Βασιλιάς Κάρολος για το δουλεμπόριο: «Ντροπιαστικό κεφάλαιο της ιστορίας μας, γεμίζει την ψυχή μου με θλίψη»

Τη βαθιά προσωπική του θλίψη για τη συμμετοχή της Βρετανίας στο διατλαντικό δουλεμπόριο εξέφρασε ο βασιλιάς Κάρολος Γ΄, μιλώντας την Τρίτη (3/11) στη Σύνοδο Κορυφής της Κοινοπολιτείας στην Αντίγκουα. Χαρακτήρισε τη δουλεία ένα «ντροπιαστικό κεφάλαιο της ιστορίας», το οποίο εξακολουθεί να επηρεάζει τις κοινωνίες, αποφεύγοντας ωστόσο να διατυπώσει επίσημη συγγνώμη, σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνονται οι πιέσεις για ιστορική αναγνώριση και επανορθώσεις.

Η παρέμβασή του πραγματοποιήθηκε στον απόηχο των δηλώσεων του Βρετανού πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ, ο οποίος εμφανίστηκε ανοιχτός στο ενδεχόμενο μιας επίσημης συγγνώμης για τον ρόλο της Βρετανίας στο δουλεμπόριο, ακόμη και από τον ίδιο τον μονάρχη. Η προοπτική αυτή έχει προκαλέσει την αντίδραση των Συντηρητικών, οι οποίοι αντιτίθενται σε μια τέτοια κίνηση.

Απευθυνόμενος στους ηγέτες των κρατών της Κοινοπολιτείας, ο Κάρολος επέλεξε να ξεκινήσει την ομιλία του με μια αναφορά στην ιστορική ευθύνη και στην ανάγκη αναγνώρισης τόσο των επιτευγμάτων όσο και των αδικιών του παρελθόντος.

«Η ιστορία δεν είναι κάτι που μπορούμε να επιλέξουμε ή να αλλάξουμε. Μας κληροδοτείται ως μια σύνθετη παρακαταθήκη από προγόνους που δεν θα γνωρίσουμε ποτέ. Η κληρονομιά μας περιλαμβάνει τόσο τα επιτεύγματα όσο και τις αποτυχίες τους, το καλό που έκαναν αλλά και τις αδικίες που διέπραξαν», ανέφερε.


Η Κοινοπολιτεία των Εθνών αριθμεί 56 ανεξάρτητα κράτη, τα περισσότερα από τα οποία υπήρξαν αποικίες της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, και έχει συμβολικό επικεφαλής τον βασιλιά Κάρολο Γ΄. Αρκετές χώρες, ιδιαίτερα της Καραϊβικής και της Αφρικής, ζητούν από τη Βρετανία επίσημη συγγνώμη και επανορθώσεις για τις συνέπειες της αποικιοκρατίας και του διατλαντικού δουλεμπορίου.

«Η καρδιά μου γεμίζει φρίκη και η ψυχή μου βαθιά θλίψη»

Ο Βρετανός μονάρχης υπογράμμισε ότι η ιστορία πρέπει να αντιμετωπίζεται με επίγνωση των συνεπειών της, επισημαίνοντας πως το πέρασμα του χρόνου μπορεί άλλοτε να αποσαφηνίζει και άλλοτε να παραμορφώνει την εικόνα των γεγονότων.

Όπως τόνισε, οι επιπτώσεις ιστορικών πράξεων εξακολουθούν να γίνονται αισθητές στο παρόν, ακόμη και πολλούς αιώνες αργότερα.

«Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τις πράξεις εκείνων που προηγήθηκαν από εμάς. Μπορούμε, όμως, να διδαχθούμε από το παρελθόν. Το διατλαντικό εμπόριο υποδουλωμένων ανθρώπων εξακολουθεί να ρίχνει τη σκιά του σε αυτά τα νησιά και σε άλλα μέλη της Κοινοπολιτείας μας», δήλωσε.

