Οι ΗΠΑ έχασαν έπειτα από 26 χρόνια το καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς, πάνω από 5.400 κρούσματα το 2026

Η συνεχής μετάδοση του ιού οδήγησε στην απόφαση του ΠΟΥ – Στο επίκεντρο η πτώση των εμβολιασμών και ο Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχασαν για πρώτη φορά μετά το 2000 το καθεστώς της χώρας που έχει εξαλείψει την ιλαρά, καθώς επιτροπή ειδικών διαπίστωσε ότι ο εξαιρετικά μεταδοτικός ιός εξακολουθεί να κυκλοφορεί αδιάκοπα στην αμερικανική επικράτεια για περισσότερο από 12 μήνες.

Η απόφαση ανακοινώθηκε την Τρίτη (17/11) από τον Παναμερικανικό Οργανισμό Υγείας (ΠΑΟΥ), περιφερειακό γραφείο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), την ώρα που τα κρούσματα στις ΗΠΑ έχουν ξεπεράσει τις 5.400 μέσα στο 2026 και οι ειδικοί προειδοποιούν για τις συνέπειες της υποχώρησης της εμβολιαστικής κάλυψης.

Γιατί οι ΗΠΑ έχασαν το καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς

Ο επικεφαλής του Παναμερικανικού Οργανισμού Υγείας, Ζάρμπας Μπαρμπόσα, ανακοίνωσε ότι η αρμόδια ανεξάρτητη επιτροπή ειδικών εξέτασε τα επιδημιολογικά δεδομένα και κατέληξε στο συμπέρασμα πως οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πληρούν πλέον τα κριτήρια για τη διατήρηση του συγκεκριμένου καθεστώτος.

Σύμφωνα με την αξιολόγηση, η μετάδοση του ίδιου στελέχους του ιού συνεχίστηκε χωρίς διακοπή για τουλάχιστον 12 μήνες, γεγονός που αποδεικνύει ότι η ενδημική κυκλοφορία της ιλαράς έχει επανεμφανιστεί στη χώρα.

Οι ΗΠΑ είχαν αποκτήσει το καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς το 2000, έπειτα από δεκαετίες προσπαθειών για τον περιορισμό της νόσου μέσω εμβολιαστικών προγραμμάτων.

Ο χαρακτηρισμός αυτός δεν σημαίνει ότι δεν εμφανίζεται κανένα κρούσμα. Προϋποθέτει, ωστόσο, ότι δεν υπάρχουν συνεχείς αλυσίδες εγχώριας μετάδοσης του ιού για διάστημα τουλάχιστον ενός έτους.

Το ίδιο καθεστώς έχασαν το Μεξικό και η Βολιβία, ενώ το 2025 είχε προηγηθεί ο Καναδάς. Στο Μεξικό έχουν καταγραφεί 23 θάνατοι από ιλαρά μέσα στο 2026.

Πάνω από 5.400 κρούσματα και θάνατοι, μεταξύ των οποίων παιδιά

Από τις αρχές του 2025, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν εκτεταμένες εξάρσεις της ιλαράς, μίας από τις πιο μεταδοτικές ιογενείς ασθένειες.

Σύμφωνα με τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), έως τις 12 Νοεμβρίου είχαν επιβεβαιωθεί 5.412 κρούσματα μέσα στο 2026, αριθμός υπερδιπλάσιος από εκείνον που είχε καταγραφεί σε ολόκληρο το 2025.

Έχουν επίσης αναφερθεί θάνατοι ανθρώπων που προσβλήθηκαν από τον ιό, μεταξύ των οποίων και παιδιά.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα περιστατικά σε ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες. Σύμφωνα με τα CDC, την τελευταία διετία μολύνθηκαν τουλάχιστον 100 έγκυες γυναίκες και 13 νεογέννητα.

Η εξέλιξη αυτή έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την επάρκεια των μέτρων δημόσιας υγείας, καθώς και για τη δυνατότητα των αμερικανικών αρχών να περιορίσουν τη μετάδοση της νόσου.

Η μείωση των εμβολιασμών και το όριο του 95%

Οι ειδικοί αποδίδουν την επανεμφάνιση εκτεταμένων επιδημικών εξάρσεων κυρίως στη σταδιακή μείωση της εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού.

