δοξάρι ή το πολύ κούνημα του καρπού. Σημασία έχει επίσης η στάση του σώματος, αν παίζεις όρθιος ή καθιστός. Προτιμάω το παραδοσιακό παίξιμο που είναι καθιστό.

Είναι ένα πανέμορφο όργανο εσωτερικά και εξωτερικά, πολύπλοκο ακόμα και για αυτούς που έχουν σπουδάσει μουσική χρόνια ή παίζουν έγχορδα όργανα.

Ένα τρωτό του σημείο είναι το κόλλημα των πλήκτρων και στην ουσία εκεί πρέπει να μάθεις να λύνεις όλο το όργανο και να «ζωγραφίζεις» τα κλειδιά με μολύβι ΗΒ - χρειάζονται γραφίτη για να ξεκολλήσουν! Είναι ακριβό όργανο και σαν έκταση είναι κάτι μεταξύ βιόλας, βιόλας ντα γκάμπα, τσέλου (ειδικά αν έχει περισσότερες σειρές από κλειδιά), και λύρας με συμπαθητικές χορδές.



Τι είδους μουσική πιστεύεις ότι θα ταίριαζε στη νίκελχαρπα, εκτός από την παραδοσιακή σκανδιναβική;
Προσωπικά, εκτός από σκανδιναβικά (σουηδικά κυρίως) παίζω ελληνική μουσική, αλλά και κέλτικη ή και διασκευές από πιο ηλεκτρονική σκηνή. Μπορεί να παίξει οτιδήποτε, αρκεί να έχεις την ταχύτητα και τη δεξιοτεχνία που παίρνει αρκετό χρόνο ή καλύτερα χρόνια, όπως και η τεχνική του δοξαριού. Απαιτεί μελέτη τουλάχιστον 3 ώρες κάθε μέρα.

Το Φεστιβάλ Κέλτικης Μουσικής, στο οποίο συμμετείχαν φέτος και τα δύο σχήματα, μεταφέρθηκε από φέτος στο μεγαλύτερο Τριανόν και γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Τι σημαίνει για εσένα αυτό;
Αυτό σημαίνει ότι το κοινό που του αρέσει αυτή η ποιοτική και διαφορετική μουσική, αυξάνεται όλο και πιο πολύ και πραγματικά είναι σαν να δικαιώνονται οι κόποι μας τόσα χρόνια που ασχολούμαστε με αυτό. Φέτος θα είναι ακόμα πιο μεγάλο και πιο όμορφο.

Ποιους μουσικούς θα συνιστούσες να ακούσει κάποιος ή κάποια που θα ήθελε να εντρυφήσει σε αυτό το είδος μουσικής;
Αν μιλάμε για τη σκανδιναβική μουσική, υπάρχουν άπειροι καλοί και «κακοί» (απομιμήσεις και εμπορικοί «δήθεν» παραδοσιακού τύπου). Θα σας πω κάποιους από τους καλύτερους: Erik Rydvall, Olov Johansson, Emilia Amper, Olav Luksengård Mjelva.



Ποια είναι τα επόμενα σχέδια των Sòlastas και της Curfá;
Οι Sòlastas θα παίξουμε ιρλανδική μουσική στο Τριανόν και μετά θα ακολουθήσει μια ιρλανδική ταινία σε μια βραδιά που ανήκει στις Μουσικές Τρίτες του Τριανόν στις 13 Μαρτίου. Φυσικά έχουμε εμφανίσεις κατά τη διάρκεια των εορτασμών για τα γενέθλια του Σκωτσέζου Robert Burns, αλλά και του Αγίου Πατρικίου, καθώς και το Κέλτικο Φεστιβάλ. Υπάρχουν κάποια σχέδια και για το εξωτερικό (Σουηδία, Σκωτία, Ιρλανδία). Επίσης, θα διοργανώσουμε σεμινάρια σουηδικού/νορβηγικού τραγουδιού, σκωτσέζικου τραγουδιού, λαπωνικού yoik, αλλά και σεμινάριο φωτογραφίας τοπίου με παραδείγματα από Ισλανδία, Σκωτία και Σουηδία.

Η χορωδία έχει άμεσο στόχο το Κέλτικο Φεστιβάλ τον Μάιο.