Ο Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας τίμησε τον Ελευθέριο Βενιζέλο 90 χρόνια μετά το θάνατό του

Ενενήντα χρόνια μετά τον θάνατό του, ο Ελευθέριος Βενιζέλος εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς όχι μόνο για την πολιτική ιστορία της Ελλάδας, αλλά και για τον Ελληνισμό της Διασποράς. Στη Μελβούρνη, όπου η ελληνική ομογένεια διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την ιστορική της καταγωγή, η επέτειος των 90 χρόνων από την εκδημία του μεγάλου Κρητικού πολιτικού αποτέλεσε αφορμή για μια σειρά εκδηλώσεων μνήμης και ιστορικής αναδρομής, με τη συμμετοχή του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας κ.κ. Μακαρίου.

Οι εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, με δύο συμβολικές πρωτοβουλίες: τα εγκαίνια έκθεσης αφιερωμένης στην πολιτική παρακαταθήκη του Βενιζέλου και στη σχέση του με τον Ελληνισμό της Αυστραλίας, καθώς και τα αποκαλυπτήρια ανδριάντα του στο Κρητικό Σπίτι, έδρα της Κρητικής Αδελφότητας Μελβούρνης και Βικτώριας, στο Brunswick.

Η παρουσία του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου είχε και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό καθώς ο ίδιος κατάγεται από την Κρήτη. Ο Σεβασμιώτατος αναφέρθηκε με συγκίνηση στην προσωπικότητα του Βενιζέλου, υπογραμμίζοντας τη σημασία του για τη διαμόρφωση της σύγχρονης Ελλάδας. Όπως σημείωσε, η πολιτική οξυδέρκεια, η αποφασιστικότητα και η διορατικότητά του τού επέτρεψαν να αναγνωρίσει τις μεγάλες προκλήσεις της εποχής του και να οδηγήσει τη χώρα σε περιόδους βαθιών αλλαγών. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή του στην ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, στον εκσυγχρονισμό του ελληνικού κράτους και στην ενίσχυση της διεθνούς θέσης της χώρας. Για τον Αρχιεπίσκοπο, ωστόσο, η ουσιαστική τιμή προς έναν ιστορικό ηγέτη δεν εξαντλείται στην ανέγερση μνημείων ή στις επετειακές εκδηλώσεις αλλά προϋποθέτει τη διατήρηση των αξιών, που χαρακτήρισαν τη δημόσια παρουσία του, δηλαδή το όραμα, το θάρρος, την αφοσίωση και το πνεύμα προσφοράς.

«Η κληρονομιά που δεν μεταδίδεται εξασθενεί»

Το μήνυμα του κ. Μακαρίου επικεντρώθηκε ιδιαίτερα στη νέα γενιά των Ελλήνων της Αυστραλίας και στην ευθύνη της ομογένειας να διατηρήσει ζωντανή την ιστορική της μνήμη. Όπως επεσήμανε, τα παιδιά των Ελλήνων της Αυστραλίας πρέπει να γνωρίζουν την καταγωγή τους, να αναγνωρίζουν τα επιτεύγματα των προηγούμενων γενεών και να αντιλαμβάνονται τη συμβολή του Ελληνισμού στην αυστραλιανή κοινωνία.

Ο ανδριάντας του Βενιζέλου, κατά την επισήμανσή του, δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως η απεικόνιση μιας μεγάλης προσωπικότητας του παρελθόντος, αλλά ως αφορμή για γνώση, προβληματισμό και έμπνευση. «Η κληρονομιά που δεν μεταδίδεται, σταδιακά εξασθενεί, ενώ εκείνη που καλλιεργείται, γίνεται πηγή δύναμης και αυτοπεποίθησης για το μέλλον», ήταν το μήνυμά του αφού σε μία χώρα, όπως η Αυστραλία, όπου οι νεότερες γενιές της ελληνικής ομογένειας μεγαλώνουν σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον, συχνά με διαφορετικές γλωσσικές και πολιτισμικές αναφορές από εκείνες των γονιών και των παππούδων τους, η διατήρηση της ελληνικής ταυτότητας χρειάζεται διαρκή προσπάθεια, που περνά μέσα από την εκπαίδευση, την ιστορική γνώση, την Εκκλησία και τους συλλογικούς θεσμούς.

Η άγνωστη σχέση Βενιζέλου και της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Αυστραλία

Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος αναφέρθηκε και σε μία λιγότερο γνωστή πτυχή της ιστορικής σύνδεσης του Ελευθερίου Βενιζέλου με την Αυστραλία, τη σχέση του με τον Μητροπολίτη Σερρών Χριστοφόρο (Κνήτη), ο οποίος έμελλε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην οργάνωση της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην αυστραλιανή ήπειρο.