Η υποχώρηση αυτή περιορίζει τη λεγόμενη «ανοσία της αγέλης», δηλαδή τη συλλογική προστασία που δημιουργείται όταν ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού έχει ανοσία απέναντι σε μία μεταδοτική ασθένεια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των CDC, το ποσοστό εμβολιασμού των παιδιών ηλικίας νηπιαγωγείου με το εμβόλιο MMR, που προστατεύει από την ιλαρά, την παρωτίτιδα και την ερυθρά, μειώθηκε από 95,2% σε 92,4% μέσα σε έξι χρόνια.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι για τη μακροπρόθεσμη αποτροπή της μετάδοσης της ιλαράς απαιτείται εμβολιαστική κάλυψη τουλάχιστον 95% με δύο δόσεις εμβολίου, σε κάθε κοινότητα.

Η πτώση κάτω από το συγκεκριμένο επίπεδο δημιουργεί συνθήκες που επιτρέπουν στον ιό να εξαπλώνεται, ιδιαίτερα μεταξύ ανεμβολίαστων παιδιών και άλλων ευάλωτων ομάδων.

Στο στόχαστρο των Δημοκρατικών ο Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ

Η απώλεια του καθεστώτος εξάλειψης της ιλαράς προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τους Δημοκρατικούς να ασκούν κριτική στον υπουργό Υγείας της κυβέρνησης Τραμπ, Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ.

Ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, Χακίμ Τζέφρις, χαρακτήρισε την εξέλιξη «άμεση συνέπεια των πολιτικών» του υπουργού Υγείας.

Ο Κένεντι Τζούνιορ έχει συνδεθεί επί χρόνια με το κίνημα αμφισβήτησης των εμβολίων, προωθώντας ισχυρισμούς για την ασφάλειά τους που δεν υποστηρίζονται από τα επιστημονικά δεδομένα, ενώ έχει δεχθεί κριτική και για την υποβάθμιση των κινδύνων της ιλαράς.

Η στάση του έχει βρεθεί στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης ακόμη και ως προς την καταγραφή των θανάτων που σχετίζονται με τη νόσο.

Ωστόσο, σε εκτενή ανάρτησή του στην πλατφόρμα X την Τρίτη, ο Αμερικανός υπουργός διαβεβαίωσε ότι υποστηρίζει το εμβόλιο κατά της ιλαράς, χαρακτηρίζοντάς το «το πιο αποτελεσματικό μέσο» για την αποτροπή επιδημιών.

Παράλληλα, υποσχέθηκε ότι θα απαντήσει «με απόλυτη τιμιότητα στα ερωτήματα των οικογενειών που ανησυχούν για τους κινδύνους», αναφερόμενος στις ανησυχίες που εκφράζονται σχετικά με τους εμβολιασμούς.

«Είναι σαν να συναντάς ένα φάντασμα από το παρελθόν»

Η επιστροφή της ιλαράς έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό και στην αμερικανική ιατρική κοινότητα, καθώς πολλοί γιατροί είχαν περάσει μεγάλο μέρος της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας χωρίς να αντιμετωπίσουν εκτεταμένες εξάρσεις της συγκεκριμένης νόσου.

Ο Τραχέρν Τζόουνς, παιδίατρος και επιδημιολόγος στην πολιτεία της Γιούτα, περιγράφει την ιλαρά ως μία ασθένεια που για πολλά χρόνια θεωρούνταν ότι ανήκε στο παρελθόν.

Παρότι πρόκειται για σοβαρή νόσο, η παρουσία της στις Ηνωμένες Πολιτείες είχε περιοριστεί σε τέτοιο βαθμό ώστε πολλοί γιατροί τη γνώριζαν κυρίως μέσα από τα επιστημονικά εγχειρίδια.

Από το 2025, ωστόσο, η κατάσταση άλλαξε.

«Είναι σαν να συναντάς ένα φάντασμα που έρχεται από το παρελθόν, κάτι που δεν περίμενες να δεις ποτέ», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Όπως εξηγεί, οι Αμερικανοί γιατροί βρίσκονται ξανά αντιμέτωποι με «προβλήματα των παππούδων μας», ασθένειες για την εξάλειψη των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάστηκε να καταβάλουν επί δεκαετίες συστηματικές προσπάθειες.

Η απόφαση του Παναμερικανικού Οργανισμού Υγείας σηματοδοτεί έτσι την απώλεια ενός σημαντικού επιτεύγματος της αμερικανικής δημόσιας υγείας, 26 χρόνια μετά την αναγνώρισή του.
Ακολουθήστε το protothema.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο Protothema.gr