Η λογοκρισία στην τέχνη

Τι σχέση έχουν οι εικαστικοί Τιερί ντε Κορντιέ και Κρις Βερντόνκ με τον σκηνοθέτη Μάρτιν Σκορσέζε, τον συγγραφέα Μίμη Ανδρουλάκη και τη σκηνοθέτρια Πηγή Δημητρακοπούλου; Αντιμετώπισαν όλοι τους κρούσματα λογοκρισίας και μάλιστα στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης, όπου θα υπέθετε κανείς ότι το ζήτημα της ελευθερίας της έκφρασης θα είχε επιλυθεί με τρόπο οριστικό και εμφατικό.

Η «σκλήρυνσης» της στάσης απέναντι στην καλλιτεχνική ελευθερία δεν συνιστά όμως αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο, καθώς αντίστοιχα περιστατικά διαπιστώνονται τόσο στην Ευρώπη, όσο και στον υπόλοιπο κόσμο. Άλλοτε αφορμή είναι ένα «άσεμνο» ή «βλάσφημο» έργο, άλλοτε αφορά το πολιτικό περιεχόμενο παραστάσεων, ταινιών ή άλλων έργων τέχνης. Αυτές οι εξελίξεις εγείρουν μία σειρά από σημαντικά ερωτήματα: Είναι επικίνδυνο να ενσωματώνονται ακραίες ιδέες ή δηλώσεις σε ταινίες, θεατρικά έργα και εικαστικές εγκαταστάσεις; Μήπως κάποιοι ταυτίζουν καταχρηστικά το έργο τέχνης με τις ιδέες ή τις εικόνες που ενσωματώνει ως υλικό; Μήπως η πολιτική ορθότητα έχει φτάσει να οδηγεί σε αυτο-λογοκρισία; Μήπως αδυνατούν να κατανοήσουν την απόσταση που χωρίζει το έργο τέχνης από τη δήλωση ιδεολογικής τοποθέτησης; Μήπως η διαρκής επίκληση της ατομικής ευθύνης του καλλιτέχνη μπορεί να οδηγεί σε αυτο-λογοκρισία; Πώς και από ποιον τίθενται εντέλει τα όρια στην ελευθερία της έκφρασης;



Τα ζητήματα αυτά έχουν έλθει (ξανά) στο προσκήνιο πρόσφατα. Γι’ αυτόν τον λόγο, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και η Γενική Γραμματεία Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων οργανώνουν σήμερα, Τρίτη 8 Μαρτίου, στις 17.00 μια δημόσια συζήτηση με θέμα «Τέχνη, Ελευθερία, Λογοκρισία», στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης. Η εκδήλωση χωρίζεται σε τέσσερις επιμέρους ωριαίες συζητήσεις με θέμα «Λόγος περί ελευθερίας» (17.00-18.00), «Ιερά και όσια» (18.00-19.00), «Επικίνδυνες ιδέες» (19.30-20.30) και «Η βουή του πλήθους» (20.30-21.30).

Στην εκδήλωση θα μιλήσουν εκπρόσωποι από τον χώρο του τύπου, της τέχνης και της ακαδημαϊκής κοινότητας. Ενδεικτικά συμμετέχουν οι Νίκος Αλιβιζάτος (καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών), Πηγή Δημητρακοπούλου (σκηνοθέτρια της παράστασης «Η ισορροπία του Nash»), Ηλίας Κανέλλης (εκδότης του περιοδικού The Books’ Journal), Δημήτρης Χριστόπουλος (αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου), Χρήστος Χωμενίδης (συγγραφέας), Κρις Βερντόνκ (το έργο του οποίου αποσύρθηκε πέρυσι έπειτα από καταγγελίες των μόνιμων κατοίκων της περιοχής όπου προβαλλόταν) και Καρολίν Φουρέστ (φεμινίστρια συγγραφέας, ραδιοφωνική παραγωγός στο France Culture και εκδότρια του περιοδικού ProChoix).

Στη συζήτηση θα υπάρχει ταυτόχρονη διερμηνεία σε ελληνικά και αγγλικά. Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη, ωστόσο απαιτείται κράτηση μέσω της ιστοσελίδας της Στέγης.