Ο Χριστοφόρος υπήρξε στενός συνεργάτης του Βενιζέλου και το 1924 εξελέγη πρώτος ιεράρχης της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Αυστραλία. Η διαδρομή του, ωστόσο, είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα και περιλάμβανε σημαντικές επαφές με την ελληνική πολιτική και διπλωματική ηγεσία. Όπως αποκάλυψε ο Αρχιεπίσκοπος, όταν ο Βενιζέλος μετέβη στο Παρίσι το 1919, προκειμένου να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις με τις Μεγάλες Δυνάμεις για το μέλλον της Ελλάδας, συμπεριέλαβε στην ελληνική αντιπροσωπεία και τον Μητροπολίτη Χριστοφόρο.

Η επιλογή δεν ήταν τυχαία. Ο Χριστοφόρος ήταν απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και γνώριζε άριστα την αγγλική γλώσσα, στοιχεία που τον καθιστούσαν ιδιαίτερα χρήσιμο σε μια περίοδο, κατά την οποία η Ελλάδα επιχειρούσε να ενισχύσει τη διπλωματική της θέση στο διεθνές περιβάλλον μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η συμμετοχή του στην αποστολή του Βενιζέλου αναδεικνύει εκτός από μία σημαντική διάσταση των σχέσεων πολιτικής και Εκκλησίας στις αρχές του 20ού αιώνα, και τον τρόπο, με τον οποίο προσωπικότητες της εκκλησιαστικής ζωής συνέβαλαν, πέρα από τα στενά ποιμαντικά τους καθήκοντα, στη διεθνή παρουσία του Ελληνισμού. Η μετέπειτα ανάδειξη του Χριστοφόρου στην εκκλησιαστική ηγεσία της Αυστραλίας παραπέμπει στον ιστορικό σύνδεσμο ανάμεσα στην πολιτική δράση του Βενιζέλου και στη συγκρότηση της οργανωμένης ελληνορθόδοξης παρουσίας στην εν λόγω ήπειρο.

Η έκθεση που συνδέει την ιστορία της Ελλάδας με την ομογένεια

Η έκθεση με τίτλο «Το αποτύπωμα του ηγέτη και η σχέση του με τον Ελληνισμό της Αυστραλίας» φιλοξενείται στις εγκαταστάσεις του Καθεδρικού Ναού της Παναγίας «Άξιον Εστί», στο Northcote της Μελβούρνης. Διοργανώνεται από το Παράρτημα Ωκεανίας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», με τη στήριξη των Γενικών Αρχείων του Κράτους και υπό την αιγίδα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αυστραλίας.

Μέσα από αρχειακό και φωτογραφικό υλικό, παρουσιάζονται οι σημαντικότεροι σταθμοί της ζωής και της πολιτικής διαδρομής του Βενιζέλου. Από την Κρήτη και την επαναστατική του δράση έως την ανάδειξή του σε πρωταγωνιστή της ελληνικής πολιτικής σκηνής, τις διπλωματικές του πρωτοβουλίες, τις μεταρρυθμίσεις, τις πολιτικές συγκρούσεις και την τελευταία περίοδο της ζωής του.

Παράλληλα, η έκθεση φωτίζει τη σχέση του Βενιζέλου με τον Ελληνισμό της Αυστραλίας, εξετάζοντας την πορεία των ελληνικών κοινοτήτων, τη συγκρότηση των συλλογικών τους θεσμών και τη διατήρηση των δεσμών τους με την Ελλάδα. Αξίζει να σημειωθεί, ότι ο ίδιος ο Βενιζέλος δεν επισκέφθηκε ποτέ την Αυστραλία. Η πολιτική του παρουσία, ωστόσο, και το ενδιαφέρον του για τον εκτός συνόρων Ελληνισμό αποτέλεσαν μέρος μιας ευρύτερης ιστορικής σχέσης, που διατηρήθηκε μέσα από τις κοινότητες, τους συλλόγους και τους ανθρώπους της διασποράς.

Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων για τα 90 χρόνια από το θάνατο του Ελευθέριου Βενιζέλου, περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, δοξολογία και επιμνημόσυνη δέηση στον Καθεδρικό Ναό της Παναγίας «Άξιον Εστί», χοροστατούντος του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και με τη συμμετοχή του Επισκόπου Χώρας Ευμενίου.

Στην τελετή των αποκαλυπτηρίων του ανδριάντα στο Κρητικό Σπίτι παρευρέθηκαν η γενική πρόξενος της Ελλάδας στη Μελβούρνη, Δήμητρα Γεωργαντζόγλου, εκπρόσωποι του Εθνικού Ιδρύματος «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», των Γενικών Αρχείων του Κράτους, καθώς και εκπρόσωποι κρητικών συλλόγων και φορέων της ομογένειας.