Συνεχίζοντας, αναφέρθηκε με ιδιαίτερα φορτισμένο τρόπο στον ρόλο της Βρετανίας στο δουλεμπόριο.

«Όπως έχω πει και στο παρελθόν, αυτό το ντροπιαστικό κεφάλαιο της ιστορίας είναι κάτι που γεμίζει την καρδιά μου με φρίκη και την ψυχή μου με τη βαθύτερη προσωπική θλίψη. Ωστόσο, η ιστορία μάς διδάσκει επίσης ότι το κακό δεν είναι απαραίτητο να έχει τον τελευταίο λόγο».

Παρά τη σαφή καταδίκη του ιστορικού αυτού κεφαλαίου, ο Κάρολος δεν προχώρησε σε επίσημη απολογία εκ μέρους της βρετανικής μοναρχίας ούτε τοποθετήθηκε υπέρ της καταβολής οικονομικών επανορθώσεων.

Η πρόταση για την αντιμετώπιση των ιστορικών αδικιών

Ο μονάρχης υποστήριξε ότι όσο περισσότερο μελετά το παρελθόν, τόσο ενισχύεται η αποφασιστικότητά του να αναζητήσει τρόπους ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ των χωρών της Κοινοπολιτείας.

«Όσο περισσότερο έχω μελετήσει το παρελθόν, τόσο περισσότερο έχω δεσμευτεί στην αναζήτηση τρόπων ώστε να συνεργαστούμε μέσα από μια σύγχρονη εταιρική σχέση για την αντιμετώπιση των αδικιών του παρελθόντος», σημείωσε.

Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε την ενίσχυση της πρόσβασης στην εκπαίδευση, τις επενδύσεις στη δημιουργία θέσεων εργασίας και νέων ευκαιριών, την ανάπτυξη του εμπορίου μεταξύ των κρατών της Κοινοπολιτείας και την προώθηση δράσεων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Η προσέγγισή του επικεντρώθηκε, επομένως, στην προοπτική μιας σύγχρονης συνεργασίας για την αντιμετώπιση των συνεπειών των ιστορικών αδικιών και όχι σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις για αποζημιώσεις.

Η συζήτηση για επίσημη συγγνώμη και επανορθώσεις

Οι δηλώσεις του Καρόλου πραγματοποιήθηκαν ενώ κυβερνήσεις χωρών της Καραϊβικής ζητούν από τη Βρετανία να αναγνωρίσει επισήμως την ευθύνη της για το διατλαντικό δουλεμπόριο και να συζητήσει μέτρα επανορθωτικής δικαιοσύνης.

Ο Άντι Μπέρναμ έχει δηλώσει ότι είναι διατεθειμένος να εξετάσει το ενδεχόμενο επίσημης συγγνώμης, χωρίς ωστόσο να αποδέχεται την καταβολή οικονομικών αποζημιώσεων.

Από την πλευρά τους, εκπρόσωποι των κρατών της Καραϊβικής επισημαίνουν ότι μια συγγνώμη, αν και σημαντική, δεν αρκεί από μόνη της για την αντιμετώπιση των συνεπειών της δουλείας και της αποικιοκρατίας.

Στο τραπέζι βρίσκονται αιτήματα που αφορούν, μεταξύ άλλων, την εκπαίδευση, τη δημόσια υγεία, την πολιτιστική αποκατάσταση, την ελάφρυνση χρέους και την οικονομική στήριξη των χωρών που επηρεάστηκαν από το αποικιακό παρελθόν.

Η ομιλία του βασιλιά Καρόλου αναγνώρισε τη βαρύτητα αυτής της ιστορικής κληρονομιάς, χωρίς όμως να μεταβάλει επισήμως τη στάση της βρετανικής μοναρχίας απέναντι στα αιτήματα για συγγνώμη και επανορθώσεις.